Vẻ đẹp của bóng đá phòng ngự
Mạnh Tùng (theo popula)

Chia sẻ

Bình luận 0

Bóng đá đẹp liệu có còn nghĩa lý gì khi nó không mang lại những chiến thắng và niềm vui sau cùng tất cả? Phòng thủ có thể coi là một lối chơi nhàm chán, tuy nhiên có những lúc bóng đá trở nên đẹp đẽ nhất khi nó nhàm chán nhất.

Câu chuyện được ghi lại từ tiếng Hebrew bởi Josh Friedlander

Một vài năm trước, vào lúc bắt đầu khóa học tiếng Pháp tôi học tại Đại học Tel Aviv, một học sinh mới bước vào lớp học. Khuôn mặt anh ta trông rất quen. “Đó là Dan Roman,” tôi thầm nghĩ. 

Roman là một cầu thủ bóng đá từng chơi cho Maccabi Tel Aviv, đội bóng yêu thích của tôi. Vào năm 2008, anh đã ghi một bàn thắng vô cùng đẹp mắt ở phút cuối cùng  cho Hapoel trong trận derby Tel Aviv. Khi đó tôi ở trên khán đài với nhóm CĐV Maccabi Ultras, với vài trăm thanh niên cởi trần điên cuồng cổ vũ suốt cả trận. Kí ức về những cử chỉ, lời nói tục tĩu mà tôi đã cùng họ thể hiện trong trận đấu đó vẫn còn như mới ngày hôm qua.

Roman băng qua lớp học, nhìn ngó xung quanh để tìm chỗ trống và cuối cùng đến ngồi cạnh tôi. Có một chút bấn loạn nhưng tôi tự nhủ phải cố gắng kiểm soát cảm xúc của bản thân mình. Nhưng chỉ một giây sao, tôi đã vội quay sang nói với cậu ấy: “Anh chính là Dan Roman phải không? Nhiều lúc tôi đã hát các bài hát về anh khi đi xem các trận bóng đó”. Và rồi tôi bắt đầu khẽ cất giọng: Dan Roman Dan Roman Dan Roman Oooooh, La La La Dan Roman.” Tôi mỉm cười khoái trí, còn Roman thì có vẻ không được thoải mái cho lắm.

Với các CĐV, lối chơi tấn công cống hiến và nhiều bàn thắng là định nghĩa cho 1 trận đấu hayVới các CĐV, lối chơi tấn công cống hiến và nhiều bàn thắng là định nghĩa cho 1 trận đấu hay

Trong năm học đó, một trong những điều hấp dẫn nhất mà tôi phát hiện ra trong những cuộc trò chuyện với Dan là việc nhận thức về các trận đấu của những CĐV so với cầu thủ và huấn luyện viên. Ở mỗi cuộc trò chuyện, chúng tôi đều bị chia thành hai phe. Trong khi tôi nói về ý chí, động lực thi đấu đầy trừu tượng thì cậu ấy lại nói về từng khu vực trên sân, cách thức di chuyển và chiến thuật. 

Càng nói chuyện nhiều với Dan, tôi càng nhận ra rằng mặc dù đã xem rất nhiều trận bóng đá, nhưng tôi hầu như chẳng hiểu gì môn thể thao này cả. Với tư cách là một CĐV, các khái niệm của tôi vẫn ở mức rất cơ bản và chẳng có gì phức tạp khi so sánh với các khái niệm mà một cầu thủ nêu ra. Điều này làm tôi liên tưởng đến khoảng cách giữa các độc giả với những nhà văn. Có rất nhiều người đã bị mê hoặc bởi cốt truyện trong tiểu thuyết của Balzac, nhưng có bao nhiêu người trong số họ từng nghĩ về văn bản theo cách Roland Barthes thực hiện trong S / Z?

Tôi đã cho Dan xem cuốn Atlas về Tiểu thuyết Châu Âu, được viết bởi nhà lý thuyết văn học người Italia Franco Moretti (người gần đây đã bị buộc tội tấn công tình dục, lạm dụng và hiếp dâm bởi một số cựu sinh viên). Trong một chương sách, Moretti tạo ra các bản đồ theo dõi chuyển động của các nhân vật trong tiểu thuyết "Paris" của Balzac's Human Comedy. Bằng cách lập bản đồ, ông tuyên bố, chúng ta có thể khám phá nhiều mô hình tường thuật và chuyên đề khác nhau cho những người đọc sách một cách “bình thường” - chính là nơi các nhân vật chính trong thành phố Balzac có khuynh hướng bắt đầu cốt truyện, nơi họ tạm dừng để mơ mộng, và rồi họ ở đâu khi câu chuyện kết thúc.

Sẽ có thể thực hiện một bản đồ tương tự về chuyển động của các cầu thủ trong một trận đấu bóng đá, tôi nghĩ. Nó sẽ tiết lộ các mô hình khác nhau, ví dụ như từ những đội có xu hướng tạo ra nhiều cơ hội hay những đội thường xuyên để mất bóng. Có được sự hỗ trợ từ những tấm bản đồ như vậy, những CĐV vốn chỉ biết về bóng đá qua những tờ lá cải địa phương giống như tôi, sẽ có thể tự giành cho mình những câu hỏi về chiến thuật và hiểu rõ hơn những gì đang diễn ra trên sân. 

Như thế có thể giúp tránh đi không ít vụ bạo loạn trong mỗi mùa giải vì các CĐV đã không thực sự hiểu những gì diễn ra trong trận đấu. Vài tuần sau, tôi bắt đầu đền nhà của Dan với những bản đồ mô phỏng sân bóng, một cây bút 4 màu để theo dõi trận đấu giữa Maccabi Tel Aviv và Maccabi Haifa để thực hiện ý tưởng của mình.

Những bản đồ bóng đá đó sau này theo thời gian nó đã trở thành một blog bán thành công phân tích bóng đá Israel, do Dan, tôi, và sau đó là cả Aya, một luật sư hình sự đam mê thu thập số liệu thống kê bóng đá của Israel cùng thực hiện.

Một trong những điều đầu tiên tôi học được từ chúng là việc trái với mong muốn được xem một trận đấu tấn công giàu cống hiến của một CĐV, tôi cảm thấy thực sự yêu thích và hứng thú với một đội bóng chơi phòng ngự. Nghiên cứu những bản đồ đầu tiên mà Dan và tôi tạo ra, tôi đã rất ngạc nhiên về vẻ đẹp và độ sạch của bản đồ được tạo ra bởi một đội phòng ngự hiệu quả trong một trận thắng. Một vài đường bóng dài (phản công nhanh), và sau đó là một tập hợp các chấm dày đặc và hẹp (tắc bóng và đánh đầu). Toàn bộ giống như một bức tranh trừu tượng tối giản và đầy hiệu quả.

Nhưng với nhiều cầu thủ và HLV, phòng ngự để đem về kết quả tốt nhất cho đội mới là yếu tố hàng đầuNhưng với nhiều cầu thủ và HLV, phòng ngự để đem về kết quả tốt nhất cho đội mới là yếu tố hàng đầu

Đến khi xem lại với Dan, một tiền vệ phòng ngự dành phần lớn thời gian trong sự nghiệp để chơi ở phần sân nhà hỗ trợ cho hàng thủ, tôi nhận ra rằng cả hai chúng tôi đều thực sự quan tâm đến những khoảnh khắc "chết" trong trận đấu. Có nghĩa là cả đội hoàn toàn không giữ bóng, thay vào đó tất cả nhịp nhàng di chuyển theo đối phương để khóa mọi đường vào khung thành. 

Tôi thực sự thích những khoảnh khắc này, nơi những cái tôi cá nhân của những cầu thủ tài năng được gác sang một bên, nhường chỗ cho thế trận của cả tập thể. Tất cả dường như bị cuốn đi theo lối chơi của toàn đội và trận đấu giờ đây không còn liên quan đến mong muốn được chứng kiến những bàn thắng của khán giả nữa. Cầu thủ làm tất cả với mục tiêu duy nhất: bằng mọi giá không được để cho đối phương ghi bàn.

Phát hiện này hoàn toàn thay đổi thói quen xem bóng của tôi, ngay cả khi tôi không xem vì lý do thực hiện các bản đồ của mình. Giờ đây mỗi khi xem các trận đấu, nếu có đội nào ghi được hơn hai bàn thắng là hứng thú của tôi đã giảm đi rất nhiều và thậm chí cảm thấy sốt ruột để có thể rời khỏi màn hình. 

Đến cuối mùa, tôi nhận ra HLV yêu thích của mình giờ đây là Haim Silvas của Hapoel Ra’anana. Đây là CLB chỉ có trung bình khoảng 360 khán giả mỗi trận nhưng đã bất ngờ leo lên đến vị trí thứ sáu trên BXH, dẫu cho họ chỉ có được số bàn thắng bằng một nửa của Maccabi. Tất cả đều nhờ một lối chơi phòng ngự phản công có tổ chức và kỷ luật cao.

Trong một mùa giải gần đây, tôi rất vui khi khám phá ra rằng có một cuốn sách mới của nhà văn người Na Uy Karl Ove Knausgård, đề cập trực tiếp với tình yêu của bóng đá phòng ngự và sự kết nối của nó với văn học. Cuốn sách mang tên “Home and Away: Writing the Beautiful Game” (Sân nhà và sân khách: Viết về những trận cầu đẹp mắt). Nó bao gồm một trao đổi dài, hấp dẫn qua thư giữa Knausgård và tác giả Thụy Điển Fredrik Ekelund trong thời gian diễn ra World Cup 2014 ở Brazil.

Ekelund, người đã tới Brazil để theo dõi World Cup và ủng hộ đội chủ nhà, cho rằng điều quan trọng nhất với mỗi trận đấu được thể hiện ở việc ghi bàn và có những màn trình diễn điêu luyện với trái bóng. Ngược lại, người theo dõi các trận đấu qua màn hình TV từ quê nhà Thụy Điển như Knausgård lại bày tỏ sự ủng hộ với những đội bóng chơi phòng ngự chặt chẽ như Argentina và Italia. 

Ông thích họ bởi “họ biết cách đánh vào những điểm yếu, sơ hở của đối phương. Những đội bóng này có chút gì đó cực đoan, nhưng không bao giờ sử dụng chúng một cách quá mức. Họ cũng không quan tâm tới việc người khác nghĩ mình chơi đẹp hay là không. Điều quan trọng nhất chính là kết quả. Thực tế họ hoàn toàn có thể làm như vậy và đã khiến tôi cảm thấy bị hấp dẫn vô cùng”.

Sở dĩ Knausgård lại yêu thích bóng đá phòng ngự như vậy là bởi ông tự thừa nhận mình là một người Tin Lành cực kì mộ đạo. Trong suy nghĩ của ông, cuộc sống con người phải đối mặt với rất nhiều hiện thực phũ phàng và chúng ta nên thực tế để đối mặt với nó, thay vì cố làm mọi thứ trở nên thi vị và bay bổng. Bởi vậy, không có gì ngạc nhiên khi Knausgård lại ủng hộ lối chơi của một đội bóng thực dụng, đặt kết quả cuối cùng là trên hết như Argentina, Italia thay vì đội tuyển luôn chơi màu mè, hoa mĩ như Brazil. Cuộc sống vốn luôn rất thực tế, và chúng ta phải học cách đối diện với nó.

Cuốn sách mang tên “Home and Away: Writing the Beautiful Game” là 1 trong những cuốn sách hay nhất về bóng đá tấn công và bóng đá phòng ngựCuốn sách mang tên “Home and Away: Writing the Beautiful Game” là 1 trong những cuốn sách hay nhất về bóng đá tấn công và bóng đá phòng ngự

Nhưng với Knausgård, ông cũng không quên chỉ ra những lập luận tích cực về bóng đá phòng ngự. Ông tuyên bố phòng ngự cũng ẩn chứa trong mình một vẻ đẹp đầy sang trọng. Một chiến thắng với thế trận phòng ngự, có nghĩa là bạn phải chơi hiệu quả hơn, với ít cầu thủ tấn công hơn đối phương.

Khi tôi đọc thư của ông về chủ đề này, tôi bỗng nhớ về về một trận đấu giữa Roma và Atalanta, khi tôi trực tiếp ngồi xem trên khán đài cách đây vài năm. Trận đấu diễn ra với rất nhiều toan tính, mỗi đội đều bình tĩnh thực hiện những đường lên bóng chắc chắn. Nếu cơ hội bị trôi qua, tất cả lại quay trở về phần sân của mình để tạo ra một hàng rào chắc chắn trước khung thành đội nhà. 

Chẳng cần phải là người Tin Lành, tôi cũng suy ngay ra đó chính là phong cách đặc trưng của bóng đá phòng ngự: bình tĩnh suy ngẫm và không màu mẽ biểu diễn. Đó là một phong cách mà bạn cố gắng tìm được lợi thế cho mình từ những gì tốt nhất mình có thể có được trong tay. Đơn giản bởi không phải đội bóng nào cũng có thể có được đội hình hùng mạnh như Barcelona hay Bayern Munich để dồn ép đối thủ và chơi nửa sân trong suốt cả trận đấu.

Cuốn sách về cuộc trò chuyện giữa Knausgård và Ekelund rất lôi cuốn. Tuy nhiên nó chỉ tập trung vào World Cup và bóng đá quốc tế, do đó đã hoàn toàn bỏ qua một yếu tố cực kì quan trọng cấu thành nên nền bóng đá trên toàn cầu. Đó là bóng đá ở cấp độ CLB.

Ở ĐQTG, thu nhập của các HLV thường không cao và do đặc thù về “quốc gia”, phong cách thi đấu của nhiều đội tuyển không thay đổi quá nhiều trong suốt một thời gian dài. Điều này hoàn toàn khác khi nói tới cấp độ CLB, nơi mà các HLV có thể bị thay thế hàng năm và kéo theo đó có thể là cả sự thay đổi về lối chơi. Một CĐV đôi khi sẽ rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan nếu đội bóng mình yêu thích từ lâu lại bắt đầu chơi với một phong cách hoàn toàn khác. Đáng buồn thay, đó lại là câu chuyện xảy ra với tôi trong năm nay, khi Jordi Cruyff, con trai của huyền thoại Hà Lan Johan Cruyff, được bổ nhiệm làm HLV của Maccabi.

Johan Cruyff được coi là nhà phát minh của lối chơi bóng đá tổng lực, với một lối chơi dồn ép đối thủ co cụm về phần sân nhà để chống đỡ. Ông đã áp dụng phong cách này đầu tiên tại Ajax Amsterdam khi còn là một cầu thủ, và sau đó tại Barcelona với vai trò một HLV. Con trai ông, Jordi Cruyff lớn lên trong môi trường đào tạo của cả hai CLB này và không có gì khó hiểu khi anh ta lựa chọn lối chơi tương tự.

Để tránh có ác cảm quá sớm với HLV của đội, tôi đã mua quyển tự truyện có tên “My Turn: A Life of Total Football” (Đến lượt tôi: Cuộc sống dành cho bóng đá tổng lực) của cha anh ta, huyền thoại Johan Cruyff. Thật không may, tôi đã quăng cuốn sách đó vào một góc sau khi đọc một đoạn dài ở trang 89, trong đó Johan Cruyff giải thích vì sao trong quan niệm của ông bóng đá không quan trọng nhất là chiến thắng, mà là tính giải trí mang lại cho đám đông.

Khi những thông tin đầu tiên về việc của con trai của Cruyff sẽ trở thành HLV của đội xuất hiện, tôi bỗng nhỡ lại những màn trình diễn tuyệt vời mà hàng phòng ngự của Maccabi đã thể hiện trong vài năm gần đây: một chiến thắng kịch tính trước đối thủ cạnh tranh danh hiệu Hapoel Be'er Sheva của HLV Slaviša Jokanović; một chiến thắng quả cảm khi chỉ còn 10 người trên sân dưới thời HLV Paulo Sousa. Và tất nhiên, chắc chắn không thể nào quên trận đấu với FC Basel tại Champions League, nơi Maccabi chỉ có hai pha lên bóng trong cả trận và đã ghi được hai bàn thắng.

Có nhiều đội bóng không thích các HLV có phong cách tấn công như Maccabi Tel Aviv với HLV Jordi CruyffCó nhiều đội bóng không thích các HLV có phong cách tấn công như Maccabi Tel Aviv với HLV Jordi Cruyff

Lo lắng, tôi gọi điện thoại cho Dan. Kể từ cuộc gặp đầu tiên của chúng tôi trong lớp học tiếng Pháp đó, cậu ấy đã treo giầy và hiện đang sống ở Đức để đảm nhận vai trò một nhà phân tích cho CLB Dynamo Dresden.

Dan cố gắng trấn tĩnh tôi. “Anh vẫn giữ quan điểm như của cha mình về văn học à?” (Cha tôi, ông Menahem Portugali đã sản xuất ba bộ phim kinh dị rùng rợn giả tưởng khi còn sống). Tôi liền đáp lại: “Tôi không chắc chắn rằng Jordi Cruyff liệu có áp dụng triết lý bóng đá giống như cha của anh ta hay không?”.

“Nghe này, trong mọi trường hợp, tất cả rồi sẽ ổn thôi”, Dan nói. “Anh chỉ cần nhớ rằng khi một đội bóng chơi tấn công với rất nhiều cầu thủ, điều đó cũng có nghĩa họ đang chơi phòng ngự để giúp đối phương tránh xa khỏi khung thành của mình.”
---
Ghi chú thêm: Jordi Cruyff sau đó bị sa thải chỉ sau một mùa giải tại Maccabi Tel Aviv. Lên thay ông là HLV Vladimir Ivic, người từng làm việc dưới quyền của HLV Fernando Santos của ĐT Bồ Đào Nha. Fernando Santos cũng chính là người đã đưa Bồ Đào Nha lên đỉnh châu Âu tại EURO 2016 với một lối chơi khoa học và chặt chẽ. Đặc biệt, đội bóng của ông khi đó vượt qua vòng bảng mà thậm chí còn không thắng nổi một trận nào.

Chia sẻ

Bình luận 0