Bóng đá Cuộc sống

Cú đạp của De Jong và phận con ghẻ mang danh Phản Đồ

Chấp nhận thay đổi “truyền thống” bóng đá để gặt hái thành công ở World Cup 2010 nhưng ĐT Hà Lan chưa bao giờ được thừa nhận đúng mức ngay chính trên đất nước họ. Điều gì đã khiến De Oranje bị phần lớn người Hà Lan và cả huyền thoại Johan Cruyff quay lưng?
Mạnh Tùng
(theo These Football Times)

Hãy tưởng tượng, bạn đến một quán cà phê ở Amsterdam và đàm đạo với một gã Hà Lan về đội hình tuyển quốc gia hay nhất lịch sử bóng đá nước họ. Một danh sách được đưa ra nhanh chóng, nào là giai đoạn 1970 với thứ bóng đá tổng lực quyến rũ hoặc Hà Lan của Van Basten vô địch Euro năm 1988. Gần hơn một chút là những con người thất bại trong hai trận Bán kết World Cup 1998 và EURO 2000. Nhưng hầu như không ai (muốn) nhắc đến đội hình thi đấu tốt nhất của De Oranje ở World Cup: thế hệ 2010 với những Robben, Van Persie, Sneijder…

Đó là một buổi sáng tháng 7 ấm áp và Hà Lan vừa để thua trận Chung kết World Cup lần thứ 3, theo một cách tàn nhẫn nhất: Nhận bàn thua định mệnh khi chỉ còn cách lượt penalty có 4 phút. Phần thưởng cao quý nhất thế giới bóng đá vẫn tiếp tục lảng tránh trong nỗi buồn vô tận từ khóe mắt cay cay của Wesley Sneijder.

Nhưng không phải cả đất nước Hà Lan đều “than khóc” cho thất bại đau đớn của đội tuyển con cưng. Rất nhiều người, có cả huyền thoại Johan Cruyff, thực sự đã cảm thấy nhẹ nhõm khi “Những cơn lốc màu da cam” không thể mang về chức vô địch World Cup. Tại sao một đội tuyển đã thi đấu thành công như thế lại nhận sự lạnh nhạt đến vậy, gây ra sự chia rẽ chính trong lòng Hà Lan?

Đây là pha bóng tiêu biểu cho ĐT Hà Lan tại World Cup 2010: Thực dụng, lạnh lùng, bạo lực. Nó chính là điều phân chia bóng đá Hà Lan thành hai luồng đối nghịch: Ủng hộ và Phản đối.

Trước thập niên 1970, tuyển Hà Lan không phải là một thế lực lớn của bóng đá thế giới. Họ chỉ mới có 2 lần giành quyền tham dự World Cup kể từ khi giải đấu này ra đời vào những năm 1930 và chưa bao giờ có mặt ở giải bóng đá châu Âu. Mọi chuyện chỉ thay đổi chóng mặt sau khi Rinus Michels, Jọhan Cruyff và bóng đá tổng lực xuất hiện.

Trong vòng một thập kỷ tiếp sau, bóng đá Hà Lan lột xác hoàn toàn cả ở cấp độ CLB và tuyển quốc gia. Họ tham dự World Cup năm 1974 và 1978, chơi thứ bóng đá rực lửa, cống hiến và có bản sắc rõ ràng. Thế nhưng đội tuyển của “triết gia bóng đá” Johan Cruyff vẫn chỉ có thể chạm đến vinh quang cấp châu lục một lần vào năm 1988.

20 năm sau, một thành viên trong đội hình vô địch châu Âu là Marco Van Basten nhận nhiệm vụ dẫn dắt Hà Lan thi đấu tại EURO 2008 với rất nhiều binh hùng tướng mạnh. Họ đánh bại Ý 3-0, hạ gục Pháp 4-1 dể tiến vào Tứ kết.

Nhưng ĐTQG Nga của Hiddink đã chặn đứng tham vọng vô địch của De Oranje bằng cách khoét sâu vào lỗ hổng phòng ngự của họ. Thất bại này khiến Van Basten quyết định rời vị trí thuyền trưởng và Liên đoàn bóng đà Hà Lan (KNVB) gần như ngay lập tức bổ nhiệm Bert van Marwijk ngồi vào ghế HLV để kịp chuẩn bị cho World Cup 2010 trên đất Nam Phi.

Kế thừa đội bóng sau những thế hệ Dream Team đầy chất nghệ sỹ, HLV Van Marwijk đã chọn cách thay đổi hoàn toàn và triệt để từ chiến thuật đến lối chơi, biến Cơn lốc Cam thành Đê biển bê tông vững chãi.

Ngay từ ban đầu, người ta đã thấy chiến thắng là mục tiêu quan trọng nhất mà Van Marwijk luôn hướng đến, thắng một cách thực dụng. “Tôi cũng thích bóng đá tấn công”, Van Marwijk nói. “Nhưng tôi còn thích chiến thắng nữa”. Xuyên suốt vòng loại World Cup 2010, Hà Lan nói lời tạm biệt với thứ bóng đá tấn công nghẹt thở, họ chăm chăm tích điểm, giữ sạch lưới và lập kỷ lục chỉ thủng lưới 2 lần/8 trận vòng sơ loại.

Như đã nói, phòng ngự là điểm yếu lớn nhất của Hà Lan tại EURO 2008. Nếu như các vị tiền bối tìm cách khỏa lấp điểm yếu này bằng cách tập trung tấn công để ghi nhiều bàn hơn thì Van Marwijk lại ưu tiên cho hệ thống phòng ngự. Cầu thủ tấn công như Van der Vaart và Elia đều phải hi sinh để tham gia mặt trận phòng ngự, Nigel de Jong và Mark van Bommel hợp lực thành phòng tuyến vững chắc trước mặt 4 hậu vệ và một Dirk Kuyt miệt mài công-thủ.

Nhiệm vụ ghi bàn được đặt trên vai bộ ba Robben – Van Persie – Sneijder. Trong mùa giải 2009/10, Van Persie chỉ có 16 bàn thắng và phải vật lộn với chấn thương dai dẳng. Ngược lại, cả Robben và Sneijder đều có mùa giải đáng nhớ trong sự nghiệp: Gặp nhau tại trận chung kết Champions League với phần thắng thuộc về Sneijder (Inter).

Nhưng người Hà Lan không thích một đội bóng nhàm chán như vậy đại diện cho đất nước họ dự Ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Họ tin rằng đoàn quân của HLV Marwijk sẽ không tiến xa được, nhất là khi Robben gặp chấn thương ngay trước thềm giải đấu.

Trái bóng World Cup lăn trận đầu tiên, Hà Lan thắng Đan Mạch 2-0, trong đó có một pha phản lưới của đối phương. Trận tiếp sau, họ đả bại Nhật Bản 1-0 và thênh thang cửa vào vòng knock-out. Tuy vậy tâm trạng ở Hà Lan vẫn là hồ nghi, họ thích đội bóng họ thắng nhưng không phải là cách này. Chẳng có “Cơn lốc màu da cam” nào cả mà chỉ là khối bê-tông kín kẽ, trơ lì không mang lại cảm xúc phấn khích cho họ.

Ông đã đưa Hà Lan lọt vào trận chung kết nhờ nền tảng hộ pháp tàn bạo chém đinh chặt sắt như cậu con rể Van Bommel, Nigel de Jong…

HLV Marwijk và các học trò không quan tâm đến điều đó, họ vui mừng vì Robben đã kịp trở lại trong trận gặp Cameroon, chấp nhận nhiều mũi tiêm thuốc – thứ mà Munich sẽ không hài lòng một chút nào. Và anh đã không làm các đồng đội thất vọng. Một pha ngoặc bóng vào trong trứ danh rồi cứa lòng bằng cái chân trái cực ngoan tạo điều kiện cho Klaas-Jan Hunterlaar lập công. Cả đội vây lấy Robben chúc mừng như thể một đấu sĩ vừa nhặt lại được thanh bảo kiếm bén sắc ngay trước trận sinh tử.

Vượt qua Slovakia 2-1 dễ dàng với 2 bàn thắng của Robben và Sneijder, Hà Lan chạm trán Brazil ở Tứ kết. Nhiều người tin rằng đây là dấu chấm hết cho De Oranje vì Selecao đã dẫn đầu bảng Tử thần một cách dễ dàng thì sợ gì Hà Lan “nhàm chán” bị chính khán giả nhà quay lung?

Sau 10 phút, có vẻ như đây thực sự là trận đấu thảm họa mà người hâm mộ Hà Lan “mong chờ” khi Felipe Melo dễ dàng thực hiện một đường chuyền xé toang hàng phòng ngự Hà Lan, tạo điều kiện để Robinho băng xuống và đánh bại thủ thành Maarten Stekelenburg.

Mọi thứ cũng không cũng không khá hơn là bao với Hà Lan trong phần còn lại của hiệp 1, khi họ để cho Brazil kiểm soát hoàn toàn thế trận. Và chỉ có may mắn cộng với sự xuất sắc của Stekelenburg với hai pha cản phát xuất thần những tình huống dứt điểm của Kaká và Maicon mới giúp cho Hà Lan bước vào giờ nghỉ với cách biệt chỉ là 1 bàn với Brazil.

Mối đe dọa duy nhất mà đội bóng áo cam có thể tạo ra là vị trí của Robben, người đã khiến Michel Bastos phải trải qua những phút thi đấu ác mộng Và đó cũng chính là điểm khởi nguồn cho sự trở lại của người Hà Lan trong hiệp 2. Bắt nguồn từ đường nhả bóng lại của Robben, Sneijder thực hiện một pha treo bóng đầy khó chịu vào trong vòng cấm. Tình huống không quá nguy hiểm nhưng không hiểu vì sao các cầu thủ Brazil lại tỏ ra rối loạn, để rồi Felipe Melo đánh đầu đưa bóng vào lưới nhà.

Trách nhiệm tấn công được trao cho những nghệ sỹ còn sót lại của rừng bê tông là Sneijder và Robben.

Đó chính là bước ngoặt của trận đấu khi giờ đây Hà Lan gần như lột xác và thể hiện bộ mặt khác hoàn toàn so với hiệp 1. Robben tiếp tục khuấy đảo nơi hành lang cánh phải và đó cũng là điểm khởi nguồn cho những pha tấn công nguy hiểm của Hà Lan. Xuất phát từ một tình huống đá phạt góc ở cánh phải, Robben trong bóng vào trong và rồi Sneijder xuất hiện đúng lúc đúng chỗ để nâng tỉ số lên 2-1. Hi vọng của Brazil gần như chấm hết khi Melo phải nhận thẻ đỏ rời sân vì tình huống chơi bóng thô bạo với chính… Robben.

Đánh bại Brazil, vị thế của Hà Lan tăng lên rõ rệt và họ bỗng nhiên trở thành ứng cử viên sáng giá cho chức vô địch với sự phấn khích đang dâng cao vào lúc này.

“Có lẽ người ta sẽ cười tôi khi tôi nói chúng tôi đến đây để trở thành nhà vô địch thế giới, nhưng bạn cần có điều gì đó để tin tưởng. Và tôi tin vào điều đó”, HLV Van Marwijk tự tin trả lời họp báo sau trận đấu. Niềm tin mà HLV này nói tới được nâng lên một cách mãnh liệt khi Cúp Vàng danh giá chỉ còn cách Hà Lan đúng 2 trận đấu nữa. Và đối thủ tiếp theo của họ là Uruguay.

Giovanni van Bronckhorst mở tỉ số bằng một cú sút xa tuyệt đẹp từ cự ly 35m ở ngay phút thứ 18. Diego Forlán sau đó gỡ hòa 1-1 cho Uruguay, nhưng rồi lần lượt Sneijder và Robben tạo nên sự khắc biệt để nâng tỉ số lên 3-1. Uruguay duy trì hi vọng mong manh của mình bằng bàn rút ngắn tỉ số ở những phút bù giờ, nhưng Hà Lan đã đứng vững để lần thứ ba giành quyền vào chơi một trận chung kết World Cup, sau khi các bậc tiền bối hai lần làm được điều này ở thập niên 1970.

Đặc biệt là Robben, tiền vệ có thể làm thay đổi trận đấu bằng cái chân trái ma thuật. Tuy nhiên, đôi chân anh lại làm bằng pha lê nên nó không đảm bảo hoạt động tốt cả chiến dịch nếu như không được tiêm thuốc.

Chia sẻ về cảm giác đặc biệt này, HLV Van Marwijk nói, “Họ truyền cảm hứng cho chúng tôi, nhưng bây giờ là một trận đấu khác. Tôi sẽ không nghĩ về những di sản từ trước đây. Việc trước tiên của chúng tôi là phải chơi trận đấu này trước đã.”

Trong suốt hành trình, Van Marwijk đã liên tục nói như vậy, bác bỏ việc nói về “danh tiếng” và “di sản” là một phần xúc tác cho sự thành công. Nhưng ông sẽ không thể tưởng tượng được “danh tiếng” của ĐT Hà Lan bị hoen ố và lên án như thế nào sau khi trận chung kết khép lại.

Dù vào đến tận chung kết, nhưng người ta vẫn đánh giá Hà Lan tại Nam Phi năm đó chưa thể so sánh được với Hà Lan cũng những năm 1970 hay thế hệ 1988 và 1998. Tuy nhiên, vẫn có những lời khen ngợi nhất định dành cho cá nhân mỗi cầu thủ.

De Jong và Van Bommel nhận được nhiều sự khen ngợi cho mành trình diễn của họ; Kuyt cũng nhận được sự yêu thích của các CĐV với sự cần cù và siêng năng; và trong khi đội bóng chưa chơi thực sự tốt ở mặt trận tấn công, Sneijder và Robben vẫn duy trì xuất sắc phong độ của mình từ trong mùa giải cấp CLB năm đó.

Ở trận Chung kết, nếu số phận mỉm cười, có lẽ Robben đã đưa bóng vào lưới của Tây Ban Nha, nhưng Casillas đã ngăn cản điều đó một cách đầy nỗ lực và may mắn.

Cùng với đó, đội bóng đã thể hiện một sự gán kết và khả năng thay đổi tình hình một cách tuyệt vời. Bởi vậy nếu như trận chung kết diễn ra theo một chiều hướng khác, có thể họ sẽ được nhớ đến với những ấn tượng tốt đẹp hơn rất nhiều.

Hà Lan đối đầu với Tây Ban Nha ở chung kết, một nơi gắn bó sâu sắc với huyền thoại Johan Cruyff của họ, người đã cùng với Michels giới thiệu thứ bóng đá tổng lực cho quê hương Hà Lan của mình vào những năm 1970 để rồi sau đó áp dụng những điều tương tự ở Barcelona trong cả vai trò HLV và cầu thủ.

CLB của Tây Ban Nha này ảnh hượng trực tiếp đến quãng thời gian ông làm việc tại đây, với lối chơi mà chính ông đã giới thiệu cho đội bóng với sự góp mặt của rất nhiều cầu thủ đến từ lò đào tạo trẻ La Masia, một đứa con tinh thần của Cruyff. Mối quan hệ này chặt chẽ và mãnh liệt đến mức ông cho biết mình sẽ cảm thấy “vui sướng mãnh liệt” nếu Tây Ban Nha giành chiến thắng. Có thể ĐTQG của ông góp mặt ở trận chung kết này, nhưng đó lại không phải là những người đàn ông mặc áo cam đại diện cho thứ bóng đá tấn công tổng lực, di sản mà Michels và Cruyff để lại.

Trận đấu quan trọng nhất của bóng đá thế giới diễn ra với sự lấn lướt của Tây Ban Nha và đồng thời Hà Lan cũng chủ động lùi sau để đối phương thi triển lối chơi của mình. Việc để cho Xavi, Xabi Alonso và Andrés Iniesta có quá nhiều thời gian và khoảng trống rõ ràng là quá nguy hiểm. Hà Lan hiểu điều này và họ bắt đầu tìm cách để trước tiên có thể phá lối chơi của đối thủ. Cả hiệp 1 diễn ra với thực sự xấu xí. Và cú đạp thẳng vào ngực Alonso của De Jong chính là hình ảnh biểu trưng cho màn trình diễn của Hà Lan đêm đó.

Nhưng Hà Lan vẫn bảo vệ thành công được khung thành của mình sau khi hiệp 1 kết thúc và điều kinh ngạc hơn chính là việc chưa có cầu thủ nào của họ bị đuổi khỏi sân. Thế trận trong hiệp 2 tiếp tục với những diễn biến tương tự, nhưng chiến thuật của người Hà Lan đã phát huy hiệu quả tốt hơn rất nhiều. Họ không để cho Tây Ban Nha tạo được bất kể cơ hội đáng chú ý nào. Thậm có suýt chút nữa đã có thể kết liễu được trận đấu với hai cơ hội cực kì ngon ăn của Robben.

Cũng bởi vì số phận không ủng hộ một nhà vô địch có lối chơi xấu xí, phản bóng đá, bất chấp tất cả để đạt mục đích như Hà Lan 2010.

Tiền vệ mang áo số 11 thoát xuống đầy khôn ngoan để đón đường chuyền thuận lợi của Sneijder và băng xuống đối mặt với Iker Casillas. Cả thế giới dường như nín thở cả lại, nhưng những đầu ngón chân của thủ môn người Tây Ban Nha đã từ chối bàn của Robben.

Đến phút 82, tiếp tục là Robben với một cơ hội ngon ăn khác. Nhưng rồi sự truy cản quyết liệt của Puyol khiến cho bóng nằm gọn trong tay của Casillas. Trong tình huống này, đáng ra phải có một chiếc thẻ đỏ cho lỗi truy cản của Puyol. Và nếu tính công bằng trong cả trận đấu, sẽ xứng đáng khi Tây Ban Nha phải nhận một thẻ đỏ cho Puyol còn với Hà Lan là hai thẻ đó dành cho De Jong và Van Bommel.

Nhưng rồi với lối chơi của mình, Hà Lan không thể tránh khỏi việc phải chơi thiếu người khi Heitinga nhận thẻ vàng thứ hai ở phút 111. Với 10 cầu thủ còn lại trên sân và đã hết quyền thay người, Van Bommel buộc phải lùi vệ chơi ở vị trí trung vệ, đồng thời Sneijder và Van der Vaart lùi sâu để che chắn cho hàng phòng ngự, với mục tiêu kéo trận đấu tới chấm đá phạt đền.

Nhưng rồi pha ra đòn chí mạng đầu tiên và duy nhất của Tây Ban Nha đến vào lúc thời gian thi đấu hiệp phụ chỉ còn 4 phút, khi Iniesta tung cú vô lê từ cự ly gần để đánh bại Stekelenburg. Hà Lan lần thứ ba thất bại trong một trận chung kết World Cup và không giống như hai lần trước, họ đã không làm điều này thật “phong cách”. Đội bóng đã phá bỏ đi truyền thống và lối đá tấn công đẹp mắt của mình để toan tính cho một chiến thắng sau cùng. Nhưng rồi họ đã thất bại.

Trong con mắt của nhiều người, đội tuyển Hà Lan đã để lại sự xấu hổ cho màn trình diễn của mình và màn trình diễn của họ bị coi là một chiến thuật “bẩn thỉu”. Tất nhiên, đất nước Hà Lan vẫn luôn đứng sau và dành sự ủng hộ cho ĐTQG với minh chứng rõ ràng nhất là cuộc chào đón các cầu thủ trở về giống như những người hùng tại Amsterdam.

Nhưng xét một cách thực tế, dù cho mọi chuyện có diễn ra như vậy thì cũng giống như các nền bóng đá khác như Đức hay Ý, người Hà Lan vẫn luôn tự hào về lịch sử, truyền thống hào hùng cùng những di sản mà bóng đá nước nhà để lại qua các thời kì. Họ luôn luôn dành sự ủng hộ cho một phong cách đã được định hình từ lâu của đội tuyển.

Bàn thắng của Iniesta đã làm thoả lòng những người yêu bóng đá đẹp và một nửa nước Hà Lan: giới phản đối phong cách bóng đá phản Hà Lan của HLV Van Marwijk.

Nếu coi Cruyff là một người cha của bóng đá Hà Lan, thì Louis van Gaal là người chú kỳ lạ. Trong khi nhiều người hâm mộ có thâm niên cho rằng thứ bóng đá như vậy là “đáng xấu hổ” và “phản bóng đá” thì những người trẻ hơn lại ít bị ảnh hưởng bởi truyền thống đó và bày tỏ sự đồng tình với quan điểm của Van Gaal. “Sức mạnh thể chất là một phần quan trọng của bóng đá. Trọng tài sẽ chỉ ra giới hạn đó là gì và tôi nghĩ nhóm nghiên cứu sẽ chẳng thể vượt qua được giới hạn.”

Với Van Marwijk, cầu thủ chỉ là quân cờ trong những tính toán thực dụng của ông, với các số áo từ 1-11 theo từng vị trí thi đấu truyền thống. Sau trận chung kết, người hâm mộ thế giới lên tiếng chỉ trích lối chơi bạo lực của Hà Lan trong khi cũng có những người hả hê trong đám đông đón De Oranje tại Amsterdam như thể Marwijk là tội nhân vậy.

Không, Marwijk là một người dũng cảm, có tình yêu đội tuyển đủ lớn và có sự chuyên nghiệp sắt đá đủ mạnh để thay đổi gần như toàn bộ cách tiếp cận giải đấu vốn chỉ mang lại đau thương ngấp nghé đỉnh vinh quang. Hà Lan đã thất bại trong trận Chung kết trong một giải đấu mà có lẽ họ sẽ dừng lại ở Tứ kết nếu không có Van Marwijk.

Và cuộc tranh luận về chủ đề này sẽ còn tiếp tục tiếp diễn trong nhiều năm nữa. Đó cũng giống như những cuộc tranh luận triết học vẫn diễn bao lâu nay. Lựa chọn chết một cách vinh quang hay tiếp tục sống một cuộc sống như một con quái vật? Nếu bạn không hy sinh cho những gì bạn muốn, những gì bạn muốn sẽ trở thành sự hy sinh. Và điều này có thể được tóm gọn một cách chuẩn xác nhất bởi chính Johan Cruyff: “Chất lượng nhưng không đem lại kết quả sẽ là vô nghĩa. Có kết quả mà không đi cùng chất lượng cũng sẽ là nhàm chán.”

Bởi vậy, chỉ mong rằng đến một ngày nào đó, người Hà Lan sẽ có thể tự tìm lại được sự cân bằng cho chính mình. Mong là như vậy!

Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!