Bóng đá Cuộc sống

Chuyến phiêu lưu kỳ lạ của Những chú lính chì

25 năm trước, Đan Mạch đã viết nên câu chuyện viễn tưởng trong bóng đá. Màu sắc ma mị và đầy huyền bí đã đi theo họ từ lúc vòng loại EURO 1992 khởi tranh. Để rồi sau đó, những chú lính chì quả cảm đã tạo ra một trong những giai thoại để đời của bóng đá thế giới, theo cái cách điên rồ và phi logic nhất có thể.

“NIELSEN HAY LAUDRUP? KHÔNG AI HẾT, BIẾN ĐI”

Mùa Đông 1991, khoảng vài tháng trước khoảnh khắc Ullevi diệu kỳ, Richard Moller Nielsen trên chiếc bàn bếp cũ kỹ cùng vợ đang dự tính tân trang căn tường bọc giấy xanh - vàng sắp ngả màu vì ánh nắng.

Song, Nielsen chưa dám xuống tiền. Đan Mạch do ông dẫn dắt lúc ấy sắp bước vào loạt trận cuối cùng vòng loại EURO cùng năm. Đội chỉ cần thắng Bắc Ireland và chờ đợi tỷ số hòa/thua của Nam Tư cũ tại Áo là đoạt tấm hộ chiếu tới nước láng giềng Thụy Điển.

Nielsen hy vọng vận may sẽ mỉm cười vì suốt nhiệm kỳ 3 năm của mình, ông không được lòng đại đa số giới chuyên môn và dư luận. Nielsen chủ trương đi ngược triết lý bóng đá đẹp nước này theo đuổi bấy lâu và hạn chế giao tiếp với truyền thông. Án tử coi như đã chờ sẵn Nielsen ngay khi Đan Mạch mất vé đi EURO 1992.

Sau khi không qua được vòng loại EURO 1992, cả HLV trưởng Richard Moller Nielsen lẫn ngôi sao sáng nhất Michael Laudrup đều bị sỉ vả không thương tiếc

Hai thất bại tức tưởi tại EURO 1984 và World Cup 1986 để lại vết thương lòng khó chữa với thế hệ vàng của bóng đá đảo quốc Scandinavia. Nielsen, trong vai trò trợ lý của Piontek tại hai giải đấu lớn ấy nhớ lại: “Các cầu thủ chơi bóng như những nghệ sỹ tài ba. Họ lướt đi trên sân như những vũ công ba-lê làm điêu đứng khán giả. Nhưng kết quả là chúng tôi luôn thua”.

“Thêm chút thép vào lối chơi đi”, Nielsen thường hét vào mặt các học trò. Ông thích phong cách quyết đoán, thực dụng và cả bạo lực khi cần thiết nữa. Đó là tiền đề cho quyết định gây nhiều tranh cãi là thẳng tay loại bỏ Michael Laudrup – “cậu bé quốc dân”, một huyền thoại trên mặt trận tấn công của bóng đá thế giới khỏi kế hoạch của Nielsen.

Ngày 13/11/1991, ở Odense, Đan Mạch đánh bại Bắc Ireland. Nhưng điều kiện đủ thì không được đáp ứng. Tại Vienna, Dietmar Constantini đưa ra đội hình xuất phát yếu tới mức người ta tin rằng, ông ta cố tình mở đường thắng cho Nam Tư.

Ngay khi được báo sẽ thay Nam Tư dự VCK, Đan Mạch vội vàng gọi các cầu thủ về tập trung

Thế là bao đêm suy tư của Nielsen thành công cốc. Ông phải chịu trách nhiệm cho thất bại này của Đan Mạch. Nhưng Nielsen không phải tội đồ duy nhất. Trong lúc LĐBĐ nước này mở cuộc hội thẩm điều tra nguyên nhân sâu xa dẫn tới việc loại bỏ cậu cả nhà Laudrup, ở ngoài kia, dân chúng Đan Mạch cho rằng Laudrup và Nielsen cùng giuộc.

Chịu ảnh hưởng nặng nề từ bộ luật trung cổ Jante đặt tính bầy đàn lên trên mọi giá trị, người dân Đan Mạch đồng loạt cho rằng Nielsen không đủ thẩm quyền đưa ra bất kỳ quyết định nào, còn Laudrup anh là gã ngạo mạn cậc lấc dám coi bản thân là vì sao ưu tú hơn lợi ích quốc gia.

“Hai bọn họ giống như những con khỉ, càng trèo cao càng lộ ra phần xấu nhất của cặp mông. Đất nước này không cần những người như thế, biến đi”, một CĐV Đan Mạch bày tỏ.

Đan Mạch là một nền bóng đá như thế. Ở đấy, không có chỗ cho những vấn đề chuyên môn. Tất cả đều tùy hứng, phụ thuộc vào tâm trạng đám đông.

10 NGÀY ĐỂ CHẠY

Nielsen đã sẵn sàng đối mặt với thực tại. Ông nhanh chóng tìm đường thoát thân dù phía liên đoàn chưa chính thức phát đi thông báo sa thải. Đúng ra, tin đồn ĐT Nam Tư có khả năng bị loại do bất ổn chính trị (nội chiến) sớm manh mún, tức suất chơi ở Thụy Điển chuyển sang Đan Mạch. Nhưng Nielsen cũng như toàn bộ tập thể Đan Mạch không tin vào phép màu ấy.

Khoảng chục ngày trước kỳ EURO 1992, vợ chồng nhà Nielsen còn đang tất bật chuẩn bị cho chuyến hàng đầu tiên sẽ khởi hành từ thị trấn Eltown. Vẫn là chiếc bàn ăn trong căn phòng bếp tồi tàn, Nielsen chất đầy vải vóc. Ông tính chuyển sang kinh doanh để đảm bảo quỹ tài chính cho việc sửa nhà vào cuối năm như đã bàn không bị ảnh hưởng.

Báo chí đưa tin các cầu thủ Đan Mạch còn đang nghỉ Hè khi được gọi tập trung nhưng thực ra những người được gọi vẫn thường xuyên thi đấu giao hữu và tập luyện

Đang say sưa nói về dự định tương lai cùng vợ, Nielsen nhận điện từ Liên đoàn bóng đá Đan Mạch. Hóa ra, UEFA không nói phét. Họ tước quyền tham dự của Nam Tư trước tình hình phong trào ly khai đòi độc lập ngày một leo thang. “Thế là tôi chưa thất nghiệp bà ơi”, Nielsen vui mừng khôn xiết khi biết tin.

Tối hôm trước, ông và Đan Mạch còn đang tham dự trận giao hữu gặp ĐT Liên Xô cũ. Cách đó ít tiếng thôi, Nielsen vẫn chắc mẩm đó sẽ là lần cuối cùng ông đứng trong cabin đại diện cho một nền bóng đá. Bây giờ, nhiệm vụ của Nielsen là triệu hồi càng nhiều học trò càng tốt trong khoảng thời gian ngắn nhất. “Họ ở chỗ quái nào vậy? Tìm cho tôi đi”, liên đoàn thúc giục Nielsen.

NỖI OAN CỦA SCHMEICHEL VÀ CÔNG THỨC “VƠ BÈO GẠT TÉP”

Đan Mạch 1992 đi vào sử sách không chỉ bởi họ là đội duy nhất từng vô địch mà không vượt qua vòng loại. Năm đó, Đan Mạch làm người xem ấn tượng vì xuất hiện thông tin trước lễ khai mạc chỉ vài ngày, đội hình đưa “những chú lính chì” lên đỉnh còn đang tận hưởng kỳ nghỉ Hè trên những bãi biển đầy nắng và… gái đẹp.

“Không đúng. Tôi đã đọc báo. Rặt mấy tin rác rưởi. Chúng tôi không tập luyện hăng say vì thật ra Thụy Điển đâu có chỗ cho Đan Mạch. Nhưng tôi và đồng đội vẫn đá giao hữu với mấy đội Đông Âu còn gì? Cái này thì ai cũng biết rồi nhé. Tại sao lại bảo bí quyết của Đan Mạch là… không có bí quyết gì?”, cựu thủ môn từng khoác áo Man United tiết lộ trên báo.

Schmeichel không đi biển nhưng phải thừa nhận, quá trình chuẩn bị cho giải đấu năm đó của Đan Mạch chẳng khác gì trò hề của gánh xiếc. Chịu áp lực thời gian, Nielsen vội vàng sàng lọc danh sách tuyển thủ sang Thụy Điển theo cảm tính. Ông chọn John Jensen và 4 người khác vì nhóm này đang ở Đan Mạch, tiện di chuyển tập trung. Toàn bộ những người ra sân ở trận hòa Liên Xô 1-1 hôm 3/6/1992 được yêu cầu xách vali lên máy báy, trong khi những người vắng mặt ở trận đấu này phải ở nhà. Lý do: Đó là những người gần nhất có cảm giác chơi bóng.

Cùng lúc đó, Brian Laudrup, em trai của Michael Laudrup tức tốc bay ngược từ Munich về Copenhaghen. Nực cười ở chỗ Brian chỉ đá 5 trận cả mùa giải ở Bayern vì đứt dây chằng. Càng kỳ lạ hơn, bản thân chàng tiền đạo trẻ cũng không trực tiếp nhận tin triệu tập.

Ngay trận mở màn, Đan Mạch đã gây bất ngờ khi cầm hòa ĐT Anh nhờ chiến lược khôn ngoan của HLV Nielsen

Số là Nielsen có duy nhất Povlsen và Larsen cho nhân sự hàng công. Ông không nghĩ ra cái tên nào khả dĩ khác bèn cậy nhờ LĐBĐ. Khổ nỗi phía liên đoàn cũng chỉ biết mỗi Michael Laudrup - nhân vật thuộc danh sách đen của Nielsen. Bí quá, họ đành liên hệ Brian Laudrup, người mới trở lại 8 ngày sau chấn thương.

Tuy nhiên, người nhận tin triệu tập là… vợ Brian. Vì vào lúc cơ quan đầu não bóng đá Đan Mạch đánh điện, Brian đang ra ngoài tập chạy bộ trong quá trình hồi phục. Về nhà, anh mới biết chuyện, liền đi ngay trong đêm.

Nhưng đấy chưa phải đỉnh cao của tính tùy tiện trong quá trình tập hợp lực lượng của Nielsen. Kim Vilfort, tiền vệ phòng ngự xin rút lui. Cô con gái 7 tuổi của Vilfort đang chống chọi từng giờ với căn bệnh ung thư bạch cầu, chỉ chờ ngày về chầu Chúa.

“Đừng lo, tôi sẽ xin cho cậu cơ chế riêng. Vừa giỏi việc nước, lại đảm việc nhà”, Nielsen thuyết phục Vilfort. Cả chiến dịch EURO 1992, Vilfort đi đi về về giữa Gothenburg và Valby. Cứ đá xong một trận, Vilfort tự lái xe về nhà thăm con gái, chiều muộn hôm sau lại phi về đại bản doanh đội tuyển.

Và hành trình chinh phạt Cúp bạc của Đan Mạch tại Thụy Điển bắt đầu, theo một cách khó lường, ly kỳ và… hài hước nhất.

VẬN MAY TỪ… BÁO CHÍ

VCK EURO ngày đấy chỉ có hai bảng. Nguy cơ chạm mặt các ông lớn từ sớm là khá cao. Nhưng có lẽ, không ai “đen” như Đan Mạch. Họ rơi vào bảng đấu có Pháp - ứng viên hàng đầu cho chức vô địch, có Anh - tên tuổi lớn của làng cầu và có Thụy Điển - nước chủ nhà.

Ấy vậy mà vận rủi ấy hóa ra lạ là điềm may của Đan Mạch. Trận đầu tiên của mỗi giải đấu ngắn ngày luôn là trận quan trọng, vì kết quả của nó sẽ ảnh hưởng tới diễn biến tâm lý mọi người. Năm đó, Đan Mạch khai cuộc gặp Anh.

HLV của tuyển Anh là Graham Taylor. Ông này coi truyền thông là cố vấn, thường xuyên xoay tua đội hình theo những gợi ý chiến thuật đọc được trên báo do trước đây, ông bố của Taylor làm… báo thể thao.

Thói quen của này của Taylor rất nổi tiếng trong làng huấn luyện. Nielsen, một người chẳng ưa gì cánh phóng viên, quyết dùng chiêu “gậy ông đập lưng ông”. Trong 10 ngày chuẩn bị cho EURO 1992, Nielsen cho lắp camera khắp ngóc ngách sân tập, tổ chức họp báo hàng ngày và mở cửa chào đón đám săn tin.

Sau khi thua chủ nhà Thụy Điển, cả đội Đan Mạch đi đánh golf để thư giãn và bất ngờ đánh bại ĐT Pháp hùng mạnh với tỷ số 2-1

Nielsen tất nhiên chẳng hứng thú gì với công việc này. Nhưng ông làm thế để “gạ” Taylor vào tròng. Ngoài mặt, ông niềm nở đon đả, tích cực tham gia phỏng vấn. Đồng thời, Nielsen giải thích hệ thống máy quay sẽ giúp liên đoàn có cái nhìn toàn cảnh hơn về chất lượng đội hình Đan Mạch do quá trình chuẩn bị quá ngắn.

Bên trong, Nielsen sướng âm ỉ vì kiểu gì, mấy tay viết lách từ Anh chả tuồn clip Đan Mạch tập luyện cho Taylor. Ông đoán không sai. Người Anh nghĩ rằng Đan Mạch sẽ chủ động đôi công nhưng sự thật là “những chú lính chì” đá phòng ngự. Tam Sư tiếp tục lệch khỏi đường ray khi 5 nhân tố quan trọng gặp chấn thương trước giờ bóng lăn.

Taylor buộc chuyển về 4-4-2, đôn Keith Curlie từ danh sách dự phòng vào đội hình xuất phát. Những pha nhồi biên tạt cánh do đó mất hẳn tính hiệu quả.

Thầy trò Nielsen mở màn giải đấu bằng 1 điểm quý giá. Niềm vui còn nhân lên gấp bội khi Pháp bị chủ nhà Thụy Điển cầm chân. Sau lượt đầu, cơ hội của 4 đội là ngang nhau.

TÌM BÍ KÍP TRÊN SÂN GOLF

Đến lượt trận thứ hai, chuyện không suôn sẻ như Nielsen lầm tưởng. Thụy Điển, trong tâm thế trước hàng vạn khán giả nhà triển khai lối chơi khoa học và cứng rắn chẳng kém gì Đan Mạch.

Khả năng phối hợp nhóm của chủ nhà cũng tốt hơn hẳn vị khách. Schmeichel dù rất nỗ lực nhưng vẫn chấp nhận vào lưới nhặt bóng một lần - bàn duy nhất trong trận đấu đến từ bật nhả bài bản của cặp Dahlin-Brolin.

Bầu không khí trên sân tập trước lượt cuối thật nặng nề. Không ai nói với ai câu nào. “Thắng Pháp ư? Khó đấy”, Lars Elstrup chán nản. Nhưng ma xui quỷ khiến thế nào Nielsen nổi hứng… đánh golf. Mà đúng ra, HLV này không hề chủ động đề xuất ý tưởng xa xỉ đó.

Thêm 1 phương pháp dị khác khi HLV Nielsen cho các cầu thủ ăn khoai tây chiên ngay trước trận bán kết gặp Hà Lan và vào chung kết bằng cách vượt qua Van Basten và đồng đội trên chấm penalty

Khi chiếc xe chở Đan Mạch chuẩn bị rời sân tập quay về khu huấn luyện, một thành viên trong ban huấn luyện chình ình trước cửa và hét lên: “Nielsen, đánh golf không?”. Nói golf cho oai chứ thực tế thì gần đấy, có một sân golf nhân tạo giả lập trò chơi thật cho những ai thích “cuốc đất” nhưng ít tiền. “Golf à? Hay đấy, thử xem”, Nielsen rủ rê các học trò.

Mọi người đều hưởng ứng nhiệt liệt. Henrik Larsen vốn quen với hình ảnh ông thầy hà khắc khó gần, nay lại tươi tắn dễ tính lạ thường nhảy cẫng lên: “Đi thôi, tớ chưa biết golf là gì”.

Nielsen muốn tất cả hiểu rõ dụng ý của mình. Ông vẫn là một Nielsen lập dị như ngày nào, ngoại trừ giải đấu năm đó. “Chúng ta tới đây cùng tâm lý của những kẻ sắp ăn chơi hưởng thụ đón Hè. Và chúng ta đã hòa Anh. Vậy tại sao phải căng cứng trước khi gặp Pháp? Thư giãn đi mọi người ơi”, Nielsen hô hào.

Hôm sau, Đan Mạch thắng Pháp 2-1, tiếp tục câu chuyện cổ tích.

KHOAI TÂY VÀ BẠN GÁI

Đối thủ của Đan Mạch ở bán kết là Hà Lan. Tờ Voetbal mạnh dạn giật tít: “Hà Lan quá mạnh để khán giả bật tivi”. Kể chẳng quá lời. Hà Lan là đương kim Vô địch, có trong đội hình Van Basten - vua phá lưới kỳ 1988. Ở trận cuối vòng bảng, họ trả đủ món nợ trước người Đức (thắng 3-1) sau thất bại cay đắng ở chung kết 4 năm trước để cán đích ở vị trí nhất bảng.

Lại thêm một thử thách cực đại khác với Đan Mạch. “Vào đến đây là quá kỳ vọng rồi. Hãy nhớ rằng đến vòng loại chúng ta còn chẳng qua nổi”, Nielsen trấn an tinh thần học trò. Ông nghĩ kế làm mọi người cảm thấy thoải mái. “Đánh golf rồi, giờ làm gì nhỉ”, Nielsen vắt tay lên trán.

Trong phút chốc, Nielsen dựng toàn đội dậy, bắt xe ra ngoại ô Stockholm giải trí. Đi một hồi, Larsen thấy đằng xa là quán Burger King. Anh tự hỏi liệu có thể tạt qua và thưởng thức suất ăn Whopper ngập burger và khoai tây không. “Cậu nghĩ tôi là ai? Tôi không phải Arsene Wenger đâu, thoải mái đi”. Mấy ngày qua, mọi người phải tuân thủ nghiêm ngặt chế độ dinh dường, hạn chế đồ dầu mỡ. Như chim xổ lồng, ai nấy vội vàng đẩy cửa xuống xe, phi thẳng tới quán và ăn lấy ăn để.

Có một mối liên hệ nào đó giữa bữa tối toàn đồ ăn nhanh và thể lực của Đan Mạch ở bán kết. Họ chạy không biết miệt, và ai nấy đều nhận ra Hà Lan gặp vấn đề về thể lực. Dù sao thì trận đấu cũng vào đến loạt luân lưu, song một nền tảng thể lực sung mãn là cơ sở cho tâm lý vững vàng. Nhờ tinh thần thoải mái, cả 5 người của Đan Mạch đều thực hiện thành công lượt sút. Trong khi đó, Hà Lan đá trượt 1 quả, và tội đồ trớ trêu thay là Van Basten.

Trận chung kết, các cầu thủ Đan Mạch được phép qua đêm với vợ và bạn gái rồi lại tiếp tục gây bất ngờ khi đánh bại ĐT Đức, hoàn thành câu chuyện cổ tích có một không hai

Đỉnh châu Âu chỉ còn cách Đan Mạch một bước chân. Nhưng Nielsen phải nhanh chóng tìm ra loại tiên dược cuối cùng cho trận chung kết. “Golf rồi, khoai tây rồi, là gì đây?”, Nielsen bắt đầu cuộc hội thoại quen thuộc trước gương.

Ba ngày trước thời khắc quyết định ở Ullevi, một số cầu thủ tới phòng Nielsen bày tỏ mối quan ngại. Các CĐV quê nhà nhanh chóng lấp kín từng mét vuông hở ra tại Thụy Điển để đón chào sự kiện trọng đại. Các khách sạn cháy phòng. Vợ và bạn gái của các cầu thủ Đan Mạch không thể tìm nổi chỗ qua đêm.

Sex trước G là hoạt động cấm kỵ với giới thể thao chuyên nghiệp. Để giới quần đùi gần gũi bạn tình là tội ác của bất kỳ nhà quản lý nào. Nielsen chung suy nghĩ ấy, nhưng vẫn chẹp miệng: “Không sao, bảo họ tới đây đi. Nhớ giữ mình là được”. Ông nói ra câu ấy trong tâm trạng nửa mừng nửa lo. Mừng vì đó là cách tốt nhất lúc này làm đầu óc các học trò thông thoáng, lo vì sợ thể lực của họ bị vắt kiệt.

May thay, mọi chuyện diễn ra theo đúng kế hoạch. Trong hai cơ hội gần như duy nhất, Đan Mạch tận dụng triệt để. Phía dưới, Peter Schmeichel và thần may mắn song hành bảo vệ mảnh lưới. Đan Mạch đã hay còn may. Khoảnh khắc Vilfort nâng tỷ số lên 2-0, châu Âu đã xác định tân vương. Chuyện cổ tích và kết thúc có hậu - hai vế ấy bổ trợ lẫn nhau chẳng thể trọn vẹn hơn trong ngày Đan Mạch đăng quang.

Cách đó gần 9.000 km, trong một quán bar ở New York, chiếc điện thoại của Michael Laudrup nóng rực. Cầu thủ này đã giữ máy cả chục phút liền chờ cha mình báo tin.

Chưa bao giờ, lớp nghĩa tích cực của luật Jante lại phát huy tối đa chức năng của mình vậy. Trước đó mấy tháng thôi, một dân tộc nhút nhát còn thi nhau đổ lỗi cho Nielsen và Laudrup. Còn bấy giờ, dân tộc đó trào xuống muôn nẻo đường, chung vui cùng chức vô địch lịch sử của ĐTQG.


Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!