Chi ít tiền, Monaco vẫn khiến PSG kiêng nể
Hải Sơn (theo Calcio Finanza)

Chia sẻ

Bình luận 0

Thời điểm tỷ phú Nga Dmitry Rybolovlev mua lại AS Monaco, tưởng như bóng đá châu Âu sẽ có thêm một "thiếu gia" chi tiền không tiếc tay trên thị trường chuyển nhượng. Nhưng mọi chuyện đã không diễn ra như vậy. Trái lại, đội bóng xứ Công quốc đang chi tiêu một cách cực kỳ khôn ngoan để gặt hái thành tích cũng như danh hiệu, bất kể họ đang phải bán đi những ngôi sao sáng nhất.

MONACO CHI CÀNG ÍT TIỀN CÀNG THÀNH CÔNG
Nếu phải tìm một thành ngữ để mô tả về Monaco, đó sẽ là câu "Càng ít càng hiệu quả". Thật vậy, mô hình quản lý của Monaco đang được rất nhiều chuyên gia nghiên cứu cả về bóng đá lẫn tài chính để ý tới. Mới đây thôi, tạp chí Financial Times cùng công ty kiểm toán nổi tiếng KPMG đã xếp hạng Monaco đứng thứ 3 trong danh sách các đội bóng chi trả lương hiệu quả nhất khi so sánh với với kết quả thu về.

Mùa giải 2016/17 thực sự đánh dấu một cột mốc thành công của đội bóng xứ Công quốc. Về mặt thành tích, họ vượt mặt PSG để vô địch Ligue 1, lọt vào bán kết Champions League và Cúp quốc gia Pháp, cũng như giành vị trí Á quân Cúp Liên đoàn Pháp. Một kết quả ngoài sức tưởng tượng nếu biết mô hình quản lý của Monaco luôn phải hướng đến việc gia tăng giá trị cho các cầu thủ trẻ theo từng mùa giải.

Những gì Monaco làm được trong mùa giải vừa rồi thật sôi động hoàn toàn trái ngược với không khí ảm đạm trên khán đài sân Stade Louis II: Bất chấp tình trạng khán giả đến sân vô cùng thưa thớt, Falcao và các đồng đội liên tục "nổ súng" đều đặn trên mọi đấu trường với tần suất gần 3 bàn/trận. Xét trong 5 giải đấu hàng đầu châu Âu, họ là đội bóng ghi bàn nhiều nhất.

Thành tích tốt đến như vậy, nhưng nhìn vào báo cáo tài chính của PSG những năm gần đây, bạn có thể cảm giác tình hình tài chính của đội bóng xứ Công quốc không khả quan cho lắm.

Tại sao lại có những con số như vậy? Câu trả lời sẽ có ở phần dưới.

MONACO, KẺ THAY ĐỔI MÔ HÌNH KINH DOANH TRONG BÓNG ĐÁ
2011 là một năm đánh dấu mốc quan trọng trong lịch sử Monaco, cả về mặt chủ sở hữu lẫn thành tích thi đấu. Trên sân cỏ, tháng 5, họ xuống hạng. Một kết quả thật khó tin với một đội bóng 7 năm trước còn lọt vào chung kết Champions League. Còn phía sau bàn giấy, tỷ phú Dmitry Rybolovlev đã nhanh chóng mua 2/3 số cổ phần để nắm quyền kiểm soát AS Monaco.

Lần đầu trong lịch sử kể từ khi thành lập, bên nắm đa số cổ phần đội bóng Công quốc lại không nằm trong tay gia tộc Grimaldi. Trong màn đêm phủ bóng vùng Chemin des Révoires, một câu chuyện "kinh điển" được mở ra. Diễn viên chính là Rybolovlev, vị tỷ phú có cảm giác giống như Abramovich, thích mua một đội bóng theo ý cá nhân và bắt đầu vung tiền mua sắm.

Sự thực ban đầu diễn ra đúng như vậy. Vị chủ tịch mới người Nga xác nhận sẽ đổ một số tiền lớn tái thiết CLB. Mục tiêu khi đó nhằm đưa Monaco trở lại Ligue 1 trong thời gian ngắn nhất có thể, nhằm biến đội bóng xứ Công quốc thành một trong những CLB đáng xem nhất ở Pháp.

Thoạt đầu, những đồng tiền được vung ra lập tức phát huy hiệu quả. Năm đầu tiên được đầu tư (mùa giải 2012/13), họ lập tức vô địch Ligue 2. Một năm sau, họ giành vị trí Á quân Ligue 1. Một kỳ tích, dẫu cho họ sở hữu những ngôi sao đẳng cấp thế giới trong đội hình như Falcao và James Rodriguez. Nhưng có một sự thật không thể tránh khỏi: Monaco chỉ là một tiểu quốc có 38.000 dân.

Đó là một điểm yếu chết người khi ngay sau đó, có 3 biến cố ảnh hưởng sống còn đến tương lai CLB: Luật công bằng tài chính được áp dụng, khác biệt về chế độ thuế phải nộp của Monaco so với các đội khác của Ligue 1, và... tỷ phú Rybolovlev ly hôn.

Đầu tiên hãy nói tới chuyện ông chủ. Khi đưa nhau ra tòa, bà vợ cũ của Rybolovlev đòi được chia tới 3,8 tỷ euro (về sau giảm xuống còn 500 triệu euro). Điều này, cộng với thỏa thuận dàn xếp giữa Monaco và UEFA vào tháng 5/2015 đã lập tức làm sụt giảm dòng tiền đổ vào CLB.

Thứ hai, Luật công bằng tài chính khiến Monaco buộc phải có kết quả kinh doanh hòa vốn trong 3 mùa giải tiếp theo, đến tận mùa 2017/18. Trước đó, nguồn vốn đầu tư khiến tài sản của họ gia tăng nhanh chóng, nhưng cũng lập tức kéo theo các khoản nợ tăng nhanh.

Vấn đề còn lại liên quan tới... chính trụ sở đóng quân CLB AS Monaco. Đội bóng xứ công quốc bị các CLB khác phản ứng, tẩy chay bởi họ chẳng phải đóng một đồng thuế nào cả do nằm ở một quốc gia riêng biệt. Để dàn xếp ổn thỏa mọi chuyện, Monaco và LĐBĐ Pháp đồng thuận vô hiệu một phần lợi ích tài chính Monaco thu về. Con số này ước tính lên tới 50 triệu euro mỗi năm, chiếm khoảng 43% doanh thu của Monaco và cao hơn doanh thu 13 đội Ligue 1. Ngạc nhiên nhất là sau đó Tòa án Pháp lại yêu cầu dừng thanh toán, dẫn tới kết quả là Monaco có thêm dòng tiền để đầu tư.

Phải chịu nhiều khó khăn bủa vây, kèm theo những nghĩa vụ chưa từng có tiền lệ, song ông chủ cùng ban quản lý CLB AS Monaco không chọn phương án "bỏ của chạy lấy người" như Malaga. Thay vào đó, họ đẩy mạnh việc thay đổi mô hình kinh doanh: Không chuyển nhượng "bom tấn", đề ra kế hoạch chiến lược và có tầm nhìn.

Đầu tiên, Monaco đổ tiền vào nâng cấp học viện đào tạo trẻ của CLB. Trung tâm huấn luyện La Turbie lập tức thay da đổi thịt nhờ khoản trợ cấp 25 triệu euro của chính phủ. Những tòa nhà được xây lên, một mạng lưới các tuyển trạch viên thành lập. Tất cả nhằm mục đích sớm phát hiện ra các "sao mai" nhằm cải thiện thành tích đội bóng, cũng như tình hình tài chính CLB.

Có thể thấy từ việc bị âm nặng trên cán cân chuyển nhượng, trong mùa Hè năm nay AS Monaco đã đảo chiều ngoạn mục bằng việc bán đi các "bom tấn" Benjamin Mendy, Bernardo Silva cùng Tiemoue Bakayoko. Bù lại, họ cũng đã tính tới chuyện tìm vị trí lấp đầy những chỗ trống của các trụ cột cũ. Tielemans, Kongolo, Meite và Mboula được mua về với mục đích ấy.

Việc Monaco có thể đảo chiều cán cân tiền chuyển nhượng lại không thuộc về một nhân vật thuộc CLB. "Diễn viên" chính lại là một người đại diện: Jorge Mendes.

Khi Monaco sẵn sàng bạo chi, Mendes đưa đến cho đội bóng công quốc những cầu thủ đắt giá nhất "xắt ra miếng": Falcao, James và Moutinho. Nhưng khi Monaco thay đổi chính sách kinh doanh thành mua rẻ bán đắt, Mendes cũng rất biết chiều lòng khách hàng.

Bernardo Silva là ví dụ tiêu biểu nhất. Mendes dàn xếp cho anh đến Monaco từ Benfica với giá 13,4 triệu bảng cách đây hai năm rưỡi, rồi bán anh sang Man City ít ngày trước với giá gấp ba lần! Không chỉ có mình Silva, rất nhiều cầu thủ khác đến và rời khỏi Monaco dưới bàn tay của Mendes.

Tất cả những cầu thủ nói trên đều có một điểm chung: Thường ở lại Monaco trong vòng 2 năm, rời đi ở thời điểm độ chín sự nghiệp, khi giá trị cầu thủ gia tăng; và Monaco thu về bộn tiền nhờ bán họ.

Jorge Mendes không giới hạn bản thân ở vị trí một "siêu cò" như cách người Việt Nam vẫn gọi. Với tầm ảnh hưởng và độ nhạy cảm trong kinh doanh, theo một số chuyên gia trong lĩnh vực bóng đá, ông dường như còn có thể tư vấn một phần cho Monaco trong việc phát triển. 

Một mặt, nhiều chuyên gia nhận thấy Mendes có liên quan trong thỏa thuận thương mại giữa Monaco và Prozi, một công ty ở Bồ Đào Nha. Mặt khác, Mendes giúp CLB thiết lập mạng lưới phát triển cầu thủ trẻ ở châu Âu bằng việc trở thành đối tác của các CLB khác như Cercle Brugge và Vitoria Guimaraes.

ĐIỀU GÌ NGĂN TRỞ AS MONACO XƯNG BÁ CHÂU ÂU?
Việc Monaco thay đổi và áp dụng mô hình kinh doanh mới xuất phát từ tình hình tài chính của bản thân họ. Từ mùa 2013/14, lỗ lãi đã cân bằng hơn so với những năm tài chính trước đó. Thời là một gã nhà giàu mới nổi, Monaco chi ra gấp 2-3 lần tiền họ thu về. Nhưng chuyện đó giờ không còn nữa.

Một phần khác, AS Monaco quyết định gia tăng giá trị thương hiệu của họ. Một trong số đó là chiến lược gia tăng hiện diện trên mạng xã hội, với thị trường chính là các nước nói tiếng Pháp, Bồ Đào Nha, Nam Mỹ. Đây là nơi có những ngôi sao của đội bóng đang thi đấu. Nhờ vào việc làm đối tác với CLB Brazil Cruzeiro, thị trường Brazil cũng giúp Monaco đi lên nhanh chóng.

Dễ dàng nhận thấy trong các đội bóng hàng đầu của Pháp, AS Monaco tăng trưởng mạnh nhất trong 2 năm với số lượng fan tăng gần gấp đôi. Con số này gấp 100 lần dân số của công quốc! Bảng dưới đây sẽ cho ta thấy thêm các cộng đồng tăng trưởng đông fan Monaco nhất hầu hết là các nước nói tiếng Pháp.

Vật cản cho Monaco lúc này để trở thành ông lớn lại chính là đại bản doanh của họ. Công quốc Monaco chỉ có vỏn vẹn 38.400 dân, phần lớn họ lại là người xứ khác đến để "né" thuế. Họ thậm chí còn chẳng quan tâm tới bóng đá. Trung bình mỗi trận đấu trên sân Louis II chỉ có 8.000 khán giả. Con số thực tế này còn ít hơn cả sân... Lạch Tray. Vậy nên xét về tiền bán vé và thị trường fan bản địa, Monaco khó có thể cạnh tranh với các đại gia khác.

Để giải quyết tình trạng đó, Monaco chi tiền để giúp cộng đồng fan của họ có thể xuất hiện ở những khu vực dễ nhận ra nhất tại bản địa. Việc này không hề hấp dẫn đối với hợp đồng ký kết với các đối tác hay nhà tài trợ, ví dụ điển hình như sau:

- Về thương mại: Doanh thu của Monaco gần như chỉ nằm trong thỏa thuận với AIM Sport, khi đơn vị này bỏ ra tới 140 triệu euro tiền tài trợ cho Monaco để quảng bá sự hiện diện của họ, nhưng với điều kiện phải duy trì doanh thu bán vé, tài trợ, và tham dự Champions League.

- Về bản quyền truyền hình: Giá trị khoản thu này bị ảnh hưởng mạnh từ các thỏa thuận do LĐBĐ Pháp năm giữ. So với các giải đấu hàng đầu châu Âu khác, số tiền này ít hơn nhiều. Chỉ có thể duy trì tham dự Champions League mới giúp Monaco tăng trưởng doanh thu, và đây vẫn sẽ là vấn đề sống còn với đội bóng xứ Công quốc thời gian tới.

- Tiền bán vé: Lượng khán giả thấp là vấn đề chính của Monaco. Mỗi năm họ chỉ bán được 4.000 vé cả mùa, dao động từ 110-1.170 euro. Số tiền này cũng khá đắt so với mặt bằng chung ở các giải đấu lớn khác (thường là 10-100 euro). Một bất lợi khác là họ ở gần Nice, cũng như đối thủ truyền kiếp Marseilles. Việc này khiến Monaco khó thu hút khán giả từ khu vực lân cận. Mặc dù vậy, doanh thu từ việc bán hàng hóa trên sân vẫn đang nhích dần lên, cùng với việc khán giả đến sân nhiều hơn.

Nhưng những con số này chưa hẳn đã đáng mừng. Trận đấu Monaco thu hút khán giả đến xem nhất ở mùa giải vừa qua là trận gặp Borussia Dortmund ở Champions League. Một lần nữa, Monaco lại cho thấy họ bị phụ thuộc vào giải đấu này như thế nào. 

Đây là con đường duy nhất giúp Monaco tiếp tục thu hút tài trợ, cũng như kéo khán giả đến sân nhiều hơn (trung bình 55% ở các trận vòng bảng mùa trước). Giá trị các cầu thủ trẻ của Monaco cũng chỉ gia tăng đáng kể từ mùa 2014/15, khi họ được tham dự Champions League: Vốn thu về từ bán cầu thủ tương đương 37% tổng doanh thu.

MONACO VÀ PSG?
AS Monaco đang ngày càng đi lên cả về thành tích thi đấu lẫn tình hình tài chính nhờ mô hình kinh doanh mới. Nhưng trong bóng đá hiện đại, họ vẫn phải chịu bất lợi do nằm trong một thành phố khó thu hút khán giả. Trong ngắn hạn, việc này sẽ hạn chế rất nhiều cơ hội cạnh tranh sòng phẳng ở cả Ligue 1 lẫn Champions League.

Nếu đem so sánh Monaco với PSG, khác biệt cơ bản giữa họ thật quá xa vời. Đội bóng thủ đô nước Pháp được nhận khoản đầu tư khổng lồ từ Qatar, giúp họ có cả sức mạnh tài chính và chính trị. Vị thế "ông lớn" của PSG rất rõ nét. Nhưng khi luật công bằng tài chính áp dụng, xét trên những số liệu điều tra, Monaco mới đang là đội bề trên.

Có thể thấy xét trên các số liệu phân tích tuyệt đối, khác biệt giữa 2 đội quá lớn. Nhưng nếu tính tới các chỉ số so sánh tương đối, ta lại thấy một điều thú vị. Khá nhạc nhiên khi nhận ra rằng khác biệt rõ rệt về quy mô của 2 CLB lại không dẫn tới khác biệt đáng kể về thành tích.

Cụ thể, ở báo cáo tài chính mà giải 2014/15, doanh thu của Monaco chỉ bằng 1/4 PSG, chi trả lương cầu thủ bằng 1/3, tiền cấn trừ nợ và chi trả cho người đại diện bằng một nửa, lợi nhuận thuần bằng 1/3, giá trị đội hình bằng một nửa. Nhưng ở kết quả cuối cùng, Monaco lại đạt điểm hòa vốn, trong khi PSG lỗ trường kỳ suốt 5 mùa giải.

Bên cạnh đó, những chỉ số tăng trưởng của Monaco cũng không quá thua kém PSG. Họ thậm chí còn bán cầu thủ tốt hơn, đẩy giá trị đội hình tăng mạnh hơn. Thậm chí trên sân cỏ mùa giải vừa rồi, thành tích của Monaco cũng tốt hơn PSG.

GIÁ TRỊ CỦA VIỆC CÓ MỘT ÔNG CHỦ GIÀU SỤ VÀ MÔ HÌNH KINH DOANH MỚI
Tờ Calcio Finanza đã tiến hành một phép so sánh thú vị giữa Monaco với một đội bóng cũng đi theo mô hình kinh doanh tương tự là Atalanta. Cả hai đội đều tập trung nâng cấp học viện bóng đá và thu tiền từ việc bán cầu thủ trẻ, không được sở hữu SVĐ và cũng phải bứt lên từ hạng dưới.

Dễ dàng nhận thấy Monaco thua hoàn toàn về tiền bán vé. Điều này dễ hiểu bởi họ thua sút đội bóng Italia cả về số lượng khán giả đến sân, tỷ lệ phủ kín sân. Doanh thu trung bình trên một khán giả của Monaco thấp hơn Atalanta nhưng lại vọt lên từ mùa 2014/15 nhờ mô hình kinh doanh mới.

Dẫu sao Monaco cũng khác Atalanta việc họ có một ông chủ giàu sụ. Họ thu nhiều hơn, nhưng cũng chi trả nhiều hơn cho tiền lương và mua cầu thủ. Tiền bán cầu thủ giữa hai đội là tương đương nhau.

Dựa vào những kết quả đã liệt kê, có thể thấy Monaco đang chứng minh việc có tầm nhìn trong tổ chức và lập chiến lược kinh doanh có thể giúp một CLB vươn lên vị trí vô địch quốc gia, dù cho có gặp nhiều khó khăn đến đâu. Nhưng dù sao với những nhược điểm còn tồn tại, họ vẫn thiếu khả năng xưng bá châu Âu. Trận thua bất lực trước một Juventus già dơ ở Champions League minh chứng phần nào cho điều ấy.

Dù vậy, với chiến lược kinh doanh đúng đắn, Monaco vẫn đang sở hữu một nguồn tài sản khổng lồ đầy tiềm năng. Mendy, Silva và Bakayoko ra đi thì vẫn còn đó Fabinho, Lemar hay Mbappe. Thậm chí ba cái tên vừa kể trên có tiếp tục rời đội, thì Monaco vẫn sẽ trình làng những cái tên mới đầy hứa hẹn trong tương lai. Đó chính là nguồn sống lâu dài của một đội bóng.

Chia sẻ

Bình luận 0