World Cup 2018: Pha đá phản lưới nhà của Tổng thống Putin
Mạnh Tùng (theo Financial Times)

Chia sẻ

Bình luận 4

"Kể từ ngày FIFA chọn Nga làm nơi tổ chức World Cup, hình ảnh của đất nước này trong mắt phương Tây ngày càng xấu đi một cách nhanh chóng.” Đó đang là quan điểm được rất nhiều học giả đánh giá về tình trạng nước Nga, trong thời điểm quốc gia này đang gấp rút chạy đua với thời gian để tổ chức vòng chung kết bóng đá thế giới lần thứ 21, World Cup 2018.

Giống như hầu hết người Nga, Tổng thống Vladimir Putin không phải một fan hâm mộ bóng đá. Nhưng vào năm 2009, ông đã đưa ra quyết định rằng Nga nên giành lấy quyền đăng cai World Cup 2018. 

Nhưng giờ đây khi mọi thứ chuẩn bị được diễn ra, có thể ông đang ước rằng mọi chuyện giá như đừng xảy ra như vậy. “Cảm giác những gì chúng tôi cảm nhận được từ chính quyền là: “Chúng ta đã dính vào việc này rồi. Thôi hãy cố để làm cho xong đi” - Sven Daniel Wolfe, chuyên gia về chính trị thể thao Nga tại Đại học Lausanne cho biết.

Khi bắt đầu bước vào cuộc chạy đua giành quyền đăng cai World Cup, bối cảnh của nước Nga khi đó rất khác với bây giờ. 

Việc tổ chức thành công trận chung kết Champions League 2008 tại Moscow giúp nước Nga tự tin đăng cai giải bóng đá lớn nhất hành tinh cấp đội tuyểnViệc tổ chức thành công trận chung kết Champions League 2008 tại Moscow giúp nước Nga tự tin đăng cai giải bóng đá lớn nhất hành tinh cấp đội tuyển

Vào năm 2008, trận chung kết Champions League được tổ chức tại Moscow. Chelsea đối đầu với Manchester United. Chính quyền đã có sự ưu tiên rất lớn cho sự kiện này khi miễn thị thực cho bất kì ai sở hữu tấm vé xem trận chung kết. Những thủ tục hải quan được tiến hành nhanh chóng với các cổ động viên tới Nga. Nhà hàng, khách sạn tại Moscow đều chật kín, còn thị trường chứng khoán nước này cũng tăng tới ngưỡng cao kỉ lục. 

Và điều quan trọng nhất, công tác tổ chức trận đấu được thực hiện một cách vô cùng chuyên nghiệp. Một màn ghi điểm quá tốt mà nước Nga của Putin đã dành cho Chủ tịch FIFA Sepp Blatter, người cũng có mặt tại Moscow để dự khán trận đấu. Hai tháng sau, đội tuyển Nga lọt vào đến vòng bán kết EURO 2008 và nó tạo nên một lễ hội đường phố ngoài dự tính lớn nhất tại Moscow kể từ năm 1945. 

Nhưng vài tuần sau, quân đội Nga tiến đánh Gruzia. Phương Tây hầu như không có phản ứng gì đáp trả. Tháng 3 năm 2009, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton đã trao cho người đồng cấp của Nga một cái nút màu đỏ, tượng trưng cho thông điệp bình thường hóa quan hệ giữa Nga và Mỹ sau những xung đột căng thẳng, với dòng chữ "reset" bằng tiếng Anh và "peregruzka" bằng tiếng Nga. 

Tuy nhiên đây lại là một lỗi của Mỹ, khi thay vì viết perezagruzka (reset) thì họ lại viết peregruzka (overload trong tiếng Anh, với hàm ý có thể đẩy cao sự căng thẳng về vũ trang). Rất may sau bà Hillary đã có động thái sửa sai cho sự nhầm lẫn này. 

Tổng thống Putin lúc đó chắc hẳn đã liên tưởng đến việc World Cup 2018 của Nga sẽ giống như Thế vận hội Bắc Kinh 2008 của Trung Quốc: một giải đấu mang thông điệp mạnh mẽ về một nước chủ nhà hiện đại, tự tin và đầy sức mạnh. 

Tổng thống Putin đã rất nỗ lực để giành quyền đăng cai World Cup 2018Tổng thống Putin đã rất nỗ lực để giành quyền đăng cai World Cup 2018

Trước khi Ủy ban điều hành FIFA bỏ phiếu bầu để lựa chọn chủ nhà của World Cup 2018, Putin đã có cuộc gặp với khoảng 6 trong số 22 thành viên của Ủy ban. Và vào ngày 2 tháng 12 năm 2010, FIFA gọi tên nước Nga cho World Cup. Đối với Putin, ngày hôm đó có thể được coi là đỉnh cao của “dự án 9 năm” do ông đặt ra. 

Nhưng cũng kể từ đó, hình ảnh nước Nga trong mắt phương Tây dường như đã sụp đổ sau các cuộc chiến tranh ở Ukraine và Syria, sự suy giảm kinh tế, một vụ bê bối doping ở Olympic mùa Đông và mối nghi ngờ việc can thiệp vào các cuộc bầu cử ở phương Tây. 

70% số người Mỹ được hỏi có cái nhìn không tốt về Nga – tỉ lệ cao nhất kể từ năm 1989. Dẫu sao, đội tuyển Mỹ đã không thể vượt qua được vòng loại, nên người Mỹ cũng sẽ chẳng mấy quan tâm tới kì World Cup sắp tới. Nhưng cũng sẽ có rất ít khán giả châu Âu tin vào những gì mà nước Nga đang cố thể hiện ra. Hàng ngàn nhà báo sẽ tới đây vào World Cup và hoàn toàn có thể tiết lộ ra những điều tiêu cực còn tồn tại ở đây.

Nga sẽ có thể tổ chức World Cup một cách trơn tru, nhưng thành tích đó cũng không tạo ra được những cái nhìn tích cực đối với các nước chủ nhà, kể từ sau những gì mà Nam Phi của Tổng thống Jacob Zuma thể hiện vào năm 2010. Và mặc dù các nước phương Tây có không tẩy chay World Cup đi chăng nữa, sẽ vẫn có rất ít chính trị gia, nhà tài trợ và người hâm mộ của họ đến với nơi đây.

Tuy nhiên, đối tượng chính mà Putin muốn nhắm đến luôn là người Nga, chứ không phải người nước ngoài khác. “World Cup này là để dành cho người Nga. Hãy nhìn xem dân tộc chúng ta vĩ đại đến như thế nào” - Manuel Veth, biên tập viên của trang web Futbolgrad chia sẻ.

Còn theo ông Constantin Gurdgiev, nhà kinh tế học tại Trinity College Dublin, Tổng thống Putin muốn sử dụng thể thao để thu hút người Nga vào lối sống lành mạnh hơn. Hình ảnh từ thế hệ những người cao tuổi bệ rạc và thường xuyên say xỉn rất dễ gặp ở Nga sẽ giúp ích cho mục đích này. 

Với việc mang World Cup về nước Nga, Tổng thống Putin muốn sử dụng thể thao để thu hút người Nga vào lối sống lành mạnh hơnVới việc mang World Cup về nước Nga, Tổng thống Putin muốn sử dụng thể thao để thu hút người Nga vào lối sống lành mạnh hơn

Ông cũng hi vọng sẽ thu hút được sự chú ý cũng những người trẻ từ lâu đã dành sự quan tâm tới bóng đá nước ngoài. Đa số giới trẻ tham gia lao động phổ thông đều quan tâm theo dõi bóng đá trong nước, tuy nhiên bộ phận thanh niên tri thức lại thích thú với các đội bóng nước ngoài hơn. Nhưng dù có thế nào, tất cả họ đều sẽ được thưởng thức một bữa tiệc bóng đá thịnh soạn vào mùa Hè tới đây.

Nhưng nếu hỏi tầng lớp nào của nước Nga sẽ cảm thấy việc tổ chức World Cup là có lợi nhất cho họ thì sẽ phải nhắc đến những doanh nhân đảm nhận việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho giải đấu. 

Chỉ tính riêng sân vận động tại St Petersburg đã tiêu tốn số tiền lên đến 560 triệu bảng, gấp bảy lần so với dự toán ban đầu. Nó trễ tiến độ đến chín năm, bất chấp việc sử dụng thêm những lao động tới từ Triều Tiên vời cường độ làm việc cao hơn. Putin cần tiếp tục làm giàu cho những mối quan hệ thân quen của mình. Và đổi lại, sẽ có rất nhiều tòa nhà mới, được mọc lên, ngay cả ở các thành phố nghèo như Volgograd và Kaliningrad, giáo sư Sylvain Dufraisse của Đại học Nantes cho biết. 

Nga cũng có thể thể hiện những biện pháp răn đe mạnh tay với các tay hooligans của nước này, những kẻ đã làm loạn trên đất Pháp tại EURO 2016. Đồng thời World Cup cũng như một lời khẳng định gửi tới phương Tây rằng nước Nga vẫn có thể làm rất tốt mọi thứ, bất chấp những lệnh cấm vận bị áp đặt từ bên ngoài.

Nhưng người Nga có thể sẽ không thể tạo nên được hình ảnh thực sự như mong muốn về một quốc gia với những toà nhà trọc trời hiện đại. Câu chuyện về những sân vận động tiêu tốn bạc tỉ ngập tràn trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội, Olga Chepurnaya, một học giả cho biết. 

Điều này đặc biệt gây tổn hại tới một nửa số người Nga đang coi mình thuộc phần người nghèo, theo một cuộc thăm dò gần đây của Trường Kinh tế Moscow. Mọi người muốn có bánh mì, chứ không chỉ là các trận đấu. Và rồi khi bữa tiệc bóng đá kết thúc, những lời phàn nàn sẽ lại tiếp tục vang lên.

Và trong khi Nga đã đứng đầu bảng tổng sắp huy chương tại Thế vận hội mùa Đông Sochi năm 2014, thì với đội tuyển bóng đá nam, việc làm được điều tương tự ở World Cup là không thể. Vào thời điểm trước khi lễ bốc thăm vòng bảng diễn ra vào tháng 12/2017, bóng đá Nga đứng thứ 65 trên bảng xếp hạng của FIFA – vị trí thấp nhất trong số 32 đội bóng tham dự giải đấu. 

Nhưng những lùm xùm quanh chi phí tổ chức đã khiến người dân Nga tỏ vẻ hoài nghi về sự thành công của giải đấu nàyNhưng những lùm xùm quanh chi phí tổ chức đã khiến người dân Nga tỏ vẻ hoài nghi về sự thành công của giải đấu này

“Người dân Nga sẽ cảm thấy xấu hổ nếu đội tuyển thất bại” - Marc Bennetts, tổng biên tập của Football Dynamo cho biết. Doping có thể giúp giành huy chương Olympic nhưng có lẽ nó sẽ không giúp được gì nhiều cho bóng đá, nơi mà kĩ năng thi đấu định hình rất lớn lên chiến thuật.

Không có gì ngạc nhiên khi Tổng thống Putin đang giữ khoảng cách với Sbornaya – biệt danh của ĐT Nga, trong khi các phương tiện truyền thông Nga không dành tần suất quá nhiều cho World Cup. Không có chiến dịch PR "Một Quốc Gia - Một Đội Bóng" (One Nation - One Team) giống như những gì đã diễn ra cho Olympic Sochi. 

"Có vẻ như chính quyền đã mất đi hứng thú, nhưng họ lại không thể nói: 'Ồ, chúng tôi không muốn nó diễn ra tại đây nữa.'” – học giả Chepurnaya kết luận.

Chia sẻ

Bình luận 4