Bóng đá Cuộc sống

ĐT VIỆT NAM & HÀNH TRÌNH 20 NĂM AFF CUP

Sứ mệnh vượt lên chính mình

AFF Suzuki Cup (tiền thân là Tiger Cup, giải vô địch bóng đá Đông Nam Á), năm nay vừa tròn 2 thập kỷ từ ngày ra đời. Với ĐTQG Việt Nam, đây luôn là giải đấu mà chúng ta đặt rất nhiều kỳ vọng về thành tích. Nhưng ngoại trừ chức vô địch năm 2008, vinh quang luôn lẩn tránh chúng ta theo nhiều cách khác nhau. Hãy cùng nhìn lại chặng đường đã qua để tìm ra nguyên nhân vì sao bóng đá Việt Nam, dù luôn có những thế hệ nhân tài, nhưng lại chưa đạt thành tích và vị thế như mong muốn ở giải đấu hàng đầu khu vực.

Thiên tài vật lý Albert Einstein từng nói, bạn chỉ phát huy tối đa năng lực nếu được là chính mình. Nhưng câu châm ngôn tưởng đã trở thành chân lý cuộc sống ấy lại chẳng thực tiễn chút nào khi áp dụng vào câu chuyện của bóng đá Việt Nam.

Kể từ khi sân chơi Tiger Cup ra đời, cảm xúc của NHM bóng đá nước nhà đã đi theo biểu đồ hình sin theo tuyến tính… phi logic. Hễ khi nào chúng ta không đặt nhiều kỳ vọng, ắt khi ấy là giải đấu thành công. Ngược lại, vào thời điểm tất cả cùng tin rằng ĐT Việt Nam hội tụ đầy đủ yếu tố để bước lên ngôi cao nhất ĐNA, ấy lại là lúc những tiếng thở dài vang lên.

Một trong những mâu thuẫn lớn nhất nhiều năm qua, là câu chuyện “Chỉ hay khi không là… chính mình”. Một nghịch lý, nhưng không hề khó hiểu.

NIỀM VUI NGẮN CHẲNG TÀY GANG…


Tiger Cup 96 đánh dấu thời đại mới của bóng đá Việt Nam. Chúng ta tới Singapore bằng lứa cầu thủ đã giành HCB tại Sea Games 95 tổ chức ở Chiang Mai, Thái Lan cách đó một năm.

Dưới sự dẫn dắt của HLV Karl - Heinz Weigang, Việt Nam đứng hạng Ba chung cuộc sau chiến thắng 3-2 trước Indonesia, từ đó khai sinh “thế hệ vàng” đầu tiên trong kỷ nguyên hiện đại của bóng đá nước nhà.

Tuy nhiên, dấu ấn đáng nhớ nhất của Tiger Cup 1996 lại là cơn thịnh nộ của ông Weigang sau trận hòa 1-1 trước ĐT Lào ở vòng bảng. Đó là một trận đấu thất vọng khi đối thủ của Việt Nam chỉ là một đội thủ yếu trong khu vực. Câu hỏi động lực được đặt ra, nhất là khi ông thầy người Đức thậm chí đã đòi đuổi một số trụ cột trong đội hình về nước. Cúp vô địch ĐNA đầu tiên đã không hề trọn vẹn.

Tiger Cup 96 đánh dấu thời đại mới của bóng đá Việt Nam, mở ra thế hệ vàng đầu tiên trong kỷ nguyên hiện đại của bóng đá nước nhà.Ảnh tư liệu

Gần 10 năm sau, mọi chuyện còn tiến triển theo chiều hướng… tồi tệ hơn. Sau thất bại đáng tiếc tại Sea Games 2003, Liên đoàn tỏ rõ quyết tâm giành ngôi cao nhất khi mời lại Edson Tavares, ông thầy ngoại đầu tiên của bóng đá Việt Nam, khi đó đang dẫn dắt Chongquing Lifan.

Đến Việt Nam cuối năm 1994 và tạo nên cuộc lột xác cho bóng đá Việt Nam với việc dẫn dắt cả 2 ĐTQG cùng lọt vào bán kết Cúp Độc Lập đầu năm 1995, Tavares được hy vọng sẽ mang đến vinh quang mà bóng đá Việt Nam vẫn chờ đợi.

Vào giải với khí thế cao độ là thế nhưng hóa ra, Taraves “nói mà không làm”. ĐT Việt Nam dưới thời ông đá 15 trận thì thua tới 7. Trong đó bẽ bàng nhất là thất bại 0-3 ngay tại sân Mỹ Đình trước Indonesia khiến Việt Nam lần đầu tiên bị loại ngay từ vòng bảng của một kỳ Tiger Cup.

Chiến thuật 4-3-3 không phù hợp với thể lực của các cầu thủ cùng những lựa chọn nhân sự khó hiểu (dùng tiền vệ công Trường Giang làm tiền vệ trụ) được xem là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của Tavares.

Giải đấu năm 2012 đánh dấu một bước ngoặt khác. Lần đầu tiên trong lịch sử, “chiếc ghế nóng” của ĐTQG được trao cho một thầy nội: Phan Thanh Hùng - HLV thành công bậc nhất tại V.League thời điểm ấy. Nhiều ý kiến cho rằng, sau nhiều năm học hỏi từ những nền bóng đá khác, đã tới lúc chúng ta ưu tiên “hàng nội”. Chẳng gì, “ao nhà” vẫn cứ hơn.

Một niềm tin to lớn về “cuộc đại cách mạng” bóng đá tại dải đất hình chữ S manh nha xuất hiện. Ông Hùng rất hiểu bóng đá Việt Nam, trình độ chuyên môn lại được kiểm chứng qua năm tháng. Và tiền đề ấy cho ra kết quả: Việt Nam chỉ kiếm được đúng 1 điểm tại vòng bảng, ghi vỏn vẹn 2 bàn thắng. Đây chính là kỳ AFF Cup yếu kém nhất trong lịch sử bóng đá Việt Nam. Sau giải, ông Hùng lập tức từ chức.

Cú đánh đầu lịch sử của Công Vinh trên sân vận động Quốc gia Mỹ Đình đem về chức vô địch AFF Suzuki Cup 2008 cho bóng đá Việt Nam.Ảnh: Đức Cường

Cho đến bây giờ, không thể phủ nhận công sức của HLV Miura tới lộ trình phát triển bóng đá Việt Nam. Chính ông là người mở đường cho các cầu thủ trẻ tham dự AFF Cup 2014, năm mà độ tuổi trung bình của ĐT Việt Nam là thấp nhất kể từ chức vô địch 2008.

Song bóng đá vẫn là trò chơi của kết quả và bảng điện tử. Thước đo của thành công là danh hiệu. Đó là chân lý không bao giờ đổi thay. Và NHM có quyền nuối tiếc về hành trình cách đây 2 năm, khi tấm vé tiến vào chung kết tưởng đã nằm trong tay các chàng trai áo đỏ.

Khi tất cả mọi người đều nghĩ rằng việc lấy vé trận chung kết là điều mặc nhiên bởi thầy trò Miura thắng Malaysia trận lượt đi ngay tại sân khách, lại có ưu thế chơi trận lượt về tại chảo lửa Mỹ Đình thì ám ảnh tâm lý lại ùa về khiến Việt Nam ôm hận. Để Malaysia chọc thủng lưới tới 4 bàn chỉ sau 45 phút đầu của trận lượt về, những nỗ lực sau đó chỉ kiến NHM thêm nuối tiếc.

Thêm một lần, bóng đá Việt Nam lại gục ngã ở khoảnh khắc không ai dám tin, chúng ta sẽ đánh rơi vàng.


... VÀ NHỮNG CHIẾN CÔNG KHÔNG TƯỞNG


Tất nhiên, bóng đá Việt Nam cũng để lại rất nhiều dấu ấn đậm nét tại sân chơi danh giá nhất khu vực. Chỉ có điều, những dấu ấn ấy thường xuất hiện nhưng theo kịch bản khó lường nhất.

Trong ký ức những fan bóng đá hẳn chưa bao giờ phai nhòa hình ảnh chiến thắng lịch sử 3-0 trước ĐT Thái Lan, đội bóng mạnh nhất khu vực, tại sân vận động Hàng Đẫy 18 năm về trước.

Thế hệ vàng ở Tiger Cup 98 đã trình diễn thứ bóng đá đẹp mắt, khoa học và vô cùng hiệu quả. Dù chỉ về Nhì sau thất bại 0-1 trước Singapore tại trận chung kết nhưng kỳ Tiger 98 vẫn được xem như một trong những giải đấu thành công nhất của bóng đá Việt Nam trên mọi phương diện.

Và bạn biết gì không? Đến bản thân HLV Alfred Riedl cũng không tin vào khả năng làm nên chuyện lớn của đội trước giờ bóng lăn. Trong buổi họp báo đầu tiên, chiến lược gia người Áo đã thốt lên câu nói kinh điển: “Bóng đá Việt Nam xây nhà từ nóc” để ám chỉ thực trạng bấy giờ của nền túc cầu sở tại.

Nếu Rield là HLV ngoại nhiều duyên nợ với bóng đá Việt Nam thì mọi đỉnh cao mà chúng ta vươn tới gắn chặt với cái tên Henrique Calisto, HLV người Bồ Đào Nha. Nhưng không con đường nào trải đầy hoa hồng, và mối lương duyên xích Calisto và Việt Nam lại gần nhau đã xảy ra trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn.

Hệ thống bóng đá cấp cơ sở đã lên chuyên nhưng ở thời điểm Tiger Cup 2002 sắp sửa khởi tranh, ĐT Việt Nam bị đánh giá là yếu nhất trong nhiều năm do cuộc khủng hoảng lực lượng kế cận. LĐBĐ Việt Nam vì thế không đề cao thành tích tại Tiger Cup 2002 mà chỉ coi đây là giải đấu chuẩn bị và bồi dưỡng kinh nghiệm cho các cầu thủ trẻ để dự SEA Games 2003 được tổ chức tại Việt Nam. ĐTQG được giao cho ông Calisto, GĐKT của Đồng Tâm Long An dẫn dắt.

Không ai ngờ rằng sự lựa chọn đó đã mở ra chương hoàn toàn mới trong lịch sử bóng đá Việt Nam. Trên bình diện thành tích, Việt Nam vẫn đoạt HCĐ - kết quả nằm ngoài mong đợi của giới chuyên môn.

Quan trọng hơn, hàng loạt gương mặt ưu tú được trình làng như Tài Em, Trường Giang và đặc biệt là Minh Phương - một hậu vệ biên được Calisto thử nghiệm và tin dùng ở trung tâm hàng tiền vệ, vị trí tạo dựng tên tuổi cho anh. Thành công này cũng giúp liên đoàn nhìn ra khả năng của Calisto, làm bàn đạp cho màn tái hợp hoàn hảo với chiến lược gia người Bồ Đào Nha – AFF Cup 2008.

Chức vô địch năm 2008 là danh hiệu đầu tiên và duy nhất tính đến lúc này của ĐT Việt Nam, và nó in đậm dấu ấn của HLV Henrique Calisto.Ảnh: Đức Cường

Sau rất nhiều thất bại, LĐBĐ Việt Nam quyết định mời Henrique Calisto trở lại vị trí HLV trưởng ĐT. Ông không chỉ là HLV gắn bó lâu nhất với bóng đá Việt Nam mà hơn thế nữa, có sự hiểu biết sâu sắc, thông tỏ từng “ngõ ngách” của văn hóa, lịch sử, địa lý và bóng đá Việt.

Calisto có một khởi đầu không hề rực rỡ. 10 trận giao hữu khởi động trước giải, Việt Nam toàn hòa và thua. Kết quả này khiến đội tuyển dưới sự dẫn dắt của HLV người Bồ Đào Nha phải nhận nhiều chỉ trích và nghi ngờ từ giới hâm mộ.

Nhưng khi bước vào giải đấu chính thức, mọi thứ trở nên khác hẳn. Việt Nam thua Thái Lan 0-2 ở trận khởi đầu nhưng càng đá càng hay. Vượt qua vòng bảng, thầy trò Calisto bước vào bán kết gặp Singapore. Để đối thủ cầm hòa trên sân Mỹ Đình ở trận lượt đi nhưng trong trận lượt về trên sân khách, bàn thắng của Quang Hải đã đưa Việt Nam vào chung kết tái ngộ với đối thủ quen thuộc Thái Lan.

Trận chung kết lượt đi là một màn trình diễn đỉnh cao của thứ bóng đá khoa học, phù hợp với thể trạng của các tuyển thủ Việt Nam mà Calisto xây dựng. Sơ đồ 1 tiền đạo phát huy tối đa tác dụng ngay trên đất Bangkok, Việt Nam đánh bại đối thủ với tỷ số 2-1 nhờ hai bàn thắng của Vũ Phong và Công Vinh.

Ở trận lượt về tại Mỹ Đình, Thái Lan sớm cân bằng tỷ số chung cuộc bằng bàn thắng của Teerasil phút 21, nhưng cú đánh đầu ngược của Công Vinh ở phút cuối cùng đã khiến các khán đài và hàng triệu CĐV theo dõi trận đấu vỡ òa trong niềm vui chiến thắng.

Những ngờ vực, nghi ngại nhanh chóng chuyển sang trạng thái hân hoan. Đó là chức vô địch ĐNA đầu tiên và cũng là duy nhất của ĐT Việt Nam sau hai thập kỷ hội nhập với bóng đá khu vực.


CHỜ CUỘC LỘT XÁC TẠI AFF CUP 2016


Như mọi năm, ĐT Việt Nam đến với AFF Cup Suzuki 2016 với sự kỳ vọng lớn từ các CĐV. Đây là lần thứ hai ĐT Việt Nam dự giải với một HLV nội, nhưng so với Phan Thanh Hùng năm 2012, Hữu Thắng đang chứng tỏ ông là lựa chọn “đúng người, đúng thời điểm”.

Quá trình chuẩn bị cho thấy một diện mạo đáng chờ đợi của ĐT Việt Nam. Đó là một đội bóng đáng xem với sự kết hợp khá nhuần nhuyễn giữa những cầu thủ giàu kinh nghiệm, “ăn cơm Tuyển” nhiều năm như Đình Luật, Trọng Hoàng, Thành Lương, Công Vinh, Văn Quyết cùng lứa cầu thủ trẻ thuộc lò đào tạo của HAGL hiện đang thi đấu ở nước ngoài Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh.

Nhưng trước một giải đấu lớn, NHM vẫn phải đặt dấu hỏi cho những màn trình diễn của đội tuyển khi bước vào các trận đấu chính thức. Lịch sử cho thấy Việt Nam thường không phát huy được sức mạnh khi được đặt quá nhiều hy vọng, tỷ lệ thuận với những áp lực mà cầu thủ phải gánh. Các tuyển thủ Việt Nam dường như chỉ thành công khi… không phải là chính mình.

Nội dung khi không có video

Đội tuyển Việt Nam - Một chân trời mới. Nguồn video: VFF Channel | Ảnh: Đức Cường

Nghe thì nghịch lý nhưng hoàn toàn là sự thật. AFF Suzuki Cup 2002 và 2008, những giải đấu được xem là thành công nhất về thành tích và chuyên môn, là ví dụ. Không được đánh giá cao đúng như khả năng thực tế, Việt Nam đã gây bất ngờ lớn cho các đối thủ và chính NHM.

Có nhiều cách diễn giải về hiện tượng kỳ lạ của bóng đá Việt Nam. Gọi là “tâm lý yếu” cũng đúng, bảo là “không thể giữ đôi chân trên mặt đất” cũng chẳng sai. Nhưng không khó để rút ra hai kết luận sau hành trình 20 năm của ĐTQG.

Thứ nhất, Việt Nam sở hữu nền bóng đá giàu bản sắc với những cán nhân nổi trội. Thứ hai, và cũng là yếu tố then chốt: Làm thế nào để phát huy tối đa sở trường, tận dụng triệt để thế mạnh chúng ta sở hữu?

Câu hỏi này, xin nhường quyền trả lời cho HLV Hữu Thắng. Vì chỉ cần giải quyết triệt để căn bệnh trầm kha kia, chúng ta đủ cơ sở để tự tin mà nói: Việt Nam xứng đáng đứng trên đỉnh cao nhất ĐNA.



Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!

BÓNG ĐÁ CUỘC SỐNG SPECIAL