Bóng đá Cuộc sống

Azzurri & 12 năm như kẻ đi trên dây

Năm 2006, scandal Calciopoli nổ ra như một cơn sóng thần quét qua đất nước hình chiếc ủng, cuốn sạch đi niềm tự hào của đế chế bóng đá hàng đầu thế giới. Những hình phạt khủng khiếp giáng vào những đội bóng lừng danh AC Milan, Fiorentina, Lazio và nặng nề nhất là Juventus. Dư chấn của cuộc khủng hoảng đó vẫn còn tồn tại cho đến tận ngày hôm nay dù đã có những khoảnh khắc ngắn ngủi, người ta tưởng rằng đội quân Thiên thanh đã làm sống lại những năm tháng hào hùng.

QUA CƠN BĨ CỰC…

Trong số những đội bóng chịu ảnh hưởng vì Calciopoli, Juventus là CLB nhận sự trừng phạt nặng nhất. Bị tước danh hiệu vô địch mùa 2004/05 và 2005/06, “Bà đầm già” bị đẩy xuống Serie B cùng khoản điểm trừ là -30 (sau giảm xuống còn -9).

Một loạt những ngôi sao nhảy khỏi con tàu đắm, bao gồm Zlatan Ibrahimovic, Patrick Vieira, Fabio Cannavaro… Họ sợ rằng sự nghiệp của mình sẽ chìm theo Juventus. “Bà đầm già” tưởng chừng đã chạm đến đáy. Cả một nền bóng đá đứng trước nguy cơ sụp đổ khi một trong những lá cờ đầu đã bị hạ xuống không thương tiếc.

Ở hoàn cảnh hỗn loạn đó, không nhiều người tin rằng ĐT Italia sẽ tiến xa ở World Cup 2006. Nhưng đoàn quân của Marcello Lippi chứng minh điều ngược lại. Họ lầm lũi bước qua những thử thách trên đất Đức, mà cuối cùng là loạt luân lưu thót tim cùng người Pháp tại Olympiastadion để nâng cao Cúp Vàng lần thứ tư ở Berlin.

Không thể đòi hỏi nhiều hơn ở những người hùng như Buffon, Cannavaro, Pirlo, Materazzi, Grosso… Trong vài tháng, người Ý thấy mình đứng đầu thế giới. Nhưng, như một câu châm ngôn đã cũ: “Càng leo cao, ngã càng đau”.

Chức vô địch World Cup 2006 những tưởng sẽ mở ra cho bóng đá Italia thành công mới nhưng rút cuộc chỉ là ánh hào quang cuối cùng

Sau những màn ăn mừng rực rỡ ở quảng trường Venezia, thủ đô Rome, niềm hy vọng phục hưng một nền bóng đá sa sút toàn diện nhanh chóng đối mặt với thực tế. Người Italia nhanh chóng nhận ra rằng chức vô địch World Cup 2006 chỉ là một hiện tượng và sẽ nhanh chóng rơi vào quên lãng trong mớ bòng bong mà họ không thể gỡ ra trong một sớm một chiều.

EURO 2008 trên đất Áo và Thụy Sỹ là nơi nhà vô địch thế giới bị “lật mặt” khi họ thúc thủ ở vòng Tứ kết trước Tây Ban Nha, đội bóng bắt đầu vương triều thống trị của mình bằng lối đá tiki-taka gieo rắc kinh hoàng cho tất cả các đối thủ.

Donadoni thất bại, Lippi quay trở lại nhưng “Gã đầu bạc” không cứu vãn nổi một đội tuyển rơi vào giai đoạn thoái trào. Không có cuộc cách mạng, đổi mới nào diễn ra trước World Cup 2010, và tại Nam Phi, Italia trở thành đội đương kim vô địch thi đấu tệ hại nhất lịch sử khi bị loại ngay từ vòng đấu bảng.

Họ không thắng nổi trận nào, thậm chí bị New Zealand cầm hòa! Đội trưởng Cannavaro, ngôi sao sáng nhất trên đất Đức 2006, chính thức từ giã đội tuyển sau giải đấu đầy những bẽ bàng.

Thất vọng lên đến đỉnh điểm khi Italia dưới thời HLV Gian Piero Ventura không thể dự VCK World Cup 2018

Cesare Prandelli là chiến lược gia tiếp theo bước lên nhận ấn kiếm. Dưới thời của ông, Italia phần nào lấy lại hình ảnh của một đại gia khi lọt vào đến trận chung kết EURO 2012. Trong một giải đấu mà Balotelli lột xác thành “Good boy” thay vì “Bad boy” như phần lớn sự nghiệp chân sút này, Azzurri vượt qua Đức ở bán kết trước khi một lần nữa gục ngã trước Tây Ban Nha, đội bóng đang ở thời cực thịnh.

Thành công đó cùng với chiến tích đội U21 Italia lọt vào chung kết ở giải U21 châu Âu 1 năm sau đó trên đất Israel làm sống dậy hy vọng cho các tifosi. Đội hình trẻ dưới sự dẫn dắt của HLV Devis Mangia gồm nhiều tài năng triển vọng như Ciro Immobile, Marco Verratti, Lorenzo Insigne… đã chơi đầy ấn tượng trước khi bại trận trước… U21 Tây Ban Nha của những Alvaro Morata, Isco, David De Gea trong trận chung kết.

Thế hệ mới đem đến kỳ vọng mới, nhưng trong niềm hân hoan, chỉ có những người tỉnh táo mới nhìn nhận vấn đề một cách sâu sắc hơn: liệu các cầu thủ U21 có thể vươn tầm trở thành trụ cột của Azzurri, liệu họ có phát triển được trong một hệ thống “dột từ nóc” tại Italia?

… BAO GIỜ ĐẾN HỒI THÁI LAI?

Azzurri lại có một kỳ World Cup 2014 đáng quên khi họ một lần nữa rời cuộc chơi từ vòng bảng. Chỉ xếp thứ 3 trong bảng đấu sau Costa Rica và Uruguay, Cesare Prandelli rời ghế nóng khi còn 2 năm trong hợp đồng. Người được bổ nhiệm sau đó là Antonio Conte, một chiến lược gia thực sự đem đến sức sống mới cho đội quân Thiên thanh.

Tinh tế, cuốn hút, có khả năng truyền lửa đến các học trò và sắc bén trong chiến thuật, Conte mang lại những điều mà người Italia đã chờ đợi suốt từ World Cup 2006. 23 cầu thủ đến Pháp dự EURO 2016 trở thành những chiến binh không biết sợ hãi, thể hiện được thương hiệu khôn ngoan và bản lĩnh của Azurri trong quá khứ. Họ chiếm trọn trái tim của các tifosi dù phải dừng lại trước ĐT Đức ở vòng Tứ kết.

Việc Conte ra đi sau đó thực sự để lại một khoảng trống quá lớn. Vào thời điểm mà người Italia một lần nữa chờ đợi bước đà từ EURO 2016 có thể đem đến sức bật đủ để Azzurri lấy lại vị thế từng có, chủ tịch FIGC Carlo Tavecchio mắc một sai lầm mang tính lịch sử khi đưa Gian Piero Ventura, gần 70 tuổi, lên vị trí dẫn dắt ĐT Italia.

Việc tạo nhiều cơ hội cho các cầu thủ trẻ là giải pháp cấp bách với bóng đá Italia lúc này

Việc Tavecchio chỉ định một HLV như Ventura là một canh bạc thực sự. Thành tích vĩ đại nhất trong hơn 40 năm huấn luyện của nhà cầm quân này là một danh hiệu Serie C. Ventura hứa hẹn sẽ trở thành nhà quản lý với tư tưởng chuyển tiếp thế hệ, người sẽ lồng ghép thế hệ trẻ với những công thần cuối cùng trong chiến công 2006 - Gianluigi Buffon, Daniele De Rossi và Andrea Barzagli - bộ ba dự định sẽ chia tay đội tuyển sau kỳ World Cup cuối cùng tại Nga.

Và đây là những gì Azzurri nhận được: Một HLV thiếu tính sáng tạo, bảo thủ, bất lực trong việc quản lý đội ngũ với nhiều người còn nhiều kinh nghiệm chinh chiến đỉnh cao hơn mình. Ventura sẽ được mãi mãi nhớ đến như chiến lược gia đã khiến Italia lần đầu tiên sau 60 năm không được dự World Cup. Một sự sụp đổ hoàn toàn, đau đớn nhưng lại thích hợp để xây dựng “một cái gì đó” mới mẻ.

4 BIỆN PHÁP CẦN LÀM GẤP

“Một cái gì đó” để thay đổi toàn bộ nền bóng đá, tất nhiên không phải là thứ bạn nghĩ ra hàng ngày. Cách dễ dàng nhất cho người Italia là sao chép mô hình thành công của những nền bóng đá khác. Họ có thể học hỏi Pháp, Đức và nhất là Tây Ban Nha. Nếu muốn sớm trở lại, họ phải làm được hơn cả những gì người Bỉ đã tạo ra trong khoảng hơn 1 thập kỷ qua.

Thứ nhất, bóng đá Italia phải cân nhắc việc học hỏi Tây Ban Nha bằng cách cho phép các đội B chơi ở các giải thấp hơn. Real Madrid Castilla và Barcelona B là những ví dụ điển hình về việc các CLB La Liga có các đội bóng nhỏ chơi ở Segunda División hoặc thấp hơn.

Giải hạng 3 Segunda Division B của Tây Ban Nha chia bốn nhóm với 20 đội/nhóm trong khi, Serie C của Italia bao gồm gần 60 đội. Không có lý do gì để duy trì một số lượng lớn những đội bóng nhỏ luôn gặp những vấn đề bất thường về mặt tài chính như Modena, Como và rất nhiều đội khác khi điều này ngăn cản những tài năng trẻ ở các đội bóng lớn có cơ hội ra sân sớm hơn.

Thành công của Tây Ban Nha từ năm 2008 đến năm 2012 khi giành ngôi vô địch ba giải đấu lớn liên tiếp là bằng chứng cho thấy sự ưu việt của mô hình hoạt động được áp dụng. Các tài năng trẻ dần dần tiến bộ, thăng tiến qua các cấp độ và trở thành các cầu thủ hàng đầu.

Mặc dù không phải tất cả các CLB Serie A đều đủ điều kiện thực hiện mô hình này, nhưng những đội quan tâm đến việc phát triển cầu thủ tự đào tạo có thể đưa những đội hình B của họ tham gia như một thử nghiệm trước khi có một điều luật chính thức do FIGC đưa ra.

Phương án cấm sử dụng quá nhiều cầu thủ nước ngoài không hẳn là cách hay khi Serie A giờ đã hiếm ngôi sao tầm thế giới

Các cầu thủ trẻ cần phải được trải nghiệm ở môi trường như Serie C và Cúp Quốc gia Italia. Với đề xuất này, Azzurri sẽ có một nguồn nhân lực đáng kể để lựa chọn khi tính cạnh tranh trong nội bộ mỗi đội bóng cũng trở nên gay gắt hơn, đồng nghĩa với việc chất lượng cầu thủ trở nên tốt hơn.

Thứ hai, các cầu thủ trẻ người Italia cần một sự đảm bảo rằng họ được thi đấu nhiều hơn. Có thể làm được điều này bằng cách đặt ra số lượng bắt buộc các cầu thủ tự đào tạo mà mỗi đội bóng phải đăng ký trong một trận đấu. Ngay cả khi không được ra sân chơi bóng, việc được ra sân và quan sát trận đấu trên ghế dự bị bên cạnh các đàn anh dày dạn kinh nghiệm cũng là bài học quý giá với những cầu thủ trẻ.

Thứ ba, cũng là ý tưởng gây ra cuộc tranh luận nhiều nhất trong số các CĐV bóng đá Italia là các cầu thủ nước ngoài. Nhiều năm về trước, Italia đã đưa ra lệnh cấm về số lượng cầu thủ nước ngoài được phép chơi tại Serie A, đặc biệt là sau thất bại năm 1966 trước Bắc Triều Tiên.

Cho dù có phải là kết quả trực tiếp của lệnh cấm đó hay không, Azzurri vô địch EURO 1968 và là á quân World Cup 2 năm sau đó. Chăm sóc tài năng trong nước đã trở thành ưu tiên hàng đầu, và nó mang lại kết quả tích cực là các danh hiệu quốc tế. Muốn đội tuyển quốc gia mạnh, việc ưu tiên các cầu thủ nội ở giải vô địch quốc gia là điều không thể đi ngược.

Đức là một trong những bài học lớn nhất cho Italia. Không như Italia, các cầu thủ trẻ người Đức đang nhanh chóng trở thành thành viên của đội tuyển quốc gia, và những gì diễn ra ở Bundesliga là điều mà FIGC nên làm để tạo ra bước nhảy vọt từ các cầu thủ triển vọng đầy hứa hẹn đến trụ cột của Azurri. Với những người bảo thủ, Azzurri phải là đội ngũ của những người Italia “thực thụ” chứ không phải những Oriundi - Cầu thủ nhập tịch.

Vấn đề ở đây là các đội bóng thuộc Serie A, như Sampdoria, đã nổi tiếng về việc tìm kiếm tài năng trẻ bên ngoài lãnh thổ Italia để bán lại cho các đội bóng lớn hơn sau một thời gian sử dụng.

Thực tế là các CLB cần phải tồn tại và thu hút tài năng Nam Mỹ giá rẻ rồi bán họ sau đó để có lợi nhuận lớn - ví dụ như Edinson Cavani và Paulo Dybala tại Palermo - là điều cần thiết. Trong khi đó, giống như ở Anh, các cầu thủ Italia luôn có giá rất cao ở thị trường trong nước .

Cải cách quan trọng nhất là thay thế người lãnh đạo và những người như Demetrio Albertini cần phải được trọng dụng

Các cầu thủ hàng đầu của Serie A như Dybala, Radja Nainggolan, Dries Mertens và Mauro Icardi nằm trong số ít có đẳng cấp của ngôi sao. Họ đang là những người giúp Serie A vẫn còn ít nhiều sự sang trọng dù trên thực tế nó đã xuống cấp đáng kể từ thời vàng son cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000.

Thay vì tìm cách đổ lỗi cho cầu thủ nước ngoài làm sụp đổ của đội tuyển quốc gia, Italia phải ưu tiên phát triển các cầu thủ của mình, đó là lý do tại sao những cải cách nói trên là cần thiết để đưa Azzurri trở lại vị thế vốn có.

Cuối cùng và cũng là quan trọng nhất là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn và sự quyết đoán. Carlo Tavecchio đã rời vị trí để nhường đường cho một người trẻ trung và quyết liệt hơn, Demetrio Albertini chẳng hạn.

Cựu tiền vệ của AC Milan đã nhìn ra vấn đề của bóng đá Italia từ nhiều năm trước khi cho rằng có quá nhiều cầu thủ nước ngoài chơi bóng ở Serie A đã khiến các cầu thủ trẻ mất đi cơ hội phát triển. Albertini từng phát biểu rằng nếu ông chơi bóng ở thời điểm này thì có lẽ đã bị AC Milan cho mượn chứ không có cơ hội ra mắt đội 1.

Cựu cầu thủ của Rossoneri có một sự nghiệp thi đấu lừng lẫy. Sau khi nghỉ hưu vào năm 2005, với tham vọng trở thành một nhà quản lý, Albertini lập ra một học viện bóng đá mang tên Scuola Calcio Demetio Albertini hiện có hàng ngàn cầu thủ trẻ từ độ tuổi thiếu niên.

Ông được bổ nhiệm làm phó chủ tịch của FIGC vào năm 2007, dưới thời Giancarlo Abete, và tái đắc cử vào năm 2013. Năm 2014, Albertini tự ứng cử vào vị trí chủ tịch nhưng thất bại dưới tay Tavecchio.

Những cải cách to lớn để tập trung vào việc phát triển cầu thủ trẻ, tái cấu trúc quy mô lớn các giải đấu thấp hơn trong hệ thống bóng đá, và nhiều ý tưởng khác đều là các đề xuất đáng xem xét; mọi đóng góp đều có giá trị trong việc vực dậy một nền bóng đá đã luôn chênh vênh giữa đỉnh cao và vực sâu trong suốt hơn một thập kỷ qua.


Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!