Bóng đá Cuộc sống

Andrea Pirlo Vầng sáng từ cây quyền trượng của tư duy

KỲ 1: “Khi tôi quan sát Pirlo, theo dõi từng cử động chạm bóng của Pirlo, tôi phải tự đặt ra câu hỏi cho bản thân: Liệu rằng, mình có xứng đáng được gọi là cầu thủ bóng đá không?”, Gennaro Gattuso bày tỏ lòng ngưỡng mộ với người đồng đội Pirlo. Trong sự nghiệp đầy rẫy những vinh quang mà không cần tới sự tô điểm của những scandal hay các phát biểu hùng hồn, Pirlo đã khái quát hóa và định nghĩa lại những gì cơ bản nhất mà một cầu thủ cần có: Bộ não, chứ không phải sức mạnh thể chất, điều khiển trái bóng.

S

ự phát triển phi mã của công nghệ và y học thể thao đẩy giới hạn thể chất cầu thủ lên những tầm cao mới mà ở đó, người ta có thể chạy hùng hục theo quả bóng trong 90 phút mà không biết mệt. Nét đột phá mới trong quá trình vận động của chiến thuật bóng đá dẫn tới sự ra đời của những trường phái kiểm soát và siêu phản công với mục đích tối thượng, là đoạt lại bóng trong khoảng thời gian ngắn nhất.

Với những HLV như Pep Guardiola hay Juergen Klopp, cách tốt nhất để kiểm soát bóng là đoạt bóng từ chân đối phương nhanh nhất. Nhưng Pirlo, chậm chạp và có phần lề mề, không nghĩ vậy. Nói cách khác, anh đơn giản hóa các lý thuyết cơ bản của bóng đá đang có chiều hướng cường điệu và phức tạp bằng bài học vỡ lòng trong sách giáo khoa: Muốn giữ bóng, thì không được chuyền hỏng.

Trong bối cảnh của các cầu thủ dưới hình hài VĐV marathon, Pirlo - một tiền vệ mang hình hài cũ kỹ của bóng đá Italia cuối thập niên 1990 nhưng lại không hề nổi danh trong thời thịnh thượng của chủ nghĩa catenaccio - là một lát cắt điên rồ như chủ nghĩa anh hùng trong thời buổi loạn lạc của túc cầu nhân loại.


BÓNG ĐÁ KHÔNG PHẢI “TRÒ CHƠI”

Hjorring là khu chợ thị trấn nhỏ bé cách phía Bắc Đan Mạch vài km. Đó là một thị trấn buồn tẻ với nét nổi bật duy nhất là những ngôi nhà 2 tầng lợp ngói đỏ đồng bộ và Dana Cup, giải bóng đá thường niên ở độ tuổi từ U12 đến U16 quy tụ hơn 25.000 cầu thủ nhí về tranh tài.

Năm 1992, Roberto Clerici dẫn đội U15 Voluntas, một CLB nghiệp dư ở Brescia từ phía Bắc Italia tới tranh tài. Đội trưởng, một cậu bé 13 tuổi nặng 31 kg, nói với những đồng đội lớn hơn cậu ta tới 2 tuổi: “Đây không phải chuyến dã ngoại vui vẻ gì đây. Các cậu nên hành xử nghiêm túc hơn đi. Chúng ta tới đây để giành chiến thắng”.

Đứa trẻ đó là Andrea Pirlo.

Dưới gót chân Pirlo, Voluntas vào tới bán kết. Nhưng kết quả không nói hết lên tầm ảnh hưởng và một khái niệm được Clerici gọi là “tinh thần Andrea”. Trận tứ kết phải giải quyết trên chấm luân lưu. Lượt sút cuối cùng (trong 5 lượt đá đầu), Pirlo mà đá hỏng là cả đội về nước.

Từ vạch giữa sân, Pirlo bước đi chậm rãi. Khi tiến gần tới vạch 11m, Pirlo cúi rạp người, từ tốn ôm trái bóng, ghì chặt vào lòng như muốn nâng niu trước khi đặt bóng xuống vạch. Một động tác lấy đà từ tồn và sau đó là cú sục bóng kinh điển hệt như bàn thắng vào lưới ĐT Anh tại EURO 2012.

Trong cuốn tự truyện “Tôi chơi bóng là tôi tư duy”, Pirlo đã viết: “Từ nhỏ, tôi đã luôn nhận thức được mình giỏi hơn người khác. Người khác cũng hiểu được điều đó, nhưng chính vì thế mà những chủ đề bàn tán về tôi thường là nói xấu”.

“Tim tôi như muốn vỡ ra ngoài”, Clerici nhớ lại. Nhưng điều kinh hoàng hơn, là Pirlo không hề ăn mừng trong khi cả đội òa ra ôm lấy anh ăn mừng. “Vì đó là công việc của chúng ta mà”, Pirlo đã nói như thế với Clerici.

Cũng không phải chờ tới khoảnh khắc ấy để Clerici đúc kết ra “tinh thần Pirlo”. Sau khi kết thúc mỗi buổi tập, truyền thống của Voluntas là tổ chức đá penalty. Ai đá vào càng nhiều càng được ưu tiên lấy số đứng xếp hàng chờ đi tắm. Đá hỏng quả nào là bị mời ra ngay lập tức. Và Pirlo luôn là người cuối cùng đứng trên sân.

Clerici khâm phục Pirlo vì khả năng tự đánh giá năng lực bản thân của Pirlo, và còn vì quan niệm về con đường đi tới chiến thắng của Pirlo. Ngay cả khi điều kiện tài chính gia đình dư dả và không có bất kỳ sức ép nào từ cha mẹ, Pirlo vẫn luôn làm công việc mình yêu thích bằng thái độ tận tâm và chuyên nghiệp.

“Cậu bé ấy là một thiên tài. Nhìn Pirlo cầm bóng, tôi chỉ muốn đá đít cậu ta để người khác còn được chơi”, Clerici nói. Phần lớn thời gian, bóng nằm trong quyền kiểm soát Pirlo. Nhưng Pirlo hầu như không bao giờ phải thực hiện một cú tắc bóng để lấy bóng. Pirlo làm những việc khó nhất trên sân mà không cần làm bẩn tới đôi vớ.

Vì sao Pirlo không thích phạm lỗi? Vì anh quan niệm trên sân, không chỉ anh, đội bóng của anh chơi bóng mà đội bạn cũng cần phải chơi bóng. Phạm lỗi, chưa bao giờ là hành vi điển hình của một trận bóng đá kinh điển.


TỪ MỘT CHUYẾN NGHỈ MÁT

Pirlo, tới từ Flero, một tỉnh thuộc thành phố Brescia sinh ra trong một gia đình khá giả nếu không nói là thuộc tầng lớp thượng lưu. Như thường lệ, vào mùa Hè, cả gia đình Pirlo thường lui tới những khu nghỉ dưỡng cao cấp sau một năm làm việc vất vả.

Mùa Hè 1983, năm Pirlo 4 tuổi, điểm đến là Viareggio, một resort ở ven biển Tuscany. Trên bãi cát trắng, Pirlo bắt đầu làm quen cùng trái bóng dưới sự hướng dẫn của anh trai Ivan và con cái bạn bè cha mẹ, những bạn nhỏ nhiều hơn Pirlo ít nhất 2 tuổi.

Bà Lidia, mẹ Pirlo kể lại rằng, tất cả đã dừng các hoạt động vui chơi để dõi theo từng bước chân của Pirlo. “Nó là đứa trẻ ít nói nhưng không sống nội tâm. Trên sân, Pirlo quả thật rất hung hăng, phải đá thắng anh Ivan mới chịu vào ăn tối”, bà Lidia chia sẻ với tờ Mercato.

Trở về nhà, Pirlo đã biết sở thích của mình là gì. Những trang vẽ trong các cuốn truyện tranh cũ được Pirlo cắt ra, vò lại thành quả bóng. Sàn khách là sân bóng, và chân ghế sofa là cột gôn. Pirlo và Ivan đã bắt đầu giấc mơ sân cỏ của mình như thế. Là một đứa trẻ, Pirlo luôn miệng khẳng định Big Jim - nhân vật hoạt hình giả tưởng của Marvel xuất hiện trong tờ tạp chí bị xé ra làm bóng - là một cầu thủ giỏi.

Pirlo - một tiền vệ mang hình hài cũ kỹ của bóng đá Italia cuối thập niên 1990 nhưng lại không hề nổi danh trong thời thịnh thượng của chủ nghĩa catenaccio - là một lát cắt điên rồ như chủ nghĩa anh hùng trong thời buổi loạn lạc của túc cầu nhân loại.

Trên những con phố ở Flero, cư dân trong ngôi làng phía Nam Brescia dần biết tới Pirlo và tài năng bóng đá của cậu ta. Từ Voluntas, ông chủ tịch Brescia (đội bóng chủ quản của Voluntas) dần để mắt tới Pirlo.

Trong khi đó, hội đồng quản trị Atalanta - kình địch của Brescia triệu tập cuộc họp khẩn để hội bàn phương án giật lấy cậu bé khi ấy đã 14 tuổi. Nhưng vì lo sợ cú áp phe chuyển nhượng sẽ làm căng thẳng thêm mối quan hệ đã không mấy ôn hòa giữa hai CLB, chủ tịch Atalanta ông Antonio Percassi kết thúc buổi họp: “Thôi, để cậu ta yên vậy”.

Cesare Prandelli, bấy giờ là người phụ trách chương trình đào tạo trẻ của Atalanta, qua vài đoạn băng hình gửi về, đã linh tính Pirlo chính là ngôi sao của bóng đá Italia. “Có 22 cầu thủ bước ra sân. Nhưng khán giả sẽ chỉ quan sát Pirlo. Một mình Pirlo thôi”.


GIỌT NƯỚC MẮT TỨC TƯỞI VÀ TÍN HIỆU CỦA THIÊN TÀI

Trong cuốn tự truyện “Tôi chơi bóng là tôi tư duy”, Pirlo đã viết: “Từ nhỏ, tôi đã luôn nhận thức được mình giỏi hơn người khác. Người khác cũng hiểu được điều đó, nhưng chính vì thế mà những chủ đề bàn tán về tôi thường là nói xấu”. Một trận đấu của đội trẻ Brescia, các đồng đội do lòng đố kỵ ghen ăn tức ở nên nhất quyết không chịu chuyền bóng cho Pirlo. Ngoài đường biên, phụ huynh của những người này thóa mạ Pirlo “Mày tưởng mình là Maradona à?”.

Pirlo bật khóc. Ông Liugi, cha Pirlo cố gắng thỏa hiệp với đám đông nhưng bất thành. Người ta khóc vì vỡ òa trong sung sướng, còn Pirlo khóc vì tài năng bị đem ra chế giễu. Anh tức tưởi, chạy về đường biên ngang bên phía đối diện và đi thẳng vào đường hầm. Sau ngày hôm đó, Pirlo không còn thường xuyên ra sân vì án phạt của CLB.

Ở đường hầm ngày hôm ấy, Pirlo ôm chặt trái bóng. Anh tự nhủ những kẻ xấu xa và bẩn tính ngoài kia không đáng để mình quan tâm. “Rồi mình sẽ sớm quay trở lại”, Pirlo bấm bụng. Nhưng HLV đội một không vì những chuyện trẻ con thế kia mà bỏ qua tài năng của Pirlo. Mircea Lucescu kiên quyết bỏ qua những lời đàm tiếu và điền tên Pirlo vào danh sách tập huấn mùa hè, nơi Pirlo ra sân trong cả hai trận giao hữu gặp Sao đỏ Belgrade và Steaua Bucharest.

Nhằm bảo vệ Pirlo - tài sản của CLB và cũng là báu vật của quốc gia, Lucescu đã trực tiếp đứng ra giải quyết cuộc nổi loạn của nhóm công thần vừa bước qua tuổi 30 khi Pirlo liên tục biến họ thành trò hề trên sân tập.

Trong các phiên huấn luyện, luôn có ít nhất 10 nỗ lực cố tình triệt hạ đôi chân của Pirlo. Tuy nhiên, Pirlo luôn bình tĩnh vượt qua ác cảm đám đông và anh tuyệt nhiên không bao giờ trả đũa. Pirlo hiểu rằng, những kẻ ngoài kia càng ghét anh thì chỉ càng chứng tỏ, anh là ngôi sao bóng đá thực thụ.

Trong các phiên huấn luyện, luôn có ít nhất 10 nỗ lực cố tình triệt hạ đôi chân của Pirlo. Tuy nhiên, Pirlo luôn bình tĩnh vượt qua ác cảm đám đông và anh tuyệt nhiên không bao giờ trả đùa. Pirlo hiểu rằng, những kẻ ngoài kia càng ghét anh thì chỉ càng chứng tỏ, anh là ngôi sao bóng đá thực thụ.

Trợ lý Adelio Moro tiết lộ: “Nhiều cầu thủ sợ mất vị trí nên mới sinh ra tâm lý ganh ghét, cạnh tranh không lành mạnh. Pirlo luôn bình tĩnh và duy trì sự chuyên nghiệp trên sân. Tôi ước gì chúng tôi có nhiều cầu thủ như Pirlo hơn trong đội”.

Marco Schenardi - cầu thủ bị thay ra nhường chỗ cho màn ra mắt đội một của Pirlo vào tháng 05/1995 thừa nhận: “Pirlo nói với tôi cậu ấy thật may mắn vì có một HLV như Lucescu”.

Mùa bóng 1996/97, Pirlo - nay đã 17 tuổi - đã thay đổi cái nhìn của đám đông về anh bấy lâu nay: Một cầu thủ trầm tính, nhút nhát và không có bất kể dấu hiệu nào của một ngôi sao lớn. Chức vô địch Serie B là bằng chứng rõ nhất. Gino Corioni tuyên bố Brescia sẽ không bao giờ có đủ tiền để mua một cầu thủ như Pirlo. “Cậu ta sẽ là biểu tượng của Brescia, và nhiệm vụ của tôi là giữ chân Pirlo bằng mọi giá chừng nào CLB còn duy trì suất chơi ở Serie A”.


THỐNG TRỊ CUỘC CHƠI BẰNG VÀI MÉT VUÔNG

Brescia, dù vậy, không thể giữ vững trọng tâm. Họ nhanh chóng quay trở lại sân chơi hạng Nhì sau 12 tháng và sự ra đi của Pirlo là kết quả tất yếu. Inter, đội bóng Pirlo mến mộ từ nhỏ, là bến đỗ tiếp theo của Pirlo. Ở đây, anh sẽ được sát cánh bên cạnh người ngoài hành tinh Ronaldo, nhà vô địch thế giới Youri Djorkaeff và thần tượng Roberto Baggio.

Không ai có thể chuyền bóng như Pirlo, nhất là ở Italia - nơi chủ nghĩa biểu hiện nghệ thuật bị khéo léo giới hạn bằng các quy chuẩn phòng ngự và tầm ảnh hưởng của Francesco Totti.

Pirlo không đơn giản là vung chân và đẩy quả bóng đi. Anh liên tục vận động và tìm ra khoảng trống. Theo Pirlo, muốn quả bóng tới đúng địa chỉ thì đường đi của bóng phải thông thoáng và không có bất kể vật cản nào. Nghĩa là, trước khi quyết định vung chân, Pirlo phải đảm bảo không gian vừa đủ cho trái bóng lọt qua. Đấy là tư duy của Pirlo, người chơi bóng bằng cái đầu thay vì sử dụng bản năng đôi chân. Mỗi động tác, quyết định Pirlo đưa ra luôn dựa trên bản chất vấn đề.

Để hiểu hơn về tuyệt kỹ chuyền bóng của Pirlo, hãy nghe anh chia sẻ trong tự truyện: “Tôi liên tục sục sạo, cố gắng nhìn ra những khoảng trống nhỏ bé, đôi khi chỉ vài mét vuông thôi. Và tôi chỉ cần từng đấy không gian để được là chính mình. Có không gian, tôi có thể truyền bá tín ngưỡng của mình được thể hiện ở ngôn ngữ bóng đá: Nhận bóng, trao bóng cho đồng đội và lưới rung. Các bạn gọi đấy là một pha kiến tạo, còn tôi gọi đó là cách mình lan tỏa hạnh phúc cá nhân”.

Pirlo không đơn giản là vung chân và đẩy quả bóng đi. Anh liên tục vận động và tìm ra khoảng trống. Theo Pirlo, muốn quả bóng tới đúng địa chỉ thì đường đi của bóng phải thông thoáng và không có bất kể vật cản nào. Nghĩa là, trước khi quyết định vung chân, Pirlo phải đảm bảo không gian vừa đủ cho trái bóng lọt qua.

Song ngay cả khi đã tỏa sáng trong trận giao hữu với Liverpool ở Anfield tháng 8/1998, Pirlo không hề có cơ hội khẳng định trong màu áo Nerazzurri. Trong mùa giải đầu tiên Pirlo khoác áo Inter, ông chủ tịch Moratti đã thay tới 4 HLV: Gigi Simoni, Lucescu, Luciano Castellini và Roy Hodgson. Simoni và ông thầy cũ Lucescu tin dùng Pirlo, nhưng hai người còn lại thì không. Hodgson thậm chí còn không thể phát âm cho chuẩn xác tên của Pirlo. Ông đọc thành Pirla, từ tiếng lóng có nghĩa “đầu bô”.

Về Reggina và Brescia theo dạng cho mượn là lựa chọn bắt buộc cho Pirlo nếu anh còn muốn phát triển sự nghiệp. Thật may mắn, tại đây, Pirlo đã khiến những kẻ đẩy anh đi phải thở dài tiếc nuối. Nguyên tắc “kiểm soát bằng vài mét vuông” được Pirlo thể hiện rõ nhất trong màu áo Brescia. Khi quay lại đội bóng khởi nghiệp, Pirlo phải từ bỏ vị trí số 10 anh được đào tạo vì ưu ái của HLV Mazzone dành cho Baggio.

Pirlo bị điều xuống đá tiền vệ phòng ngự, nhưng điều này chẳng ngăn cảnh anh liên tục điền tên vào danh sách kiến tạo. Bởi bản chất trong trò chơi chuyền bóng của Pirlo không thay đổi: Tự tạo không gian, còn đôi chân là món quà trời phú.


MỘT THIÊN TÀI BÓNG ĐÁ, MỘT NHÂN CÁCH LỚN

Tardelli, HLV của Pirlo trong 6 tháng cuối cùng anh ở Inter cho rằng nếu Pirlo sinh sớm 10 năm, anh mới nên chọn theo đuổi nghề cầu thủ. Giờ là thời đại của những cầu thủ không to lớn thì cũng nhanh như sóc.

Pirlo, như thường lệ, chứng tỏ bằng hành động thay vì lời nói. Tất nhiên, anh phải cảm ơn ông Mazzone vì đã tạo điều kiện cho chơi ở vị trí thấp nhất hàng tiền vệ, ngay trên hàng hậu vệ - là vị trí đã làm nên tên tuổi của anh. Nhưng không phải là Pirlo, nỗ lực tột cùng và tài năng cá nhân thì sẽ thành kiến về mẫu tiền vệ có vẻ ngoài lãng tử, yếu ớt sẽ không bao giờ mất đi.

Ở vị trí “nguy hiểm nhất trên sân”, nơi một cú ra chân của Pirlo chưa chắc đã mở toang cánh cửa tiếp cận cầu môn đối phương nhưng chắc chắn sẽ đóng sập hệ thống phòng ngự của đội nhà nếu cú ra chân đó mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, Pirlo vẫn làm xuất sắc công việc ấy tới nỗi, Marcelo Lippi phải bảo anh là “đồ máu lạnh”. Và hẳn nhiên, anh không bao giờ đánh mất bản năng kiến tạo đã in sâu vào từng tế bào cơ thể bất chấp 90 phút sân là 90 phút Pirlo đối mặt với nỗi lo mất bóng thường trực.

Một hình ảnh kinh điển tóm tắt toàn bộ tài năng của Pirlo, là phút 86 trong chuyến làm khách của Brescia tới Turin gặp chủ nhà Juve. Tỷ số là 1-0 nghiêng về Juve, còn Pirlo - bị vây quanh bởi 9 cầu thủ Juve - chuyền một đường vượt tuyến tới đúng đà băng xuống của Baggio, trước khi thủ môn Van der Sar bị đánh bại.

Pirlo không sở hữu phẩm chất của một thiên tài bóng đá, anh ấy sở hữu phẩm chất của một con người đáng kính.

Bảng điện tử nhảy 1-1, và Mazzone khẳng định: “Đấy là ngày Pirlo bước ra ánh sáng”.

Pirlo sinh ra là một thiên tài bóng đá, nhưng bộ sưu tập danh hiệu đồ sộ của Pirlo tới từ những ngày tháng khổ luyện và thái độ nghiêm túc với nghề nghiệp. Franco Colomba, HLV của Reggina kể rằng ông thường xuyên phải dặn nhân viên khu huấn luyện tắt đèn sân để Pirlo đi về không tập nữa. Lần đầu tiên Colomba gặp Pirlo là khi Pirlo tới sân tập trên chiếc Porsche sang trọng.

“Mặt đường vào sân khá xấu, với cả một người trẻ như cậu không nên quanh quẩn ở đây trên chiếc xe đắt tiền”, Colomba nhắc khéo Pirlo. Ngày hôm sau, Pirlo đã gửi xe về nhà và tươi cười tới sân mà không hề phàn nàn. Dù quyền công dân không hề ngăn cản anh lái những chiếc xe phù hợp điều kiện kinh tế gia đình.

“Pirlo không sở hữu phẩm chất của một thiên tài bóng đá, anh ấy sở hữu phẩm chất của một con người đáng kính”, trợ lý Moro nói.

ĐÓN ĐỌC KỲ 2 TRÊN BONGDACUOCSONG.NET


Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!

BÓNG ĐÁ CUỘC SỐNG SPECIAL