Bóng đá Cuộc sống

Công xưởng sản xuất “Ronaldo” ở Bồ Đào Nha

Mùa Hè 2009, Kaka đầu quân cho Real Madrid từ AC Milan với giá 69 triệu euro. Ít ai biết chỉ vài phút trước khi Kaka quyết định đầu quân cho “Kền kền trắng”, một lời hỏi mua trị giá 100 triệu euro được gửi tới. Kaka chọn thành công chứ không phải tiền bạc, nhưng đó cũng là điểm bắt đầu đánh dấu phong độ đi xuống thê thảm của anh. Dưới đây là câu chuyện bí mật vừa được Kaka bật mí trên tạp chí FourFourTwo.
Hải Sơn
(theo Bloomberg)

Dưới bầu trời trong xanh không một gợn mây ở Bồ Đào Nha, trên thảm cỏ xanh mượt được cắt tỉa gọn gàng, áp lực đè nặng lên đôi vai thế hệ những cầu thủ tiếp theo sẽ xuất ngoại với giá hàng triệu euro.

Sân tập bóng đá của các CLB như Benfica và Sporting Lisbon là những ví dụ điển hình nhất cho những "công xưởng bóng đá" ngày càng có ảnh hưởng trên thị trường chuyển nhượng cầu thủ có trị giá tới 5 tỷ USD. Tọa lạc ở một trong những quốc gia kém phát triển nhất Tây Âu, chúng đắt đến tầm cỡ đó nhờ trui rèn ra các tài năng sân cỏ.

Ít ngày nữa, thị trường chuyển nhượng mùa Đông sẽ chính thức mở cửa. Đó là thời điểm các đội bóng lắm tiền nhiều của ở Premier League để ý, dòm ngó và ngỏ ý chiêu mộ các cầu thủ Bồ Đào Nha. Mùa Hè qua, các đội bóng Anh, bao gồm Manchester City đã bòn rút triệt để cầu thủ giỏi ở đây. City đã chiêu mộ Ederson từ Benfica, biến anh trở thành thủ môn đắt nhất lịch sử Premier League.

Domingos Soares de Oliveira, giám đốc điều hành của Benfica, rất tự hào về thành quả bán cầu thủ của CLB thời gian qua

"Mọi người biết cầu thủ của chúng tôi có giá không hề rẻ, bởi vì họ có thành tích rất tốt", giám đốc điều hành của Benfica, ông Domingos Soares de Oliveira chia sẻ. "Một khi đã bán họ đi, chúng tôi mong muốn họ sẽ thành công. Chỉ cần một cầu thủ thất bại ở đội bóng mới thôi, chuyện đó sẽ ảnh hưởng không tốt tới thương hiệu xây dựng bấy lâu”.

Nói một cách đơn giản, các đội bóng Bồ Đào Nha đang cung cấp cầu thủ cho các giải đấu lớn nhất, của môn thể thao mang về nhiều tiền của nhất: Bóng đá. Nó giúp quốc gia 10 triệu dân với thị trường nội địa còn hạn chế có khả năng thu về cả đống tiền từ bản quyền truyền hình, mua bán các sản phẩm khác liên quan đến bóng đá. Tiền thu về còn giúp các đội bóng Bồ Đào Nha thoát khủng hoảng tài chính, trang trải chi phí sau một thời gian dài đi xuống do nợ nần và quản lý kém.

Cùng với FC Porto, Sporting Lisbon và Benfica nằm trong số 3 đội bóng hàng đầu của Bồ Đào Nha về xuất khẩu cầu thủ. Họ đã bán được gần 1 tỷ USD tiền chuyển nhượng các tài năng trẻ chỉ trong 6 năm qua. Bồ Đào Nha chính là nơi nuôi dưỡng tài năng của đương kim Quả bóng Vàng Cristiano Ronaldo, cũng như quê hương "Người đặc biệt" Jose Mourinho.

Chức vô địch EURO 2016 là thành quả xứng đáng của đội bóng này với một dàn cầu thủ tài năng. Nhờ có tài năng của người đại diện "siêu việt" Jorge Mendes, các cầu thủ tại Bồ Đào Nha có thể đi khắp châu Âu qua mạng lưới quen biết của ông trùm này, giúp tăng nguồn thu bán cầu thủ lên hàng trăm triệu euro.

Các CLB của Bồ Đào Nha luôn là thị trường chuyển nhượng cầu thủ màu mỡ của các đội hàng đầu châu Âu những năm qua

Các đội bóng Bồ Đào Nha tìm kiếm nhân tài qua một mạng lưới các học viện bóng đá, trường học. Không chỉ có tuyển trạch viên, người hâm mộ cũng góp phần phát hiện ra tài năng trẻ nhờ xem trẻ con chơi bóng trên khắp cả nước. Các đội bóng kình địch thậm chí còn tăm tia cuỗm cầu thủ từ đội khác. Theo đuổi giấc mộng bóng đá chuyên nghiệp như một canh bạc. Hàng trăm người thất bại, nhưng chỉ cần một người thành công, đó sẽ là món hời thế kỷ, với lợi nhuận nhiều gấp hàng trăm lần số tiền bỏ ra.

Bồ Đào Nha còn có mạng lưới săn tìm cầu thủ trẻ ở Mỹ Latinh và một phần châu Phi nữa. Không ít cầu thủ được phát hiện từ mạng lưới này đã trở thành tài năng. David Luiz chính là ví dụ như thế. Từ Brazil, anh tới Benfica thi đấu, sau đó đầu quân cho Chelsea với giá 25 triệu euro.

Đội bóng đã đào tạo ra Ronaldo, Sporting Lisbon, còn có quyền tự hào không chỉ vì khai sinh ra CR7. Ngoài anh ra, có 53 cầu thủ khác đang chơi bóng chuyên nghiệp khắp châu Âu trưởng thành từ lò đào tạo này. Đội hình Bồ Đào Nha vô địch EURO 2016 có 10 cầu thủ từng chơi cho Sporting, với Ronaldo là ngôi sao sáng nhất.

Aurelio Pereira, giám đốc bộ phận đào tạo cầu thủ trẻ của Sporting, vẫn luôn ấn tượng về Cristiano Ronaldo, ngôi sao lớn nhất CLB từng sản xuất

Aurelio Pereira, giám đốc bộ phận đào tạo cầu thủ trẻ của Sporting tới giờ vẫn thường kể ký ức của ông về một cậu bé hay ngượng ngùng, gầy khẳng khiu có gốc gác từ đảo Madeira. Cậu bé ấy đến Sporting năm 1997, khi mới 12 tuổi. 6 năm sau, cậu đầu quân cho Manchester United với giá 15 triệu euro. Giờ cậu đã có 5 Quả bóng Vàng.

"Trong quá khứ, bạn phải có được những cầu thủ đạt tới đẳng cấp cỡ Ronaldo, nếu không sẽ chẳng bán được ai cả", Pereira chia sẻ. Bản thân ông cũng là cựu cầu thủ Sporting. Căn phòng của ông có những tấm ảnh kèm chữ ký của Ronaldo và Luis Figo, 2 ngôi sao sáng nhất của bóng đá Bồ Đào Nha suốt 3 thập niên qua. "Ngày xưa, châu Âu tới Bồ Đào Nha mua cầu thủ là chuyện không bình thường".

Các tài năng của bóng đá Bồ Đào Nha chỉ thực sự được chú ý tới sau khi Porto vô địch Champions League năm 2004. Người đầu tiên xuất ngoại sau đó là HLV Jose Mourinho. Với hỗ trợ từ tỷ phú dầu mỏ Abramovich, Mourinho vung tiền không tiếc tay chiêu mộ những cầu thủ từ Bồ Đào Nha tới London tái ngộ cùng ông.

Tại Sporting và Benfica bây giờ, có hàng chục cầu thủ trẻ mơ ước được như thần tượng Ronaldo. Khu tập luyện của họ được đầu tư xây dựng khang trang hơn nhờ tiền bán cầu thủ. "So sánh với những đội bóng lớn khác, chúng tôi không có nhiều tiền mua cầu thủ. Vậy nên chúng tôi phải tự đào tạo ra họ", Nuno Gomes, cựu cầu thủ và hiện là giám đốc trung tâm tập luyện Benfica chia sẻ. Tại phòng làm việc giữa trung tâm, anh nói: "Chúng tôi đầu tư rất nhiều vào lĩnh vực này".

Benfica và Porto là 2 CLB Bồ Đào Nha lọt top 20 CLB kiếm nhiều tiền nhất từ bán cầu thủ trong 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu

Việc đào tạo và bán cầu thủ giúp Benfica, cũng như Sporting kiếm về nguồn lợi nhuận kếch xù cho dù đầu tư tốn kém. Theo trường Đại học Quản trị và Kinh doanh Lisbon, hai đội bóng này có dư nợ khoảng 720 triệu euro. Phần tiền này thậm chí có từ thời xây sân bóng tổ chức EURO 2004.

Nhưng nguồn thu tăng kéo theo nhiều chi phí khác đội lên. Năm ngoái Benfica phải chi tới 30 triệu euro cho người đại diện, cao hơn cả cầu thủ đắt giá nhất đội bóng từng mua về. Một phần tiền khác dùng để trả cho những nhà đầu tư mua đứt cầu thủ từ nhỏ, việc làm hiện giờ bị FIFA tuyệt đối cấm. Bán thủ thành Ederson với giá kỷ lục 35 triệu bảng, nhưng Benfica chỉ được cầm nửa tiền. Phần còn lại họ phải trả cho Sao Paulo, CLB cũ của thủ thành này và công ty đại diện của Mendes.

Chủ tịch Bruno de Carvalho của Sporting nói CLB đã bán quyền hình ảnh của mọi cầu thủ vào năm 2013. Ông nói việc này chẳng khác gì lừa đảo, và "quá dễ cuỗm tiền từ CLB". Dù vậy, Sporitng từ lâu được đánh giá là đội bóng có quy mô đào tạo cầu thủ trẻ tốt hơn. Họ chi mỗi năm khoảng 9 triệu euro cho chương trình đào tạo cầu thủ trẻ.

Chủ tịch Bruno de Carvalho của Sporting là người có công đầu trong việc biến Sporting thành một trong những lò đào tạo trẻ hàng đầu châu Âu

Khi Chủ tịch De Carvalho tiếp quản đội bóng vào năm 2013, họ thiếu thốn tới mức không có tiền trả lương đúng hạn cho cầu thủ, thậm chí là... trả tiền điện. "Cầu thủ đi rất nhanh với giá rẻ mạt", De Carvalho chia sẻ. "Nhưng khi tôi tới đây, tôi tự nhủ: Sporting là học viện tốt nhất thế giới, và học viện tốt nhất không thể bán cầu thủ như thế này được".

Để khắc phục tình trạng khi đó của CLB, De Carvalho nói dưới thời của ông, CLB đã có 4 trong số 10 cầu thủ đắt giá nhất được đào tạo suốt 111 năm lịch sử CLB. Cầu thủ giá trị nhất, Joao Mario, được bán cho Inter Milan với giá 45 triệu euro năm ngoái, bằng tiền duy trì học viện suốt 5 năm. Họ cũng bán được tiền đạo Islam Slimani cho Leicester City với giá có thể lên tới 35 triệu euro tùy vào thành tích thi đấu.

Kình địch của Sporting Lisbon, Benfica cũng đối mặt với khó khăn do sai lầm trong quản lý. Cựu Chủ tịch đội bóng này mới ra tù sau khi phải hầu tòa vì tội lừa đảo. Khủng hoảng tài chính châu Âu cũng làm đội bóng bị ảnh hưởng nặng nề. Bù lại trong 3 năm qua, họ thu được 70-80 triệu euro từ tiền bán cầu thủ, biến đây trở thành nguồn thu chính cho CLB.

Nuno Gomes cũng tiết lộ về một kế hoạch mang tên "Nhóm Tinh Hoa" của Benfica. Một danh sách khoảng 40 cầu thủ trẻ được HLV đội trẻ chọn ra từ 240 cầu thủ. Những cậu bé này được chú ý để rèn luyện thêm những bài tập phụ trợ nhằm khắc phục điểm yếu cá nhân. Nhóm này có độ tuổi từ 13 đến 19, sẽ là những cầu thủ có khả năng chơi bóng chuyên nghiệp nhất. Đích thân Gomes lựa chọn và quản lý nhóm này.

Benfica vẫn đang tiến hành kế hoạch "Nhóm Tinh Hoa", tuyển chọn những tài năng trẻ sáng giá nhất, mà tiêu biểu là Renato Sanches đã đầu quân cho Bayern Munich với giá 35 triệu euro khi chưa đầy 20 tuổi

Một trong những cầu thủ điển hình từ "Nhóm Tinh Hoa" chính là Renato Sanches. Với màn trình diễn xuất sắc ở Benfica, anh đầu quân cho Bayern Munich với giá 35 triệu euro khi chưa đầy 20 tuổi.

"Nhóm Tinh Hoa" được tuyển lựa với hy vọng một ngày, Bồ Đào Nha có thể cung cấp những cầu thủ chơi bóng lâu năm hơn ở châu Âu, cho các CLB hàng đầu. Nhưng trên thực tế, trong khi các CLB Bồ Đào Nha tập trung đào tạo cầu thủ trẻ để bán, họ lại có rất ít cơ hội bắt kịp các giải đấu lớn khác về phần chia tiền bản quyền truyền hình và thương mại.

Vậy lý do nào khiến các đội bóng Bồ Đào Nha kiên trì theo đuổi mục tiêu đã chọn? "Mục tiêu của chúng tôi là tìm đường ổn định kinh tế. Ở thời điểm này chúng tôi chưa thể nghĩ tới chuyện đó. Tôi hy vọng trong tương lai mọi thứ sẽ khác", Gomes cho biết.

Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!