Bóng đá Cuộc sống

Đội Bóng Đẹp là Một, là Riêng, là Duy Nhất

Bạn hãy nhớ kỹ 11 cái tên sau đây: Felix - Carlos Alberto, Brito, Piazza, Everaldo - Clodoaldo, Gerson - Jairzinho, Tostao, Pele, Rivelino. Đấy chính là đội hình xuất sắc nhất trong lịch sử World Cup. Và đội hình ấy đã đăng quang một cách thuyết phục trong kỳ World Cup hay nhất lịch sử!

CHỌN HUẤN LUYỆN VIÊN KIỂU BRAZIL

Bây giờ, ai cũng biết rằng Brazil toàn thắng từ vòng loại đến giai đoạn đấu bảng của VCK, rồi lại toàn thắng các trận knock-out để đoạt vĩnh viễn cúp Jules Rimet một cách thuyết phục tại World Cup 1970. Nhưng, khi cả thế giới đã gọi đội hình chính của Brazil tại World Cup 1970 là "Đội Bóng Đẹp" (The Beautiful Team) thì, xin nhớ cho, cái tên ấy không được tạo nên chỉ bởi những con số lạnh lùng.

Nằm trong bảng "nặng ký" nhất ở vòng loại World Cup 1970, Brazil vẫn toàn thắng 6 trận trước Paraguay, Colombia, Venezuela, ghi 23 bàn và chỉ thủng lưới 2 bàn. Đấy hẳn nhiên là thành tích đầy ấn tượng, bởi suy cho cùng thì Brazil chỉ là một đội thất bại ở kỳ World Cup 1966 trước đó. Nhưng điều thú vị ở đây: ai đã dẫn dắt Brazil vượt qua vòng loại World Cup 1970? Đấy là Joao Saldanha, một... nhà báo.

Thời trai trẻ, Saldanha có đá... vài trận cho CLB Botafogo. Nhưng tóm lại, chẳng ai biết rõ khả năng chơi bóng của Saldanha là như thế nào. Ông chỉ nổi tiếng từ khi viết lách, với đặc điểm rõ ràng là chỉ "chê" chứ rất ít "khen".

HLV Joao Saldanha của Brazil, vốn là 1 nhà báo, bị sa thải ngay trước thềm VCK World Cup 1970 vì dám chống lại tổng thống và… Pele

Saldanha thường xuyên chỉ trích các cầu thủ, HLV hoặc cách chơi của các CLB, và được biết đến bởi cách bình luận sắc sảo. Năm 1957, đội Botafogo bất ngờ trao ghế HLV trưởng cho Saldanha, và ông dẫn dắt đội này đến chức vô địch bang Rio trước khi từ chức vào năm 1959.

"Sở trường chỉ trích" của Saldanha thật ra lại được phát huy trong một lĩnh vực khác. Ông chuyên viết bài chống đối tổng thống Emilio Medici, nhân vật cầm quyền trong giai đoạn Brazil có một thể chế độc tài (sau đảo chính). Tổng thống Medici kêu gọi Saldanha đưa cầu thủ Dario vào đội tuyển. Saldanha đáp: "Tôi chẳng kêu gọi tổng thống chọn ai làm bộ trưởng. Đấy là việc của ông ta. Chọn người vào đội là việc của tôi, ông ta cũng không nên xía vào".

Thế rồi, để chứng tỏ quyền lực của mình, Saldanha đã... dại dột tuyên bố một điều mà cả Brazil không thể chấp nhận. Khoan nói Dario, HLV Saldanha còn dọa sẽ không gọi Pele vào đội tuyển tham dự World Cup. Thế thì rắc rối quá to rồi.

Tổng thống Medici mời đội tuyển Brazil dự tiệc mừng công sau vòng loại World Cup 1970. Saldanha khước từ, viện cớ đội vẫn phải tập theo đúng lịch trình. Thế là giới chức lãnh đạo bóng đá Brazil, với ảnh hưởng khá rõ từ phía chính quyền, sa thải Saldanha.

Làm sao thì làm, cứ phải bảo đảm Pele có mặt trong đoàn quân dự World Cup. Hội đồng cầu thủ nhóm họp và quyết định: Mario Zagallo - đồng đội của Pele trong đội hình vô địch các kỳ World Cup 1958, 1962 - sẽ dẫn dắt Brazil tại Mexico 1970.

Nội dung khi không có video

Trận chung kết Brazil - Italia

ĐỘI BÓNG ĐẸP KHÔNG CHỈ SIÊU VỀ KĨ THUẬT

Thế là Zagallo giữ ghế HLV trưởng ở thời điểm chỉ vài tháng trước khi World Cup 1970 khai diễn. Tổng thống Medici lại cử Claudio Coutinho, một viên đại úy từng hợp tác với NASA, đến giúp Zagallo trong việc huấn luyện thể lực. Coutinho cho rằng các tuyển thủ Brazil có thể học cách huấn luyện thể lực của các phi hành gia Hoa Kỳ.

Cách đây hơn 40 năm, đấy là chuyện quá lạ đối với bóng đá. Nhưng thực tế, Brazil quả đã đi trước thời đại, đã biết rõ tầm quan trọng của việc huấn luyện thể lực trước một giải đấu lớn. Bóng đá Brazil không chỉ đẹp về kỹ thuật và... amateur như nhiều người tưởng.

Đóng góp của đại úy Coutinho trở nên có giá trị khi các đội mạnh "té ngửa" trước khí hậu khó chịu của Mexico. Trời rất nóng, các trận quan trọng lại đá lúc giữa trưa để phục vụ khán giả truyền hình ở châu Âu (đây là lần đầu tiên người ta không chỉ được xem World Cup trực tiếp, mà còn được xem qua TV màu)!

HLV Mario Zagallo cùng trợ lý huấn luyện thể lực Claudio Coutinho (ảnh nhỏ) đã giúp Brazil thành 1 đội bóng bất bại

Zagallo dĩ nhiên là quá am tường bóng đá. Ông là cầu thủ được đánh giá cao nhất về ý thức chiến thuật trong đội hình vô địch World Cup 1958, 1962. Khi Brazil chuyển từ sơ đồ 4-2-4 sang 4-3-3 và bảo vệ thành công vương miện tại World Cup 1962 thì Zagallo chính là cầu thủ lùi từ hàng tiền đạo về hàng tiền vệ.

Tại World Cup 1970, ông trở thành người đầu tiên vô địch World Cup trong cả 2 vai cầu thủ, HLV. Sau này, Zagallo còn vô địch World Cup 1994 trong vai trò trò trợ lý cho Carlos Alberto Parreira, rồi Zagallo lại đưa Brazil vào trận chung kết World Cup 1998 trong vai trò HLV trưởng.

Thử hỏi, còn có sơ đồ chiến thuật nào, đấu pháp nào, cách chơi nào, mà Zagallo không rành rẽ? Thủ quân đội tuyển Brazil tại World Cup 1970, Carlos Alberto bình luận: "Zagallo không chỉ am tường đấu pháp. Điều quan trọng là ông rất thông minh và biết cách truyền đạt một cách ngắn gọn để chúng tôi hiểu rõ ông muốn gì".

SELECAO 1970 KHÔNG CÓ ĐỐI THỦ

Với một HLV như vậy, với cách chuẩn bị thể lực như vậy, và với cả tài năng lồ lộ của cả một chùm sao quanh Pele, Brazil trở thành đội bóng không có đối thủ tại VCK World Cup 1970.

Nói vậy là thừa, bởi bây giờ người ta vẫn công nhận đấy là đội bóng mạnh nhất trong lịch sử World Cup. Cách vận hành và hoán chuyển nhuần nhuyễn giữa các sơ đồ 4-3-3, 4-4-2, 4-2-4 của Brazil làm cho báo giới choáng ngợp. Hệ quả là bây giờ, có rất nhiều cách ghi nhận khác nhau về đội hình của Zagallo tại kỳ World Cup lịch sử ấy.

Trong suốt hành trình lên ngôi vô địch Brazil luôn thể hiện phong độ siêu việt và kết thúc bằng thắng lợi đậm đà 4-1 trước Italia ở chung kết

Tất nhiên, đứng theo sơ đồ nào là tùy tình huống cụ thể. Điều rõ ràng là khi Brazil có bóng thì đối phương không thể chống đỡ. Ở khu giữa sân, Gerson luôn là ngôi sao trung tâm, là bộ óc của toàn đội. Tostao thì luôn biết cách di chuyển khôn khéo để người đá cặp ở vị trí trung phong là Pele không bao giờ đói bóng.

Jairzinho tuy chỉ đá cánh, nhưng đấy lại là cầu thủ duy nhất trong lịch sử ghi bàn ở mọi trận đấu, thuộc mọi vòng đấu, trong một kỳ World Cup. Hễ Gerson có bóng, đối phương phải đối phó bằng 2 cầu thủ. Thế là Tostao chiếm được khoảng trống. Lại phải có 2 cầu thủ đối phó với Tostao. Thế là khoảng trống và cơ hội lại mở ra cho Pele, Jairzinho, Rivelino... Cứ thế, "Đội Bóng Đẹp" nhảy múa đến ngôi vô địch World Cup 1970!

KỲ WORLD CUP HAY NHẤT LỊCH SỬ

Brazil toàn thắng 3 trận vòng bảng trước Tiệp Khắc, Anh và Romania. Vào giai đoạn knock-out, Brazil lại thắng rất rõ ràng trước Peru (4-2 ở tứ kết), Uruguay (3-1 ở bán kết) và Italia (4-1 ở trận chung kết).

FIFA đã quy định trước: đội nào vô địch World Cup 3 lần sẽ được sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp Jules Rimet. Trước khi đá trận chung kết, cả Italia lẫn Brazil đều đã có 2 lần vô địch. Nghĩa là đôi bên đều đứng trước ngưỡng cửa vinh quang như nhau. Nhưng thực lực của họ rõ ràng là không như nhau. Tỷ số 4-1 nghiêng về Brazil nói lên tất cả.

Roberto Boninsegna cân bằng 1-1 cho Italia, sau bàn mở tỷ số của Pele. Gerson lại giúp Brazil vượt lên, và trận chung kết coi như ngã ngũ khi Jairzinho nâng tỷ số lên 3-1. Bàn ấn định 4-1 của Carlos Alberto chỉ làm cho mọi chuyện đẹp mắt, thuyết phục hơn. Trong khi đó, Jairzinho đi vào huyền thoại với tư cách cầu thủ duy nhất trong lịch sử ghi bàn trong mọi trận đấu, thuộc mọi vòng đấu, của một kỳ World Cup.

Tất nhiên, một kỳ World Cup đã được nhiều người cho là hay nhất trong lịch sử thì không chỉ có mỗi Brazil, cũng không chỉ có mỗi trận chung kết là đáng nhớ. Bốn năm trước, Đức cân bằng tỷ số 2-2 vào phút chót, khiến trận chung kết World Cup 1966 giữa họ với chủ nhà Anh phải bước vào hiệp phụ.

Nhưng không chỉ có Brazil của Pele, World Cup 1970 được ghi nhận là kỳ World Cup hay nhất lịch sử với những trận cầu hấp dẫn cùng nhiều ngôi sao nổi bật như Teofilo Cubillas của Peru, Gerd Mueller của Đức hay Gianni Rivera của Italia

Bây giờ, Đức lại gỡ 2-2 sau khi bị Anh dẫn trước 2 bàn, và họ thắng luôn 3-2 trong hiệp phụ của trận tứ kết đầy kịch tính. Đến vòng bán kết, Đức lại gỡ hòa 1-1 vào giờ chót trước Italia, lại đưa trận đấu vào hiệp phụ, và lại ghi được tổng cộng 3 bàn. Nhưng kỳ này, Italia thắng 4-3. Đấy là một trong những trận đấu hấp dẫn nhất trên sân cỏ World Cup xưa nay.

World Cup 1970 thậm chí hấp dẫn và đầy ắp sự kiện ngay từ vòng loại. Lần đầu tiên (do ảnh hưởng của vụ tẩy chay ở vòng loại World Cup 1966), FIFA cấp hẳn 1 suất dự VCK cho bóng đá châu Phi. Suất này thuộc về Morocco, và đấy là bất ngờ lớn (thời ấy, Ghana là đội mạnh nhất châu Phi).

Huyền thoại Didi sau khi cùng Brazil vô địch World Cup 1958, 1962, giờ là HLV của đội Peru và ông đã tạo nên một đội tuyển Peru hay nhất trong lịch sử - thắng Argentina ở vòng loại.

Cùng với Argentina, các đội mạnh khác không qua nổi vòng loại World Cup 1970 là Pháp, Hungary, BĐN, TBN. Tóm lại, kết quả bất ngờ đã xảy ra ở khắp các khu vực trong vòng loại World Cup 1970, khiến các nhà chuyên môn và giới bình luận cũng phải thay đổi cái nhìn về làng cầu thế giới, kể từ cột mốc này.

Tuy vắng bóng nhiều tên tuổi lớn, nhưng các đội thế chỗ họ ở VCK đều tỏ ra xứng đáng. Peru gây ấn tượng mạnh với ngôi sao Teofilo Cubillas trong đội hình. Đức của vua phá lưới Gerd Mueller cùng Italia của huyền thoại Gianni Rivera đều đáng được khen ngợi, sau Brazil.

Mueller ghi được 10 bàn tại World Cup 1970 - con số mà kể từ đó đến nay chưa ai vượt qua. Tương tự là tỷ lệ bình quân 2,97 bàn/trận. Lối chơi tấn công hoàn toàn thắng thế, trong bối cảnh chung là bóng đá đỉnh cao, nhất là bóng đá châu Âu, đã bị lối chơi thiên về phòng ngự thống trị trong suốt thập niên 1960.

Nội dung khi không có video

Những bàn thắng đẹp của VCK World Cup 1970

CHIẾN TRANH BÓNG ĐÁ

Năm 1946, nhà văn George Orwell tưởng tượng ra một câu chuyện trong tương lai khi ông viết tiểu thuyết "Một chín tám tư". Đại khái, Orwell cho rằng bóng đá là một thứ "chiến tranh không có tiếng súng", và đấy là môn thể thao có thể khiến các quốc gia xung đột với nhau. Chẳng cần phải đợi đến năm 1984 như trong tiểu thuyết, chẳng cần tưởng tượng, thậm chí cũng chẳng cần dùng cụm từ "không có tiếng súng".

Cuộc chiến giữa Honduras và El Salvador vào tháng 6/1969 bùng nổ sau 3 trận đấu không khoan nhượng giữa đội tuyển của hai nước láng giềng này ở vòng loại World Cup 1970. Nó có tên là "chiến tranh bóng đá". Tuy chỉ kéo dài 4 ngày, nhưng cuộc chiến tranh vừa kỳ lạ, vừa khốc liệt này đã tước đi đến 6.000 sinh mạng, và gây hậu quả nặng nề nhiều năm sau đó.

Tất nhiên, không phải chỉ vì bóng đá. Đôi bên đã hiềm khích nhau từ lâu, và nền kinh tế èo uột của cả hai chỉ làm cho mọi vấn đề giữa họ trở nên trầm trọng. Khoảng 3.000 nông dân El Salvador canh tác ở Honduras gặp rắc rối lớn từ những chính sách khắc nghiệt của nước này, khiến quan hệ ngoại giao giữa đôi bên càng căng thẳng.

Trước thềm World Cup 1970 nổ ra cuộc chiến tranh 4 ngày giữa Honduras và El Salvador với khơi nguồn là các trận play-off giữa đội tuyển của 2 nước này

Thế rồi, số phận buộc El Salvador và Honduras quyết đấu với nhau ở giai đoạn bán kết của vòng loại. Trước trận lượt đi tại Tegucigalpa, chủ nhà Honduras "đón tiếp" đối thủ bằng đủ loại "nhạc cụ" ở khách sạn, mà đội khách đương nhiên chẳng muốn nghe.

Honduras thắng 1-0. Nữ cổ động viên 18 tuổi Amelia Bolanios của El Salvador tự kết liễu đời mình bằng một phát súng tự sát. Cô trở thành biểu tượng của cả đất nước, qua lễ quốc tang. Ở trận lượt về, El Salvador thắng lại 3-0. Đương nhiên đội khách cũng được đón tiếp bởi trứng thối và chuột chết ở khách sạn.

Điều lệ không quan tâm đến hiệu số bàn thắng bại, nên đội bên phải đá play-off ở Mexico City. Báo chí Honduras đồng loạt bêu riếu: loại kem đánh răng Colgate do El Salvador sản xuất làm cho trẻ em sâu răng. Báo chí El Salvador trả đũa: loại kem vuốt tóc Glostora của Honduras là yếu tố sinh gàu.

Quân đội đôi bên bắt đầu triển khai lực lượng dọc biên giới. Trên sân, El Salvador thắng 3-2, giành quyền đá tiếp với Haiti (và đoạt vé vào VCK). Còn trên bầu trời, các chiến đấu cơ El Salvador cũng bắt đầu không kích sân bay Tegucigalpa. Honduras lập tức trả đũa. Và chiến tranh thật sự bùng nổ!

CHUYỆN GÌ ĐÃ XẢY RA VỚI GORDON BANKS?

Ngày 14/6/1970, Anh thua Đức 2-3 ở vòng tứ kết, chính thức trở thành cựu vô địch World Cup. Thắng, thua vốn dĩ là chuyện bình thường. Nhưng trận thua kỳ lạ của đội tuyển Anh thì dứt khoát là không bình thường, theo suy nghĩ của các tuyển thủ Anh.

Giới chuyên môn cho rằng đội Anh tại giải này còn mạnh hơn chính họ lúc vô địch World Cup 1966. Đặc biệt, Anh có thủ môn Gordon Banks cực kỳ xuất sắc. Trong giải đấu mà Pele đi vào huyền thoại, trở thành "vua bóng đá" này, chính Banks được tôn vinh là thủ môn có pha cứu nguy hay nhất trong lịch sử World Cup. Hoàn toàn lỡ bộ, Banks vẫn có thể quay lại, bay hết chiều ngang khung thành, và hất quả đội đầu "coi như ăn chắc" của Pele ra khỏi cột dọc.

Vậy mà ở trận gặp Đức, Anh lại thua ngược sau khi dẫn trước 2-0, đến tận phút 68. Truyền thống thắng ngược của bóng đá Đức thì dễ nể rồi. Nhưng chuyện đội Anh thủng lưới 3 bàn sau khi cầm chắc chiến thắng? Nguyên nhân rõ ràng: họ không có Gordon Banks trong khung thành.

Sự kiện thủ thành huyền thoại của ĐT Anh, Gordon Banks, gặp vấn đề về sức khỏe trước trận tứ kết gặp Đức vẫn là 1 nghi vẫn chưa có lời giải

Giống như chuyện về Ronaldo (Brazil) trước trận chung kết World Cup 1998, Banks bị đau bụng dữ dội, sau đó trở nên bình thường, sau đó lại nôn đến mật xanh, mật vàng, rồi lại trở nên bình thường! Cứ thế trong suốt 2 ngày, và ngay trong ngày diễn ra trận đấu thì sự thay đổi càng kỳ lạ hơn.

Đến giờ chót, HLV Ramsey đành đưa thủ môn Peter Bonetti vào đội hình chính. Đấy là lần duy nhất trong đời, Bonetti bắt gôn ở đấu trường World Cup, và ông trở thành cầu thủ tồi tệ nhất trên sân.

Vấn đề đặt ra: không ai giải thích được, xem Banks bị gì! Các tuyển thủ Anh có đầu bếp riêng và đem theo thực phẩm đến Mexico. Banks chỉ "nhấp vài ngụm bia" - một loại "bia lạ" của Mexico - chủ yếu là để xã giao. Và loại bia ấy thì nhiều cầu thủ khác cũng uống. Tóm lại, ông bị "đầu độc" hay "yểm bùa"? Báo chí mặc sức thêu dệt. Có cả nghi vấn liên quan đến những thế lực huyền bí của thổ dân Aztec!

Nghe qua thì quá phi lý, nhưng ngày càng có nhiều người tin vào sự "yểm bùa" hoặc một "lời nguyền" nào đấy. Kể từ khi Banks bị những cơn đau bụng hành hạ ở Mexico, đội Anh cũng chấm dứt luôn sự hiện diện ở các giải lớn, trong suốt 10 năm!

Họ về nước sau trận thua Đức, rồi liên tiếp vắng bóng ở các VCK EURO 1972, World Cup 1974, EURO 1976, World Cup 1978. Mãi đến EURO 1980, Anh mới góp mặt trở lại ở VCK. Trước và sau đó, chưa bao giờ đội Anh vắng bóng chẵn 10 năm liền như vậy!

KẾT QUẢ WORLD CUP 1970


(Từ 31/5 đến 21/6/1970, tại Mexico)
- Vô địch: Brazil.
- Á quân: Italia.
- Hạng 3: Tây Đức.
- Hạng 4: Uruguay.
- Cầu thủ xuất sắc nhất: Pele (Brazil)
- Vua phá lưới: Gerd Mueller (Đức, 10 bàn).
- Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất: Teofilo Cubillas
- Đội đoạt giải phong cách: Peru

Kết quả cụ thể
Bảng 1 (1.Liên Xô, 2.Mexico, 3.Bỉ, 4.El Salvador)
Mexico – Liên Xô: 0-0
Bỉ – El Salvador: 3-0
Liên Xô – Bỉ: 4-1
Mexico – El Salvador: 4-0
Liên Xô – El Salvador: 2-0
Mexico – Bỉ: 1-0

Bảng 2 (1.Italia, 2.Uruguay, 3.Thụy Điển, 4.Israel)
Uruguay – Israel: 2-0
Italia – Thụy Điển: 1-0
Uruguay – Italia: 0-0
Thụy Điển – Israel: 1-1
Uruguay – Thụy Điển: 0-1
Israel – Italia: 0-0

Bảng 3 (1.Brazil, 2.Anh, 3.Romania, 4.Tiệp Khắc)
Romania – Anh: 0-1
Tiệp Khắc – Brazil: 1-4
Romania – Tiệp Khắc: 2-1
Anh – Brazil: 0-1
Romania – Brazil: 2-3
Anh – Tiệp Khắc: 1-0

Bảng 4 (1.Tây Đức, 2.Peru, 3.Bulgaria, 4.Morocco)
Peru – Bulgaria: 3-2
Morocco – Tây Đức: 1-2
Peru – Morocco: 3-0
Bulgaria – Tây Đức: 2-5
Peru – Tây Đức: 1-3
Bulgaria – Morocco: 1-1

Vòng tứ kết
Liên Xô – Uruguay: 0-1
Italia – Mexico: 4-1
Brazil – Peru: 4-2
Tây Đức – Anh: 3-2

Vòng bán kết
Uruguay – Brazil: 1-3
Italia – Tây Đức: 4-3
Tranh hạng Ba
Uruguay – Tây Đức: 0-1

Chung kết
Brazil – Italia: 4-1

Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!

More Stories