Bóng đá Cuộc sống

Kẻ từng bị phân biệt chủng tộc nay ủng hộ độc tài

Sau khi giải nghệ, không ít người trong số các ngôi sao bóng đá Nam Mỹ chọn con đường dấn thân theo nghiệp chính trị. Nếu không, họ cũng thường xuyên được các đảng phải sử dụng để nhận về nhiều phiếu bầu hơn từ công chúng. Ronaldinho là cựu danh thủ mới nhất lộ diện, với lời xác nhận ủng hộ một nhóm chính trị cực hữu ở Brazil, trong tình cảnh quốc gia này đang lâm vào khủng hoảng chính trị.
Hải Sơn
(theo ESPN)

MỐI QUAN HỆ BÍ MẬT

Thật khó tưởng tượng trên đời có mối quan hệ đồng minh nào bí ẩn và lạ lùng hơn giữa Ronaldinho và Jair Bolsonaro. Ronaldinho trở thành biểu tượng bóng đá toàn cầu ở thế kỷ 21, với tài năng bóng đá thiên bẩm biến anh trở thành cầu thủ xuất sắc nhất thế giới trước khi Messi và Ronaldo thống trị. Anh là con trai của một công nhân đóng tàu, người qua đời khi anh mới 8 tuổi, sau đó lớn lên ở khu ổ chuột tại Porto Alegre.

Ngược lại, Bolsonaro là một kẻ siêu giàu, muốn tìm thêm ảnh hưởng khi làm chính trị. Ông nổi tiếng với tư tưởng cực hữu và những tuyên bố xúc phạm nhắm thẳng vào phụ nữ, người đồng tính và người thiểu số. Trong bối cảnh chính trị Brazil khủng hoảng, những chuyện kỳ lạ xuất hiện ngày một nhiều hơn, đó cũng là lúc Ronaldinho và Bolsonaro gặp nhau.

Vào tháng 12, Ronaldinho được chụp ảnh khi trên tay cầm quyển sách Bolsonaro viết - một hành động thể hiện ủng hộ cho chiến dịch tranh cử tổng thống của nhân vật này. Tin tức sau đó xuất hiện trên hàng loạt trang báo lớn của Brazil. Vài ngày sau, thậm chí có những tin đồn nói Ronaldinho là một trong số những ứng viên nghị sĩ tiềm năng trong đảng Yêu Nước của Bolsonaro, dù cả hai phía đều không xác nhận thông tin này.

Bức hình Ronaldinho cầm quyển sách của Bolsonaro dấy lên nghi ngờ anh đang ủng hộ ứng viên Tổng thống này

Những câu chuyện "cầu thủ làm chính trị" ở Brazil xuất hiện ngày một nhiều sau cuộc khủng hoảng năm 2016, khi toàn thể nghị viện phản đối bà Tổng thống Dilma Rouseff. Mang tư tưởng cánh hữu, việc hạ bệ bà nhằm chứng minh niềm tin mù quáng nói đảng Công Nhân của bà Rouseff là gốc rễ nạn tham nhũng tràn lan tại Brazil. Lý lẽ "chống tham nhũng" đã tạo ra làn sóng đánh chìm bà Rouseff, nhưng cũng khiến người kế nhiệm bà gần như không thể tìm được giải pháp nào thoát khỏi tình cảnh ấy.

Phần còn lại của đất nước Brazil chìm ngập trong cảnh vô luật pháp, chi phí quản lý tăng vọt làm bộ máy hành chính địa phương đình trệ, tiền được tung ra cho các bên báo chí có tư tưởng thù địch dùng để hạ bệ một lãnh đạo được bầu. Điều đó cho thấy tầm quan trọng to lớn của đảng Công Nhân, vốn mang tư tưởng cánh tả và đã cầm quyền tại Brazil suốt 13 năm. Không một đảng phái, hay tổ chức chính trị nào được ủng hộ nhiều như họ trong phe cánh tả.

Sau khi bà Dilma Rouseff bị phế truất, chính trị Brazil bước vào một thời kỳ khủng hoảng hệ thống mới. Đầu năm nay, một khảo sát tại Brazil cho thấy 83% người dân không hài lòng với chính phủ hiện tại, 78% không hài lòng với các đảng phái chính trị. Con số tương tự cũng dành cho các chính trị gia. 55% người dân nói họ sẽ không bầu cho ai nữa, cảnh báo một nấc thang nguy hiểm mới trong chính trị Brazil - khi những kẻ mang tư tưởng phản chính trị và cực hữu lên ngôi.

CÁNH HỮU LÊN NGÔI

Jair Bolsonaro chính là kẻ được lợi nhiều nhất từ phong trào cực hữu. Từng đeo quân hàm đại úy quân đội dưới thời kỳ độc tài của Brazil, 7 kỳ liền là nghị sĩ, ông gây ấn tượng trong sự nghiệp chính trị với vô số những phát biểu thể hiện tư tưởng điên rồ.

Năm 2003, ông nói thẳng trước một nữ nghị sĩ của đảng Công Nhân, nói bà còn "không đáng bị hiếp" lúc bà lên án chế độ độc tài từng áp bức nữ tù nhân chính trị trước kia. Những năm sau, Bolsonaro tiếp tục thóa mạ những nữ chính trị gia là "đám đàn bà hư hỏng", "bọn đồng tính", tuyên bố thà bắt con mình chết nếu nó là dân gay, thậm chí nói những nhà hoạt động xã hội da đen là "động vật phải đưa về sở thú".

Mới đây trong năm 2016, Bolsonaro đi đầu trong phong trào kết án bà Dilma Rouseff tội phản quốc. Ông nói việc này nhằm "tưởng nhớ" Carlos Brilhante Ustra, một đại tá quân đội từng đứng đầu chương trình tra tấn tù nhân dưới thời kỳ độc tại. Bà Rouseff, một người mang tư tưởng Mác-xít từng là một trong những nạn nhân của chương trình đó. Bolsonaro biết rõ điều ấy, ông thậm chí nói viên Đại tá là "nguồn cơn sợ hãi trong lòng Dilma".

Gần như không có cương lĩnh chính trị, Bolsonaro vẫn bước ra tranh cử Tổng thống Brazil năm 2018. Trong bảng thăm dò ý kiến mới nhất từ Datafolha, ông đang đứng thứ 2 trong danh sách ủng hộ sau cựu Tổng thống Lula da Silva, với khoảng 17-18% phiếu bầu. Với khả năng Lula không đủ tư cách ra tranh cử - ông bị cáo buộc tham nhũng và phải ra tòa tháng này - Bolsonaro là ứng viên Tổng thống sáng giá nhất.

Bolsonaro là hình mẫu chính trị gia lý tưởng, trẻ tuổi, xuất thân từ tầng lớp trung và thượng lưu. Ông nhận được ủng hộ đông đảo từ những người da trắng, người Thiên chúa giáo, và người dân đồng hương từ Đông Nam Brazil. Trong số đó, tỷ lệ nam giới ủng hộ Bolsonaro cao hơn nữ giới đến 3 lần. Trong khi đó, người ủng hộ Lula chủ yếu là dân nghèo.

Jair Bolsonaro là nhân vật cánh hữu có thế lực mạnh nhất chính trường Brazil giai đoạn này

Điều này không có gì ngạc nhiên với một kẻ say mê chủ nghĩa độc tài. Bolsonaro không chỉ phù hợp với lịch sử chế độ độc tài Brazil, ông còn cam kết sẽ mang các giải pháp đầy tính bạo lực để giải quyết các rắc rối an ninh Brazil đang gặp phải.

Trong năm 2016, có tới 61.619 vụ giết người được ghi nhận ở Brazil, con số cao chưa từng có. Bolsonaro khẳng định sẽ ủng hộ cảnh sát dùng bạo lực, nói họ "xứng đáng được tặng thưởng thay vì ra tòa" nếu giết tội phạm. Theo ông, cảnh sát được "toàn quyền quyết định giết tội phạm", thậm chí "một cảnh sát không giết người sẽ không phải cảnh sát".

Bolsonaro cũng xây dựng hình ảnh là một chính trị gia không tham nhũng, ông là một trong số ít những người không mắc phải cáo buộc tham nhũng nào trong vài năm qua. Dù vậy, người có biệt danh "sương mù" này bị đặt nghi vấn dính líu với những phi vụ đào vàng từng diễn ra thời còn trong quân ngũ.

Cương lĩnh chính trị của Bolsonaro không có quá nhiều điểm nhấn, rất ít giải pháp giúp kinh tế Brazil khôi phục sau cuộc khủng hoảng kéo dài nhiều năm qua. Kế hoạch hồi phục được ông chia sẻ với Bloomberg hồi tháng 10/2017 ban đầu có ý định đưa ra bằng chứng kế hoạch khôi phục kinh tế của Bolsonaro, nhưng cuối cùng lại thành một bài viết quảng bá nói ông "rất hiểu kinh tế". Một bản kế hoạch thiếu chi tiết nhưng thể hiện rất rõ tư tưởng của Bolsonaro: Ủng hộ tư nhân hóa, gia tăng hiện diện của Mỹ trong kinh tế Brazil, và tiếp tục cải cách lương hưu.

Để phát đi những thông điệp khác với truyền thống luôn rất khó khăn. Vì có quy mô nhỏ, đảng Yêu nước của Bolsonaro chỉ có ít phút xuất hiện trên mạng lưới truyền hình quốc gia. Bù lại, họ đẩy mạnh thông tin trên mạng xã hội. Trang Facebook chính thức của Bolsonaro có 4,8 triệu like, hơn nhiều con số 3 triệu của Lula. Họ cũng có tới 93,4 triệu lượt tương tác kể từ 2014, con số gấp rưỡi Lula.

Bản lý lịch đầy những phát ngôn gây sốc cùng việc gây niềm tin trên mạng xã hội giúp Bolsonaro có hẳn một cụm từ riêng "Bolsominions" ám chỉ cách ông gây ấn tượng trước công chúng. Thậm chí còn có nhiều nhóm Facebook lên tới hàng trăm ngàn người cùng ủng hộ Bolsonaro tranh cử tổng thống. Theo nhà nghiên cứu Peterson Fernandes, người mới đây đã viết về thời gian ông quan sát các nhóm này, họ giữ vị trí quan trọng trong việc phản kháng lại những câu chuyện, cá nhân chỉ trích Bolsonaro.

Tầm quan trọng của chiến dịch truyền thông mạng xã hội khiến Bolsonaro phải nhắm tới ủng hộ từ những ngôi sao, những người nổi tiếng. Đó cũng là lúc dẫn ông tới Ronaldinho.

BÓNG ĐÁ & PHE CỰC HỮU

Thật khó mô tả tài năng chơi bóng của Ronaldinho cho những người chưa từng chứng kiến anh thi đấu. Kỹ thuật, óc sáng tạo cũng tinh thần tận hưởng bóng đá mỗi khi ra sân khiến anh trở thành ngôi sao sân cỏ được yêu thích nhất đầu thế kỷ 21, thậm chí đến tận bây giờ. Trong màu áo Barcelona, anh trở thành cầu thủ xuất sắc nhất thế giới, danh hiệu không một đối thủ nào dám phủ nhận.

Tháng 11/2005, Ronaldinho lập cú đúp trong trận El Clasico ngay trên sân Bernabeu. Chứng kiến màn trình diễn không tưởng khi anh ghi bàn thứ 2, vượt qua cả hàng phòng ngự Real rồi cứa lòng cháy lưới Casillas, toàn bộ khán giả Real đã phải đồng loạt vỗ tay tán thưởng.

Sở hữu tài năng thiên phú, nhưng cầu thủ từng giành Quả bóng Vàng lại thiếu ý thức thi đấu chuyên nghiệp. Điểm yếu cố hữu này càng thể hiện rõ hơn sau khi anh cùng Barcelona vô địch Champions League. Anh thích chơi bóng, nhưng không chuyên nghiệp. Điều này dẫn tới hậu quả trong mùa giải cuối cùng ở Barcelona, anh gặp chấn thương nhưng cũng chẳng buồn tập luyện để chóng phục hồi trở lại sân cỏ. Thể lực và tốc độ của Ronaldinho đi xuống trông thấy ở tuổi 28, khiến anh bị bán sang AC Milan.

Tại Milan, Ronaldinho vẫn chứng nào tật ấy. Anh lên cân liên tục, mải nhảy vào những cuộc chơi thâu đêm suốt sáng, khiến bản thân mất vị trí chính thức ở Milan. Ronaldinho phải trở về Brazil thi đấu, khoác áo Flamengo và Atletico Mineiro. Tại đây, vẫn có những khoảnh khắc Ronaldinho cho thấy tài năng thiên phú của anh vẫn còn nguyên, nhưng anh tiếp tục đánh rơi phong độ.

Mùa giải cuối cùng Ronaldinho còn chơi tốt là năm 2013, khi anh giúp Atletico Mineiro vô địch Copa Libertadores. Mặc cho những thành công trong suốt sự nghiệp, có thể khiến hàng triệu người hâm mộ điên đảo, Ronaldinho vẫn không thể thoát khỏi sự thật: Anh sẽ xuất sắc và thành công hơn nữa nếu có thái độ đúng đắn.

Tầm ảnh hưởng của Ronaldinho là vô cùng lớn với những người hâm mộ bóng đá nói riêng cũng như toàn bộ người dân Brazil nói chung

Tuy vậy, dù thái độ chơi bóng và cái kết sự nghiệp tồi tệ đến đâu, nó vẫn không thể sánh được với hình ảnh đầu tiên khi bước vào giới chính trị của Ronaldinho. Thời còn chơi bóng, anh không bao giờ đề cập đến chính trị, để lại ấn tượng cho thấy anh chẳng bao giờ quan tâm quá nhiều đến chuyện đó. Ronaldinho chưa bao giờ nói anh ủng hộ phe cánh tả Brazil, nhưng lối sống cùng cách chơi bóng của anh cho thấy anh thuộc về tầng lớp lao động, những người cánh tả Brazil hơn là phe cực hữu.

Điều đó càng đúng hơn nếu nhìn vào xuất thân của Ronaldinho. Anh sinh ra trong một gia đình nghèo khó ở khu ổ chuột Vila Nova ở thành phố Porto Alegre, phía Nam Brazil, nơi chỉ có 17,7% dân số là người da trắng. Con số này ở toàn Brazil là 52,5%. Ronaldinho lớn lên cùng bố mẹ và anh trai trong một túp lều gỗ. Bố anh ban ngày làm việc ở bến tàu, đến đêm lại làm bảo vệ sân vận động CLB Gremio, nơi sau này Ronaldinho bắt đầu sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp năm 1998. Ông gặp tai nạn và qua đời khi Ronaldinho mới 8 tuổi.

Quá khứ nghèo khó không phải điểm duy nhất khiến Ronaldinho tưởng như sẽ chẳng bao giờ là đồng minh với Bolsonaro. Ronaldinho, giống phần lớn các danh thủ Brazil khác, là người da đen. Anh thường nhận những lời chế giễu phân biệt chủng tộc suốt sự nghiệp. Năm 2014, khi Ronaldinho ký hợp đồng với Queretaro của Mexico, một chính trị gia địa phương đã nói anh là "con khỉ". Lúc còn chơi cho Barcelona, anh từng dọa rời sân vì thấy đồng đội Samuel Eto'o bị CĐV đối phương phân biệt chủng tộc.

Bolsonaro lại có một thời gian dài có những phát ngôn phân biệt chủng tộc. Tháng 4 năm ngoái, trong bài phát biểu trước một nhóm xã hội của người Do Thái ở Rio de Janeiro, ông ví người da đen như một lũ nô lệ, không đáng nuôi dưỡng, và chính phủ Brazil đang phí tiền của giúp đỡ những cộng đồng như thế.

Năm 2011, Bolsonaro làm khách mời trong một chương trình truyền hình ăn khách tại Brazil. Khi thảo luận về những chính sách của hệ thống đại học công lập tại Brazil, ông tuyên bố sẽ không bao giờ chung đụng với những người da màu. Ông thậm chí còn nói Brazil đang "cướp đất của người da trắng để chia lại cho người da đen và thổ dân da đỏ".

LỊCH SỬ CHÍNH TRỊ - BÓNG ĐÁ CỦA BRAZIL

Ronaldinho là ngôi sao bóng đá đầu tiên của Brazil lên tiếng ủng hộ Bolsonaro. Sau đó, đến lượt Felipe Melo đăng một video lên mạng xã hội tuyên bố ủng hộ ứng viên này. Vài ngày sau, đến lượt Jadson, tuyển thủ Brazil đang chơi cho Palmeiras lên tiếng, nói anh đã xem những bài phỏng vấn Bolsonaro trên YouTube, cho thấy "đây là người tốt". Jadson nói nếu Bolsonaro tranh cử Tổng thống, anh sẽ bầu cho Bolsonaro vì ông "bảo vệ những giá trị gia đình".

Felipe Melo chơi cho Corinthians, còn Jadson đầu quân cho Palmeiras. Đây là hai đội bóng kình địch mang lịch sử rất khác nhau. Họ cùng xuất phát từ tầng lớp lao động nhập cư vào Brazil, và tổ chức một trận giao hữu gây quỹ cho Đảng Cộng sản Brazil năm 1945. Đó là lần đầu tiên bóng đá gắn liền với chính trị. Kể từ đó, bóng đá Brazil có truyền thống ủng hộ cánh tả.

Vào thập niên 1980, một nhóm cầu thủ Corinthians đã thành lập nhóm Dân chủ Corinthian, với thủ lĩnh là tiền vệ lừng danh Socrates. Việc này dựa trên ý tưởng mọi CĐV đều có tiếng nói đến CLB, từ chủ tịch, đến cầu thủ và BHL đội bóng. Phần nổi của tảng băng chìm là những hoạt động bóng đá truyền thống, nhưng thực chất đây là hành động thách thức chế độ độc tài quân sự khi đó.

Có khá nhiều ngôi sao bóng đá Brazil cũng ủng hộ Bolsonaro như Felipe Melo và Jadson (ảnh nhỏ)

Trước cả khi Socrates thành lập nhóm Dân chủ Corinthians, trong thời kỳ độc tài giai đoạn 1968-1974, một "kẻ nổi loạn" khác của bóng đá Brazil là Afonsinho đã bất chấp chính quyền độc tài bằng việc tiến hành những chiến dịch chống lại hợp đồng trọn đời các CLB Brazil ký với cầu thủ, coi họ là tài sản của CLB.

Năm 1970, Afonsinho rời CLB Botafogo, nơi anh yêu cầu đội bóng trả lương đúng hạn. Sau đó anh được chuyển tới Olaria dưới dạng cho mượn. Khi trở lại Botafogo, Afonsinho thể hiện hình ảnh mới với mái tóc xoăn dài cùng chòm râu rậm. Vẻ ngoài đó khiến anh bị CLB cấm thi đấu, cũng không được chuyển tới CLB khác. Afonsinho đưa vụ việc ra tòa và giành chiến thắng, trở thành cầu thủ tự do.

Thế hệ Vàng Brazil vô địch World Cup 1970 có không ít người ủng hộ cánh tả. HLV Joao Saldanha thậm chí còn từng nằm trong hàng ngũ Đảng Cộng sản Brazil. Đến nay, tư tưởng cánh tả vẫn nằm trong không ít những cầu thủ Brazil. Cựu tiền vệ Juninho Pernambucano từng chia sẻ trên Twitter về nỗi lo phong trào cánh hữu lên cao, nói anh muốn giao du với những người "có nhân tính hơn Bolsonaro và đám ủng hộ ông ta".

Cựu cầu thủ dấn thân nhiều nhất vào chính trị Brazil chính là Romario. Ông từng là Thị trưởng bang Sao Paulo và giờ là nghị sĩ quốc hội. Ông cũng nằm trong nhóm ủng hộ phế truất cựu Tổng thống Dilma Rouseff. Trong năm 2014, Neymar và Ronaldo cũng tuyên bố ủng hộ ứng viên Tổng thống Aecio Neves.

Việc các cựu cầu thủ dần chuyển sự ủng hộ từ cánh tả sang cánh hữu cho thấy bóng đá Brazil giờ đây ngày càng bị chính trị chi phối. Các cầu thủ cũng là những triệu phú sống xa hoa, khác xa hình ảnh gần gũi người nghèo của phe cánh tả.

Chính trường Brazil cũng có nhiều người xuất thân từ ngôi sao bóng đá mà nổi tiếng nhất là Romario

Còn về Ronaldinho, khó có thể nói anh sẽ gắn bó lâu dài với Bolsonaro. Sau khi dừng thi đấu chuyên nghiệp năm 2015, anh chơi hàng chục trận giao hữu, chẳng gắn bó lâu với đội bóng nào, thậm chí còn thử sức kinh doanh âm nhạc và chơi futsal ở Ấn Độ.

Tháng 4 năm ngoái, trong bài phỏng vấn với FourFourTwo, Ronaldinho được hỏi về tham vọng tham gia chính trị, anh trả lời: "Không. Tôi muốn chơi footvolley (môn thể thao mới kết hợp bóng đá và bóng chuyền), muốn đưa nó thành môn thể thao chơi ở Olympic".

Không rõ ý định thực sự của Ronaldinho ra sao, tuy nhiên với việc anh cầm cuốn sách và tuyên bố ủng hộ Bolsonaro mới đây, việc này có thể đánh dấu một cột mốc mới trong bóng đá Brazil. Cột mốc đó đánh dấu sự chuyển dịch tư tưởng chính trị của các cầu thủ trong thời đại kim tiền.

Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!