Chernobyl và 30 năm đấu tranh tư tưởng của Shevchenko
Cẩm Chi

Chia sẻ

Bình luận 0

Trước khi là ngôi sao, Shevchenko là con nhà lính, là… nạn nhân của thảm họa Chernobyl. Nếu nói về Shevchenko, không thể bỏ qua chi tiết này bởi nó góp phần hình thành nên con người, cốt cách của huyền thoại bóng đá này.
 
Trong thời hiện đại, Sheva là một huyền thoại của bóng đá Đông Âu và UkraineTrong thời hiện đại, Sheva là một huyền thoại của bóng đá Đông Âu và Ukraine

Sheva sinh năm 1976 tại làng Dvirkivshchyna, cách thủ đô Kiev 60 dặm về phía Nam. Mẹ anh hành nghề tự do, nửa ngày trông trẻ nửa ngày y tá. Bố anh, ông Mykola là công nhân cơ khí trong quân đội, sau được thăng chức trung đoàn trưởng hạm đội xe tăng lữ đoàn đỏ.

Cuộc sống của họ không giàu sang nhưng đầy ắp tiếng cười và niềm hạnh phúc. Tổ ấm 4 người cứ có chút thời gian rảnh là đá bóng, trượt tuyết, câu cá và trải mình trên những bãi biển đầy nắng gió mỗi dịp hè. Cho đến ngày 26/04/1986, nhà máy điện nguyên tử Chernobyl ở Pripyat phát nổ - một trong những thảm họa năng lượng trầm trọng nhất lịch sử loài người.

Chúng ta đều biết lẽ ra, mức độ lan tỏa của vụ nổ hạt nhân có thể giảm bớt phần nào, và Pripyat có thể đã không phải là vùng đất chết nếu dân chúng trong bán kính 150 dặm được di tán ngay khi sự việc xảy ra.

Cùng với nhà thơ Tara Shevchenko, anh trở thành một biểu tượng nhằm thoát khỏi một xã hội rối renCùng với nhà thơ Tara Shevchenko, anh trở thành một biểu tượng nhằm thoát khỏi một xã hội rối ren

Vào cái ngày nhấn chìm một phần lịch sử Ukraina xuống mồ chôn, toàn quốc đang hướng về ngày hội tuyển sinh. Kỳ thi quốc gia sau đấy 72 ngày giờ nhằm lựa ra những nhân tài sau phục vụ công cuộc cải cách kinh tế và thể chế nhà nước. Từ bậc phụ huynh tới sĩ tử, ai ai cũng chăm chú hướng về trường thi.

Vì thế, chính quyền Ukraina muốn đợi qua ngày quan trọng rồi mới thực hiện di tản, tránh hệ lụy “tha phương” không mong muốn. Thực ra, quyết định ấy không phải do cơ quan đầu não ở Kiev đưa ra. Ukraina mang tiếng là có chính phủ riêng, nhưng mọi chỉ thị cấp cao đều nhận lệnh từ trung tâm đầu não Moscow, căn cứ hành chính của Liên bang Xô viết.

Anh từng là niềm lạc quan, niềm tin vào cuộc sống của nhiều người dân UkraineAnh từng là niềm lạc quan, niềm tin vào cuộc sống của nhiều người dân Ukraine

Liên Xô ngày ấy đang trong kỳ chiến tranh lạnh với Mỹ nên cần thời gian để ban điều hành bàn bạc, trước khi đi tới thống nhất về phương án giải quyết dứt điểm khủng hoảng Chernobyl. Nếu tin tức lộ ra ngoài sớm, cấp địa phương lại không được tuyên truyền kịp thời là dễ nổ ra khủng hoảng niềm tin trong lòng dân chúng. Mà như vậy thì ảnh hưởng tới sự bền vững của nhà nước.

Năm ấy, Sheva 9 tuổi. Gia đình anh cách vụ nổ 80 dặm, tức là vẫn trong bán kính khu vực bị ảnh hưởng phóng xạ. Dù vậy, trong lời kể của Sheva trong cuốn tự truyện, không nhiều người được tiếp cận với thông tin Chernobyl. Nhà nhà vẫn xách ca-táp đi làm, xách xe đi chợ. Trẻ con thì đi học.

Ngày xảy ra sự vụ, lớp của Sheva còn tổ chức đi dã ngoại, lên công viên quốc gia xem sở thú. Chỉ đến khi ông Mykola nhận lệnh triệu tập đột xuất, nhà Sheva mới có chút gì đó gọi là “linh cảm”. Phải 4 ngày sau, lúc kỳ thi đại học khép lại, nhà Sheva mới di rời về Biển Đen, chấp nhận làm lại từ hai bàn tay trắng.

Những thành công vang dội của Sheva tại châu Âu trong màu áo Milan đã biến anh thành niềm cảm hứng xã hội và bắt đầu được giới chính trị gia để mắtNhững thành công vang dội của Sheva tại châu Âu trong màu áo Milan đã biến anh thành niềm cảm hứng xã hội và bắt đầu được giới chính trị gia để mắt

Nhưng như Sheva vẫn còn may. Bạn thiếu thời của anh, ở ngôi trường tiểu học Drisponka tận… 4 tháng sau mới biết tin. Mùa thu 1986, Sheva nhận tin 5 người bạn trong nhóm anh chơi thân đứa thì mù một mắt, đứa thì suy thận. Chernobyl tàn nhẫn, nhưng vẫn còn những thứ khủng khiếp hơn. Tất nhiên, lịch sử mãi chỉ là lịch sử, và quá khứ thì chẳng thể đổi thay.

Nhưng phải kể câu chuyện quá khứ của Shevchenko, vì chính chân sút xuất sắc nhất lịch sử bóng đá Ukraina luôn muốn nói về những gì tưởng bị bỏ lại sau lưng. Với Sheva, quá khứ tạo ra con người Sheva thời hiện tại, một Sheva mà đại bộ phân NHM bóng đá thường thấy.

Khi HLV huyền thoại Lobanovsky gọi Sheva là “Ronaldo trắng”, ý so sánh Rô “béo” của Brazil với cậu học trò cưng, Sheva đáp lại: “Đừng thầy. Em là con nhà lính mà thôi”. Kỷ luật, cương trực và minh bạch, đấy là ba tính cách nổi bật ở Sheva. Tuy nhiên, vấn đề Sheva là một… ngôi sao.

Sau khi giã từ sự nghiệp sân cỏ, Sheva bắt đầu bước vào nghiệp chính trị đầy u tốiSau khi giã từ sự nghiệp sân cỏ, Sheva bắt đầu bước vào nghiệp chính trị đầy u tối

Một cú rướn người gẩy bóng của Sheva vào lưới Thụy Điển có thể khiến hàng vạn khán giả ở Olympisky tan chảy con tim, và một tuyên bố của Sheva có thể làm thay đổi cục diện của một xã hội. Năm 2004, Sheva đoạt giải Quả bóng vàng châu Âu, cũng là lúc cách mạng Cam nổ ra trong cuộc ganh đua vào ghế tổng thống Ukraina đen tối nhất lịch sử nước này.

Nạn tham nhũng và đút lòi hoành hành, Yanukovich và Yushchenko như muốn ăn tươi nuốt sống nhau trên bàn cờ chính trị. Dân chúng trong cơn vô vọng cần một người như Sheva, hiện thân của cái đẹp tinh khiết. Họ cần anh ra mặt như liệu pháp trấn an tinh thần. Ngay cả nhà thơ Taras Shevchenko, biểu tượng của sự tận hiến và lòng thủy chung cũng bị lãng quên.

“Sheva number one” – người Ukraina nghĩ vậy. Nhưng Sheva là dân.. showbiz. Mà nhiệm vụ của người làm nghề giải trí là nói những gì được số đông ủng hộ. Hiểu nôm na là đứng về phe cầm quyền. Ngày ấy, “Đảng các vùng” của Yanukovich luôn dẫn trước trong cuộc đua tranh.

Trên sóng truyền hình, Shevchenko xuất hiện, cầm sẵn trên tay mẩu giấy được chuẩn bị sẵn. Nói dài nói dai, xin tóm gọn bài phát biểu hơn 30 phút của Sheva trong bốn chữ: “Tôi ủng hộ Yanukovich”. Sheva làm đúng công việc của mình, nhưng dân chúng, đặc biệt là cộng đồng người Kiev không quan tâm.

Anh trở thành quân bài của những ai đó và hoàn toàn thất bại trong quan trường, thậm chí còn làm ảnh hưởng đến tầm vóc trước đâyAnh trở thành quân bài của những ai đó và hoàn toàn thất bại trong quan trường, thậm chí còn làm ảnh hưởng đến tầm vóc trước đây

“Đảng các vùng” là thực thể chính trị đại diện cho bờ Đông, cộng đồng người gốc Nga sinh sống. Họ xiết chặt mối thân tình với điện Kremlin và theo đuổi chính sách chống lại liên minh châu Âu. Tại sao Shevchenko, một người Kiev lại ủng hộ dân Donetsk? – những câu hỏi như vậy bủa vậy Sheva.

Càng tồi tệ hơn, khi 100% đồng đội cũ của Sheva tại Dynamo Kiev là cử tri của Đảng Dân Chủ Xã Hội (SDPU). Đứng đầu SDPU là anh em nhà Surkis, chủ tịch LĐBĐ Ukraina và chủ tịch CLB giàu truyền thống nhất Ukraina – những người cưu mang Sheva khi anh bị viện thể thao đại học Kiev đánh giá là “không đủ thể chất đá bóng năm 13 tuổi”.

Đào sâu thêm chút lại biết rằng, Yanukovich là bạn thân của Akhmetov, người đứng đầu thế giới ngầm Donbass. Akhmetov kiểm soát mọi hoạt động làm ăn tại đây. Các thương lai về tập trung tại chợ đầu mối đều phải “lại quả” cho ông ta.

Và cuối cùng, chỉ có bóng đá giúp anh cứu rỗi được cuộc đời. Shevchenko đã được bổ nhiệm làm HLV ĐTQG trong ngày hôm qua 16/7Và cuối cùng, chỉ có bóng đá giúp anh cứu rỗi được cuộc đời. Shevchenko đã được bổ nhiệm làm HLV ĐTQG trong ngày hôm qua 16/7

Cùng với Yanukovich, Akhmetov là những người đặt viên gạch đầu tiên dựng lên “Đảng các vùng”, đại diện cho “Liên minh Donetsk” – nhóm những người muốn Ukraina duy trì quan hệ song phương với Nga. Và không thể quên, đây là ông chủ của Shakhtar Donetsk, đại kình địch của Dynamo Kiev. Sheva mất điểm trầm trọng.

Trên sân, anh vẫn là đấng cứu thế nhưng ra khỏi đường pitch, Sheva chỉ còn là con số 0 tròn trĩnh. Ảnh hưởng của anh lên xã hội hoàn toàn biến mất. Thế nên, sau ngày giải nghệ, Sheva quyết theo nghiệp chính trị. Vì ấy không chỉ là đam mê thuở nhỏ của Sheva, mà còn vì anh muốn “chuộc lỗi”, sửa lại “sai lầm” trong quá khứ.

Hết EURO 2012, Sheva tuyên bố bắt đầu chương mới trong chặng đường đời. Xu hướng chính trị của Sheva được giới quan sát thăm dò. Cuối cùng, anh chọn “Đảng Ukraina tiến lên”, một hóa thân của SDPU. Nghe thì có vẻ “tiến bộ”, nhưng lãnh đạo của “Đảng Ukraina tiến lên” là Korolevska – người từng công khai ủng hộ Yanukovich trong chiến dịch tranh cử tổng thống 2004.

Sheva biện minh nào là chính đảng đại diện cho tầng lớp tiến bộ, nào là thực thể chính trị gần gũi với nhân dân nhất từ trước đến nay. Song điều ấy chẳng có nghĩa lý gì, nhất là khi dân Kiev ghét Korolevska ra mặt. Không chỉ dân Kiev, mà đại bộ phận cử tri Ukraina cũng chẳng ưa gì Korolevska.

Nữ chính khách xinh đẹp bị cho là không có lập trường chính trị, đảng tiến lên của bà chỉ giống như bù nhìn, thậm chị từng bị trục xuất khỏi khối đảng của cựu thủ tướng Tymoshenko. Trong cuộc bỏ phiếu hồi tháng 10/2012, “Đảng Ukraina tiến lên” chỉ giành 1,6% phiếu nghị viện. Sheva là… người đại diện của Đảng ra vận động.

Trái bóng đã ngừng lăn, nhưng cuộc đời thì vẫn cứ trôi, dù theo hướng này hay hướng kia. 30 năm đấu tranh tư tưởng của một chính khách tiềm năng trong hình hài cầu thủ, nay hóa… công cốc. Shevchenko mong muốn làm chính trị sau ngày giải nghệ, nhưng mộng chính trường không thành.

Giờ cuộc đời lại đẩy Sheva về… bóng đá, nơi anh sẽ bắt đầu công việc trên cương vị thuyền trưởng ĐTQG Ukraina từ tháng tới. Rốt cuộc, bóng đá vẫn là nơi thân thuộc nhất của Sheva, như câu ngạn ngữ nổi tiếng của người Anh: Home Sweet Home – tựa Việt “Không đâu bằng nhà”.

Chia sẻ

Bình luận 0