Bóng đá Cuộc sống

Trùm phát xít Mussolini và quân bài chính trị World Cup

Benito Mussolini lên như diều trên trận địa chính trị sau khi Italia vô địch World Cup 1934. Mặt khác, dưới thời Mussolini, bóng đá Italia phát triển mạnh mẽ để rồi đội tuyển Italia vô địch World Cup 1934 tại sân nhà. Nhưng đấy là một sự hòa quyện vào nhau, hơn là dựa dẫm vào nhau.

Không có nơi nào khác trên thế giới mà hai đề tài bóng đá và chính trị lại luôn sôi động và hòa quyện với nhau trong cuộc sống thường nhật như ở Italia. Đã vậy, 1934 lại là năm mà cả hai đề tài bóng đá cũng như chính trị đều được đẩy lên đến mức đỉnh điểm. Chủ nghĩa phát xít của Benito Mussolini phát triển mạnh mẽ. Ông ta cần gây thanh thế cho Italia. Và không có cơ hội nào tốt hơn là việc Italia tổ chức VCK World Cup 1934 ngay tại sân nhà. Đấy đều là những sự thật rõ ràng. Còn chuyện Mussolini "thò tay" vào World Cup 1934 đến mức độ nào, đấy lại là vấn đề khác. Một vấn đề của lịch sử (không chỉ là lịch sử bóng đá), chẳng dễ kết luận.

BÓNG ĐÁ VÀ CHÍNH TRỊ ĐỀU LÊN HƯƠNG

Đại khái, có những câu chuyện cho rằng trọng tài thiên vị Italia, rồi chúng trở thành cơ sở cho nghi vấn liệu Il Duce có "gây ảnh hưởng" đến kết quả chuyên môn của World Cup. Rút cuộc, các kỳ World Cup trong thời buổi hiện đại còn có sai lầm, nhiều hơn hoặc nghiêm trọng hơn, nói gì đến thuở sơ khai. Chuyện Mussolini cố dùng bóng đá làm bánh xe chính trị thì sau này, Jacques Chirac hoặc Silvio Berlusconi cũng nào có kém.

Hai năm sau World Cup 1934, có một trùm phát xít còn ghê gớm hơn, mộng bành trướng còn ác liệt hơn, và ý đồ mượn chiến thắng trong môn bóng đá để gây thanh thế còn rõ ràng hơn nhiều lần so với Mussolini. Đó là Hitler, với Olympic 1936 tại Đức. Nhưng rút cuộc, Hitler bẽ mặt chứng kiến đội Đức thất thủ 0-2 trước đối thủ yếu Na Uy, ngay tại sào huyệt Berlin ở vòng tứ kết. Bóng đá luôn có lý lẽ riêng của nó.

Chắc chắn Mussolini không phải là nhà lãnh đạo duy nhất muốn lợi dụng bóng đá, cụ thể hơn là lợi dụng World Cup, để bay bổng trên chính trường. Nhưng phải khẳng định Mussolini là chính khách đầu tiên có ý tưởng như thế, cũng là người thành công nhất.

Thật ra, không có chi tiết nào có thể kết nối trực tiếp thành công của đội tuyển Italia lại World Cup 1934 với chế độ phát xít của Mussolini. Bóng đá Italia đã phát triển mạnh mẽ trong các thập niên 1920-1930. Nhưng mặt khác, phải thừa nhận Calcio phát triển mạnh mẽ nhờ các chính sách ưu tiên cho thể thao của Mussolini.

FIFA đành đưa World Cup 1934 tới Italia vì thời ấy, không nơi nào khác sánh được với Italia về các sân bóng đáng gọi là "tuyệt tác" như sân Benito Mussolini ở Turin, sân Berta ở Florence, sân Edda Ciano Mussolini ở Livorno, sân XXVIII Ottobre ở L'Aquila... (nhiều đến nỗi không phải sân nào cũng được trưng dụng cho World Cup).

Mussolini thấy rõ bóng đá là môn chơi của cả cộng đồng, là cỗ máy thu hút biếu bầu. Ông ta thấy rõ khả năng tranh thủ sự ủng hộ của cả đất nước thông qua một trận bóng đá quan trọng. Và ông ta thành công rực rỡ. Mussolini gọi cầu thủ là những "chiến binh", gọi sân bóng là "chiến trường". Ông ta luôn có mặt trên khán đài, và trở nên nổi tiếng gấp bội sau một kỳ World Cup vẻ vang.

Trùm phát xít Benito Mussolini có ảnh hưởng rất lớn đến VCK World Cup 1934 khi muốn dùng bóng đá làm công cụ tuyên truyền

ITALIA GẶP THỜI THẬT SỰ

Cũng có thể nói, Italia (hoặc Mussolini) gặp thời khi không có nhiều đối thủ đáng gờm tại World Cup 1934. Uruguay khoanh tay đứng ngoài để trả đũa việc các đội mạnh châu Âu không dự World Cup 1930. Cũng vì vậy, Uruguay chính là nhà vô địch duy nhất trong lịch sử không bảo vệ ngôi vương ở kỳ World Cup kế tiếp.

Argentina thì chủ động đưa sang Italia một đội hình yếu. Các đội thuộc vương quốc Anh khi ấy vẫn đang đứng ngoài hàng ngũ FIFA. Brazil ư? Trước World Cup 1938, chưa ai cho rằng xứ sở Samba là một cường quốc bóng đá. (Có một nguyên nhân thuộc về lịch sử: cầu thủ da đen ban đầu chưa được chơi bóng ở Brazil. Chỉ đến cuối thập niên 1930, bóng đá Brazil mới thật sự mạnh lên nhờ các ngôi sao da đen đồng loạt tỏa sáng sau khi xã hội cởi mở, chấp nhận "cho" các cầu thủ da đen trở thành ngôi sao).

Về mặt chuyên môn, bóng đá châu Âu trong thập niên 1930 chỉ có 3 cái tên lớn. Đó là HLV Vittorio Pozzo của Italia, HLV Hugo Meisl của đội tuyển Áo và HLV Herbert Chapman trên quê hương bóng đá. Như đã nêu trên, bóng đá Anh chưa chịu "hạ mình" tham dự World Cup (thậm chí đội Anh thời ấy còn chưa có HLV đúng nghĩa - mãi đến sau đệ nhị thế chiến, Walter Winterbottom mới trở thành HLV đầu tiên của đội tuyển Anh). Pozzo thắng Meisl trong cuộc đối đầu trực tiếp Italia - Áo tại vòng bán kết World Cup 1934. Có nghĩa, Italia vô địch là kết quả hợp lý.

Tất nhiên, đấy là chỉ nói về các đội mạnh. Bóng đá vẫn đang phát triển mạnh mẽ và ngay ở kỳ World Cup thứ 2 này, số đội xin tham dự đã nhiều gấp đôi con số cần thiết, đồng nghĩa với việc lần đầu tiên FIFA phải tổ chức vòng loại World Cup (và vòng loại World Cup cũng phát triển mãi từ đó, như một cuộc chơi song hành, thú vị chẳng kém bản thân World Cup).

Điều đáng nói là, FIFA đã có một quyết định kỳ lạ khi lần đầu tiên tổ chức vòng loại World Cup. Ngay cả đội chủ nhà Italia cũng phải đá vòng loại! Họ thắng Hy Lạp 4-0 trong trận lượt đi, ở một bảng đấu chỉ gồm 2 đội, chọn 1! Sau đó, Italia thành công trong việc thuyết phục Hy Lạp rằng trận lượt về không còn cần thiết nữa. Điều gì sẽ xảy ra nếu Hy Lạp thắng và VCK tại Italia không có đội chủ nhà? May thay, chẳng bao giờ người ta phải trả lời câu hỏi này.

Không chỉ vô địch World Cup, nước chủ nhà Italia còn có lãi (1 triệu lira) khi tổ chức thành công VCK World Cup 1934. Bắt đầu từ đây, người ta còn phải lưu ý khía cạnh kinh tế của World Cup nữa, cho dù phải đợi thêm 40 năm nữa World Cup mới thật sự trở thành cỗ máy in tiền, khi một nhân vật tên là Joao Havelange ngồi vào ghế chủ tịch FIFA.

Nội dung khi không có video

Tổng quan ĐT Italia 1934


ĐT Italia lên ngôi vô địch có yếu tố may mắn khi không có nhiều đối thủ đáng gờm tham dự giải đấu

ĐỘI CHỦ NHÀ LẠI VÔ ĐỊCH

16 đội dự VCK World Cup 1934 được chia thành 8 cặp đá loại trực tiếp. Ngay sau vòng đấu đầu tiên, World Cup 1934 đã trở thành chuyện riêng của bóng đá châu Âu, khi 8 đội vào vòng tứ kết đều là đại diện của châu lục này (đấy cũng là kỳ World Cup duy nhất trong lịch sử mà cả 8 đội cuối cùng đều là đại diện châu Âu).

Argentina thua Thụy Điển 2-3 như một lẽ đương nhiên. Căm tức việc bị Calcio chiêu dụ hàng loạt hảo thủ, đội á quân World Cup 1930 chỉ đưa sang Italia đội hình hạng 3 "để không chảy máu tài năng"! Brazil khi ấy vẫn chưa vươn mình trở thành cường quốc bóng đá, và chẳng có gì bất ngờ khi họ phơi áo 1-3 trước TBN.

Ai Cập là đội châu Phi đầu tiên góp mặt ở đấu trường World Cup và họ thua Hungary 2-4. Sau khi giành suất dự VCK của Mexico vào giờ chót, Mỹ thua chủ nhà Italia đến 1-7. Các đội còn lại đều là đại diện châu Âu.

Tóm lại, vòng 1 không có bất ngờ. Ở vòng tứ kết, 2 cặp đấu đáng chú ý nhất là Italia - TBN và Áo - Hungary. Cũng cần lưu ý: Áo nói riêng cũng như khu vực trung Âu nói chung là một "kinh đô bóng đá" ở cựu lục địa trong thập niên 1930. Hungary lại là đối thủ quen thuộc của Áo trong thời kỳ ấy.

Italia thắng Tiệp Khắc 2-1 trong trận chung kết, lần đầu tiên lên ngôi vô địch World Cup và là đội chủ nhà thứ 2 liên tiếp vô địch giải bóng đá lớn nhất thế giới

Bị dẫn điểm, Italia phải vất vả lắm mới thủ hòa 1-1 với TBN. Họ lại tái đấu 1 ngày sau đó, với kết quả sít sao 1-0 nghiêng về đội chủ nhà. Áo thắng Hungary 2-1 để gặp Italia ở vòng bán kết, và đấy chính là trận đấu thứ 3 liên tiếp chỉ trong 4 ngày của Italia (do Italia phải tái đấu với TBN). Nhiều người cho rằng Italia sẽ phải dừng bước vì đã mệt mỏi. Rút cuộc, đội bóng của HLV Vittorio Pozzo vẫn thắng sát nút 1-0 để vào chung kết.

Ở nhánh còn lại, Tiệp Khắc thắng Thụy Sỹ 3-2 tại vòng tứ kết và thắng Đức 3-1 ở bán kết. Oldrich Nejedly ghi bàn liên tục (gồm cả trận thắng Romania ở vòng 1), tổng cộng là 5 bàn trong 3 trận, đủ để ông đảm bảo có danh hiệu vua phá lưới.

Tiệp Khắc là đội mở tỷ số trong trận chung kết, nhưng đấy đâu phải là lần đầu tiên Italia bị dẫn điểm trong thể thức knock-out! Đến khi trận đấu chỉ còn 9 phút thì Raimundo Orsi - một "Oriundi" tức cầu thủ nhập tịch, được khoác áo Azzurri nhờ có nguồn gốc Italia - cân bằng tỷ số 1-1.

Trước đó, Italia cũng vượt qua vòng bán kết nhờ công của một "Oriundi" khác, Enrique Guaita. Và Angelo Schiavio ghi bàn quyết định trong hiệp phụ, giúp Italia thắng 2-1 và lần đầu tiên lên ngôi vô địch World Cup.

Nội dung khi không có video

Trận chung kết World Cup 1934 Italia – Tiệp Khắc

ĐAU NHƯ MEXICO!

Thể thức phức tạp của vòng loại World Cup 1934 không hề có nghĩa lý gì đối với Mexico. Họ thắng Cuba trong cả 3 trận với các tỷ số 3-2, 5-0 và 4-1, lấy vé sang Italia dự VCK. Vốn dĩ, FIFA đã bị cho là sai lầm khi chọn thể thức đấu loại trực tiếp cho VCK World Cup 1934. Thể thức này khiến phân nửa số đội góp mặt ở VCK phải xách va ly về nước chỉ sau 1 trận.

Đối với các đội Nam Mỹ phải vượt Đại Tây Dương như Argentina hoặc Brazil thì điều đó có nghĩa là họ phải vượt 90 dặm để được chơi bóng 1 phút ở VCK World Cup! Dù sao đi nữa, ít ra thì các cầu thủ Argentina hoặc Brazil cũng được ra sân chơi bóng. Mexico thậm chí còn không được như vậy.

Đến giờ chót, đội tuyển Mỹ mới nộp đơn tham dự World Cup 1934. Vòng loại đã kết thúc và FIFA đang chuẩn bị bốc thăm chia cặp cho VCK. Thuở ấy, Mỹ chính là đệ tam anh hào của World Cup 1930. Trong suốt lịch sử tồn tại, FIFA chưa bao giờ thiếu tai tiếng ngả mình về phía kẻ mạnh. Từ thập niên đầu tiên của World Cup, điều ấy đã tồn tại rồi. FIFA cấp tốc điều chỉnh và đưa ra một quyết định kỳ dị: Mexico phải đá thêm một trận vòng loại nữa, với Mỹ.

ĐT Mexico vốn dĩ đã có vé dự VCK World Cup 1934 nhưng do ĐT Mỹ đăng ký vào phút chót, họ phải đá với nhau và cuối cùng Mexico phải về nước dù đã có mặt tại Italia

Vấn đề là khi ấy, Mexico đã có mặt ở Italia để chuẩn bị dự VCK World Cup. Đương nhiên, Mỹ phải sang Italia để đá một trận vòng loại với Mexico, ở thời điểm chỉ có 3 ngày trước khi World Cup 1934 bắt đầu. Rút cuộc, Mỹ thắng Mexico 4-2 trong trận đấu kỳ lạ tại Rome ngày 24/5/1934.

Thế là Mexico đi vào lịch sử với một "kỷ lục" hy hữu. Đấy là đội duy nhất xưa nay từng lặn lội đến nơi tổ chức VCK World Cup sau khi đã có vé dự giải, nhưng rút cuộc phải... trả lại vé và về nước. Đã thế, hành trình cả đi lẫn về lên đến 8.000 dặm, vượt Đại Tây Dương bằng tàu thủy, chứ đâu phải gần, cũng đâu phải đi bằng chuyên cơ như thời buổi này.

Lại càng trớ trêu khi Mỹ và Mexico chính là 2 nước láng giềng với nhau, ở bên kia bờ đại dương, nhưng họ không được đá vòng loại với nhau tại sân nhà. Mỹ lấy vé dự VCK, nhưng rồi họ cũng giống như Brazil và Argentina: lập tức về nước chỉ sau 90 phút. Ngay rào cản đầu tiên, trong thể thức knock-out, Mỹ đã thua đội chủ nhà Italia 1-7!

MỘT CẦU THỦ, 2 TRẬN CHUNG KẾT ĐỀU THẮNG & THUA ĐỂ SỐNG

Ai cũng biết, từng có những cầu thủ thi đấu cho nhiều ĐTQG khác nhau. Các huyền thoại như Ladislao Kubala, Alfredo Di Stefano hoặc Ferenc Puskas đều là trường hợp như thế. Chẳng có gì lạ, vì luật của FIFA mỗi thời mỗi khác. Nhưng Luisito Monti là cầu thủ duy nhất trong lịch sử từng 2 lần dự trận chung kết World Cup trong màu áo 2 đội tuyển khác nhau.

Ông khoác áo Argentina và thua đội chủ nhà Uruguay trong trận chung kết World Cup 1930. Sau đó, Monti di cư sang Italia, vì nhiều nguyên nhân. Bản thân Monti vốn là người gốc Italia (có đến 60% dân số Argentina mang trong mình không ít thì nhiều dòng máu Italia). Mặt khác, giới hâm mộ Argentina giận dữ cho rằng Monti chính là nguyên nhân khiến Argentina thua Uruguay. Cơ hội khoác áo đội tuyển Argentina của ông có thể cũng không còn nữa.

Tại Italia, Luisito trở thành Luis Monti. Ông gia nhập Juventus và trở thành một ngôi sao sáng tại Turin. Monti được HLV Vittorio Pozzo gọi vào hàng ngũ Azzurri dự VCK World Cup 1934. Ông và các đồng đội mới lại tiến đến trận chung kết. Kỳ này, Italia chiến thắng, và Monti rút cuộc cũng trở thành nhà vô địch World Cup.

Danh thủ Luis Monti là cầu thủ duy nhất tham dự 2 trận chung kết World Cup trong 2 màu áo khác nhau mà việc thua hay thắng đều để… không bị giết

Có một chi tiết xưa nay đã được nói đến rất nhiều, nhưng chẳng ai kiểm chứng được. Chi tiết ấy là, đội tuyển Italia có thể sẽ bị nhà độc tài Mussolini trừng phạt nặng nề nếu không thành công ở World Cup 1934. Một mặt, Pozzo phủ nhận câu chuyện như thế. Mặt khác, khi bị chỉ trích là vô địch World Cup nhờ lôi kéo tài năng của bóng đá Argentina (ngoài Monti, còn có vài cầu thủ khác vốn của Argentina cũng đã trở thành tuyển thủ Italia, như Enrique Guaita hoặc Raimundo Orsi), Pozzo lại nói: "Nếu như Monti chấp nhận khả năng chết vì đội tuyển Italia thì điều đó cũng đủ nói lên rằng cầu thủ ấy xứng đáng là thành viên của Azzurri".

Bản thân Monti không nói gì về những tin đồn liên quan đến hình phạt cho kẻ chiến bại, nhưng ông lại mượn câu chuyện ấy để nói về mình, dệt nên một câu chuyện hay hơn cả câu chuyện gốc. Ông nói: "Vì mạng sống của mình, tôi phải thua tại Montevideo. Cũng vì mạng sống của mình, tôi phải thắng tại Rome"!

Theo ý Monti, ông và đồng đội làm sao thoát khỏi cái "chảo lửa" Centenario với 93.000 khán giả, nếu thắng đội chủ nhà Uruguay ở trận chung kết World Cup 1930. Và ông làm sao thoát khỏi sự trừng phạt nếu thua trong trận chung kết World Cup 1934 ngay tại sân nhà!

Có lẽ chính nhờ thế mà các cầu thủ Italia đã bước lên bục vinh quang. Như vậy, cả 2 chức vô địch World Cup đầu tiên đều thuộc về các đội chủ nhà. Đối với những ai hoài nghi sức mạnh thật sự của Italia, câu trả lời sẽ đến ở kỳ World Cup thứ 3, khi Italia bảo vệ vương miện thành công và trở thành đội đầu tiên trong lịch sử vô địch World Cup bên ngoài lãnh thổ của mình.

KẾT QUẢ WORLD CUP 1934


(từ 27/5 đến 10/6/1934)
- Vô địch: Italia.
- Á quân: Tiệp Khắc.
- Hạng 3: Đức.
- Hãng 4: Áo.
- Vua phá lưới: Oldrich Nejedly (Tiệp Khắc, 5 bàn).

Kết quả cụ thể
Vòng 16 đội
Tây Ban Nha – Brazil: 3-1
Hungary – Ai Cập: 4-2
Thụy Sỹ – Hà Lan: 3-2
Italia – Mỹ: 7-1
Tiệp Khắc – Romania: 2-1
Thụy Điển – Argentina: 3-2
Áo – Pháp: 3-2
Đức – Bỉ: 5-2

Vòng tứ kết
Áo – Hungary: 2-1
Italia – Tây Ban Nha: 1-1, đá lại: 1-0
Đức – Thụy Điển: 2-1
Tiệp Khắc – Thụy Sỹ: 3-2

Vòng bán kết
Italia – Áo: 1-0
Tiệp Khắc – Đức: 3-1

Tranh hạng Ba
Đức – Áo: 3-2

Chung kết
Italia – Tiệp Khắc: 2-1

Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!

More Stories