Bóng đá Cuộc sống

Chừng nào Wenger còn tại vị, Arsenal còn thành công

Arsenal mất suất dự Champions League. Ngay trong những ngày đầu mùa giải mới, họ thua thảm 0-4 trước Liverpool. Tương lai của các trụ cột như Oezil, Sanchez luôn bất định. Nếu rơi vào một trong 3 tình cảnh trên, Conte, Mourinho, Guardiola hay Pochettino có thể bay ghế bất cứ lúc nào. Chỉ có Arsene Wenger vẫn sừng sững tại vị mà không sợ bị sa thải. Trái lại, ban lãnh đạo đội bóng vẫn đặt trọn tin tưởng ở nơi ông. Tại sao?

NHỮNG CON NGƯỜI VANG BÓNG MỘT THỜI

Một huấn luyện viên cầm quân tại Premier League luôn chịu cảnh áp lực trên đe dưới búa. Người hâm mộ luôn mong vị HLV mới tới đạt được những thành công ngay lập tức; nếu không như mong muốn, họ nhanh chóng yêu cầu đội bóng sa thải ông ta. Còn các HLV đã thành công ở một đội bóng lại luôn có xu hướng "đứng núi này trông núi nọ". Họ muốn tìm thử thách ở một CLB lớn hơn, đem lại cho họ nhiều quyền lợi hơn.

Vì thế, khoảng thời gian một HLV tại vị ở Premier League đôi khi chỉ như một thoáng chớp mắt của đời người. Trung bình một HLV dẫn dắt một đội bóng không quá 2 năm. Liệu điều đó có phải vì các CLB không muốn giữ chân HLV của họ lâu dài không?

Không. Vấn đề không phải ở CLB, mà nằm ở chính những HLV, như đã nói ở trên. Những CLB có tầm nhìn tốt luôn nhận thức rõ một điều: Xét trong dài hạn, một HLV gắn bó lâu dài với đội bóng cùng hệ thống tư tưởng của ông thấm nhuần vào đội sẽ giúp phát huy tối đa năng lực của các cầu thủ. Nếu một đội bóng nắm trong tay một HLV muốn làm việc lâu dài, họ sẽ làm mọi thứ để giữ chân ông ta, chứ không bao giờ sa thải.

Trong 17 năm đầu thế kỷ 21, Premier League chỉ có đúng 3 huấn luyện viên "dài hạn" như thế: David Moyes ở Everton, Alex Ferguson ở Manchester United và Arsene Wenger ở Arsenal. Ferguson đạt được vô số thành công và danh hiệu cùng M.U cho tới ngày ông giải nghệ. Nhưng đã bao giờ bạn hỏi tại sao một người như David Moyes, thường cùng Everton kết thúc mùa giải ở vị trí giữa BXH lại có thể tại vị tới 11 năm chưa? Thậm chí ông chỉ ra đi khi được... Manchester United bổ nhiệm ghế HLV trưởng.

Arsene Wenger cùng với Sir Alex Ferguson và David Moyes là số ít HLV có thể tại vị lâu năm ở môi trường khắc nghiệt như Premier League.

Những số liệu thống kê cho thấy trong thời gian dẫn dắt Everton, so sánh với số tiền đội bóng này chi ra cho việc mua và trả lương cầu thủ, David Moyes đã giúp Everton đứng cao hơn 3-4 hạng trên BXH Premier League so với những đội chi tiền tương đương. Một con số đủ để tạo ra khác biệt khổng lồ về doanh thu bản quyền truyền hình ở Anh. Do đó dễ hiểu tại sao Wenger có thể tại vị ở Arsenal lâu đến như vậy dù ông từng trải qua 9 năm không danh hiệu, và không được đá Champions League năm nay.

Người hâm mộ thường chỉ thấy một Wenger đứng bên ngoài đường biên với dáng vẻ của một kẻ thất bại, luôn bị đội bóng ông hết mực tin tưởng thất hứa: Một người đàn ông luôn khoa chân múa tay bên đường pitch trong chiếc áo khoác quá khổ; Luôn hô hào đòi được hưởng đá phạt hay những quyết định có lợi cho đội bóng; Khuôn mặt ủ rũ, đau đớn khó nguôi ngoai trên băng ghế huấn luyện, cùng chai nước cầm trên tay luôn có thể bị ném đi bất cứ lúc nào vì đội nhà thủng lưới.

Wenger cũng giống như Ferguson hay Moyes, là những con người vang bóng một thời của kỷ nguyên cũ nhưng dường như lạc lõng giữa thời đại kim tiền. Họ cứ sừng sững tại vị và gắn bó với một CLB trong thời buổi các cầu thủ, và cả HLV đều chỉ chăm chăm ngó tìm đội bóng khác giúp họ có đãi ngộ tốt hơn.

Nhưng đó cũng là lý do khiến Wenger được các cầu thủ đặt trọn niềm tin. Bởi CLB cũng đặt trọn tin tưởng vào ông, vào người HLV xây dựng mọi thứ cho đội bóng theo những gì ông mong ước. Việc xây dựng mối quan hệ khăng khít với các cầu thủ đóng vai trò then chốt cho thành công của CLB ở từng giai đoạn Wenger dẫn dắt, và nó cũng khiến ông đạt được thành công theo hướng rất khác biệt trong lịch sử Premier League.


NGƯỜI TRUYỀN BÁ TOÀN CẦU HÓA

Tại Arsenal, Wenger trải qua một giai đoạn thành công thời kỳ đầu với 3 cúp vô địch Premier League và một mùa giải bất bại. Sau đó là 9 năm dài đằng đẵng trắng tay khi chủ trương trẻ hóa đội hình, rồi đến thời điểm hiện tại. Bất kể thành công hay thất bại, có danh hiệu hay không, Wenger vẫn nhận tin tưởng tuyệt đối từ ban lãnh đạo và các cầu thủ.

Niềm tin đó đến ngay từ những ngày đầu của Wenger ở London. Trong khi các tờ báo giật tít "Arsene là ai?", ban lãnh đạo đội bóng đã biết họ vừa sở hữu được một nhân vật kiệt xuất có khả năng thúc đẩy, cải tổ một trong những đội bóng hàng đầu Premier League. Arsenal ngày đó cần thay đổi chiến lược ở cả trong và ngoài sân cỏ nhằm đánh bại vị thế thống trị của Manchester United.

Bên cạnh đó, Arsenal cũng nhận thấy trước về những thay đổi của toàn cầu hóa tác động lên bóng đá Anh. Vì thế họ cần một "người ngoài" để truyền bá những tư tưởng đó, và Wenger là một người như vậy.

Ngày Wenger tới, mọi thứ được thay đổi lập tức. Cả đội tập luyện theo giáo trình được lên bài bản, cẩn thận từ kỹ thuật, chiến thuật đến cả chế độ ăn uống. Không còn cảnh ăn sô cô la trong phòng thay đồ, hay nhậy nhẹt sau mỗi trận đấu nữa. Thực đơn khoa học gồm đồ ăn, đồ uống giàu protein và đường được sử dụng trong giờ nghỉ. Nhờ đó, lối bóng đá bảo thủ nhanh chóng biến mất.

Ngay cả với những thay đổi đó, những nỗ lực của Wenger cũng không nhất thiết phải liên quan đến việc ông buộc phải cải tạo cầu thủ cũ, cũng như xây dựng trên nền tảng vững chắc các HLV trước kia từng để lại. Việc cho phép Wenger toàn quyền mua cầu thủ cũng như cân đối bảng lương toàn đội cho thấy Arsenal tin tưởng Wenger tới mức nào.

Trước khi Wenger tới, số cầu thủ Anh ở đội một Arsenal đã giảm từ 85% xuống 77% trong kỷ nguyên Premier League. Làn sóng cầu thủ ngoại đổ bộ vào như một xu thế tất yếu, nhưng Wenger đã làm ngược lại để đạt được thành công. Ông tăng số cầu thủ người Anh trong đội lên 84%. Nhưng không vì thế mà Wenger xem nhẹ ngoại binh.

Ngay khi vừa tới Arsenal, Wenger đã thay đổi hoàn toàn bộ mặt của Pháo thủ thành London cũng như cả Premier League với cuộc cách mạng toàn cầu hóa đầy mới mẻ.

Bằng hiểu biết của bản thân về thế hệ vàng bóng đá Pháp sở hữu cũng như mạng lưới tuyển trạch quy mô toàn cầu, Wenger nhanh chóng đưa về Nicolas Anelka, Luís Boa Morte, Gilles Grimandi, Marc Overmars, Emmanuel Petit và Patrick Vieira. Họ cùng những cựu binh người Anh như Tony Adams, Lee Dixon, Ray Parlour, David Seaman, Nigel Winterburn và Ian Wright đã kết hợp thành một đội hình hoàn hảo giúp Arsenal soán ngôi vô địch của M.U ở mùa giải 1997/98.

Thành tích ấy không thể không tới. Những thay đổi mạnh mẽ, quyết liệt từ trên sân tập cho tới bàn ăn, hay sở hữu một HLV xuất sắc soi đường chỉ lối chỉ là một phần dẫn tới chức vô địch. Chìa khóa thành công nằm ở mô hình tổ chức từ ban lãnh đạo đến các cầu thủ, tất cả cùng tin tưởng việc thay đổi theo mô hình mới ấy.

Nhà báo Ian Ridley có viết về điều này trên tờ Independent ở cuối mùa giải 1997/98: "Lúc đầu, các cầu thủ Anh rất hoài nghi khi Wenger yêu cầu họ tập luyện vào buổi sáng trước khi trận đấu diễn ra. Nhưng nhờ ăn bánh pudding có bơ vào buổi sáng, họ cảm thấy hoàn toàn thoải mái về thể chất. Nhờ vậy, tất cả đều nhận ra sự nghiệp của họ - và cả khả năng kiếm tiền nữa - được kéo dài ra, nên nghe theo".

Với những tân binh mới được đưa về, họ không chỉ giúp tăng cường chất lượng toàn đội, mà còn nâng cao trình độ từng cá nhân. Có thêm những đồng đội mới từ Hà Lan và Pháp, rồi nhớ lại những ngày khó khăn dưới triều đại George Graham, các hậu vệ Anh như được sống lại những ngày tháng vui vẻ chơi bóng trong đời. Mọi thứ bắt đầu bằng buổi trò chuyện định mệnh.

"Các cầu thủ kêu gọi một cuộc họp toàn đội", Ridley viết. "Họ trao đổi cho nhau lòng tin ở đội nhà, nỗi nhớ nhà của những cầu thủ ngoại quốc. Không có xung đột trong phòng thay đồ, nỗi hoài nghi giữa cầu thủ nội và cầu thủ ngoại. Chỉ là một cuộc họp về văn hóa bóng đá và làm cách nào để hợp nhất cả hai. Những cầu thủ Pháp và Hà Lan tiếp nhận yêu cầu thể lực ở Anh, còn các cầu thủ Anh bắt đầu đề cao lợi ích các ngoại binh đem lại, những người vốn chỉ đá cho đủ quân số dưới thời Graham".


HOÀN THÀNH KẾ HOẠCH VĨ ĐẠI

Mục tiêu của Wenger trong việc huấn luyện luôn nhằm cho các cầu thủ có cơ hội mở lòng mình, tương tác với nhau và không phải lúc nào cũng ép buộc cầu thủ phải giải quyết những thách thức CLB gặp phải. Ông tạo ra một hệ thống tự lực, tự giải quyết và dần thấm nhuần hệ thống ấy vào CLB. Và kế hoạch ông đưa ra đã thành công mỹ mãn.

Kế hoạch của Wenger đem lại hai lợi ích cốt yếu cho Arsenal. Đầu tiên là hiểu biết và việc đem về Premier League những tài năng chưa được để mắt ở châu Âu. Thời đó, đội bóng duy nhất nằm ở nửa trên BXH Premier League sử dụng nhiều cầu thủ nước ngoài là Chelsea, với thế hệ của Vialli, Gullit, Zola. Giống Wenger, Vialli kết hợp cầu thủ Anh và châu Âu để tạo ra thành công với điểm số trung bình cao hơn 11 điểm so với dự tính. Khác biệt giữa hai người nằm ở việc Wenger quyết bạo chi cho những cầu thủ nước ngoài.

Đó chính là lời thế thứ hai ông mang lại. Trước khi Wenger tới, Arsenal có quỹ lương cao thứ 7 ở Premier League, và xếp thứ 4 về giá trị chuyển nhượng. Sau năm đầu tiên của Wenger, quỹ lương của họ vọt lên thứ 3, còn giá trị chuyển nhượng xếp thứ 2. Những năm đầu thế kỷ 21, Arsenal và Manchester United cạnh tranh sòng phẳng vị trí số một ở hai tiêu chí này.

Chỉ có Ferguson và Manchester United mới có thể đấu lại Arsenal về mô hình quản lý và tài chính cho tới lúc Roman Abramovich mua lại Chelsea mùa Hè 2003. Trong giai đoạn này, Wenger chi gần 145 triệu bảng để mua cầu thủ. Tính cả tiền bán cầu thủ thì ông chi ròng 60 triệu bảng. Quỹ lương của đội cũng tăng 4 lần, từ 13,3 triệu lên 61,3 triệu.

Để làm được điều đó, Wenger đã nhận về trọn lòng tin từ ban lãnh đạo đội bóng. Ông được toàn quyền chi tiền nhằm thay đổi phong cách chơi bóng, đưa Arsenal trở lại vị thế hàng đầu bóng đá Anh. Wenger đã giúp họ đạt được mọi thứ họ mong muốn. Trước khi Wenger tới, Arsenal có chưa tới 10% cơ hội vô địch Premier League. Sau 7 năm, họ có 3 cúp vô địch, cơ hội vô địch mỗi mùa tăng lên 20-30%, và chỉ giảm đi khi Abramovich phá giá cầu thủ.

Sau hơn 20 năm cống hiến cho Arsenal, Wenger đã có cho mình 1 gia tài đồ sộ cả về danh hiệu, danh tiếng lẫn vị thế của 1 huyền thoại.

Nhưng dù Abramovich có tiêu tiền như nước ở năm đầu tiên đến Anh, Wenger vẫn có thể dẫn dắt Arsenal hoàn thành mùa giải bất bại thần kỳ, kết thúc ở vị trí vô địch với 93 điểm. Đến giờ vẫn chưa CLB nào có thể tái hiện thành tích tương tự.

Dù vậy, đó cũng là mùa giải Arsenal bắt đầu phải thay đổi. CLB quyết định nếu họ muốn tiếp tục trở thành ứng cử viên thường xuyên cho chức vô địch, Arsenal phải tăng mạnh doanh thu thương mại và doanh thu theo từng trận đấu giống Manchester United. Arsenal lúc này đã là tâm điểm của bóng đá thế giới, chơi tấn công quyến rũ và vô địch hàng loạt danh hiệu, nhưng họ cần có một sân vận động lớn hơn để theo đuổi những mục tiêu tương lai.

Việc xây sân vận động không thể ước tính chính xác chi phí từ ban đầu. Khi viết tiểu sử về Wenger, Xavier Rivoire có trao đổi về Alex Flynn, chuyên gia kinh doanh bóng đá Anh. "Tôi không nghĩ Wenger muốn toàn bộ tiền từ đối tác Emirates đổ về sân bóng mới", Xavier nói. "Tôi nghĩ ông ấy muốn xây một sân bóng đa chức năng chứ không phải sân bóng xa xỉ như vậy. Wenger và phó chủ tịch David Dein muốn thế, nhưng... họ không muốn phần kinh phí đó chiếm vào kinh phí chuyển nhượng".

Sân Emirates quả thực là sân bóng xa xỉ cho Arsenal, với sức chứa lớn hơn Highbury gần 60% cùng hàng loạt các tiện ích đắt tiền khác, nâng doanh thu từng trận tại đây lên tới 90 triệu bảng/mùa. Sân bóng này và việc tái thiết Highbury tốn 380 triệu bảng, bao gồm 260 triệu được trả theo nhiều điều kiện đi kèm.

"Sân bóng mới tốn rất nhiều tiền", Wenger chia sẻ. "Dù vậy, giờ đây với tình hình tài chính hiện tại sẽ giúp mở rộng sức chứa sân bóng, và mang lại nhiều lợi ích khác ngoài bóng đá. Đúng là chúng tôi phải trải qua một vài năm khó khăn, cắt giảm quỹ lương và chi tiêu hạn chế cho chuyển nhượng".


LẠC LÕNG GIỮA THỜI ĐẠI MỚI

Cắt quỹ lương và kinh phí chuyển nhượng ở thời điểm đó chẳng khác nào khiến Arsenal tự bắn vào chân mình khi Chelsea và Mourinho điên cuồng chi tiền nhằm cạnh tranh chức vô địch. Ngay cả Manchester United cũng không thể đấu nổi Chelsea khi đó. Vì thế Wenger buộc phải thay đổi mô hình quản lý trong điều kiện thiếu tiền, thiếu cầu thủ giỏi. Ông mở rộng quy mô tìm kiếm cầu thủ ra toàn cầu, chọn những cầu thủ trẻ hơn, ít kinh nghiệm hơn dẫn dắt đội bóng.

Đó cũng là lúc những cựu binh như Patrick Vieira hay Thierry Henry bị bán đi để cắt giảm quỹ lương. Hàng loạt sao trẻ Mathieu Flamini, Cesc Fàbregas, Gaël Clichy, Robin van Persie, Emmanuel Adebayor và Theo Walcott được đưa về, trao suất đá chính. Arsenal từ một đội mua rẻ bán đắt trở thành đội bán sao. Từ mùa giải 2004/05 đến 2012/13, họ bỏ ra 220 triệu bảng mua cầu thủ nhưng thu về 254 triệu. Từng nằm vị trí hàng đầu trong top 4, giờ đây Arsenal phải chia sẻ cùng Man City và Tottenham Hotspur cho một suất dự Champions League.

Mua những cầu thủ trẻ chưa được kiểm chứng tài năng cho thấy Wenger giờ buộc phải đặt niềm tin vào những tân binh mới. Ông phải hy vọng họ nhanh chóng hòa nhập, thích nghi cùng đội và tiến bộ. Ngược lại, các cầu thủ cũng tin tưởng khi được ông trao cơ hội mà ở nơi khác họ chẳng bao giờ có thể nhận được.

"Ông là người đặt trọn niềm tin vào tôi. Arsenal là câu lạc bộ trao cho tôi sự tự tin tôi vốn cần", Fabregas chia sẻ. "Những đội bóng khác từng mời chào tôi, nhưng tôi từ chối cả. Tôi muốn đền đáp lại cho đội bóng, giúp họ xây dựng một đội hình tương lai".

Trước con sóng thời đại mới, Wenger dần thụt lùi và ngày càng trở nên lỗi thời khiến Arsenal chìm vào thất vọng nhưng công lao của ông là không thể chối bỏ và vì thế các fan Pháo thủ hãy đặt niềm tin vào ông hơn là chỉ trích.

Việc thay đổi những con người cũ không chỉ nằm ở những cầu thủ. Năm 2007, phó chủ tịch David Dein từ chức vì những khác biệt trong kế hoạch tương lai. Ông đã ở Arsenal từ năm 1983, tham gia tuyển mộ Wenger và hết lòng ủng hộ "Giáo sư". Nhưng thời thế thay đổi cần đổi thay con người. Arsenal không chạy đua tiền, cũng đồng nghĩa Dein hết đất dụng võ. Giờ chỉ còn mình Wenger dẫn dắt Arsenal.

Chuyển sang sân bóng mới, Arsenal cũng trải qua chuỗi mùa giải trắng tay lâu nhất: 9 năm. Mục tiêu vô địch Premier League giờ hạ xuống thành góp mặt ở Champions League nhằm đảm bảo doanh thu cho CLB. Việc bán sao cũng khiến Arsenal trở thành miếng mồi ngon cho các đội bóng lắm tiền nhiều của xâu xé cầu thủ: Flamini, Adebayor, Clichy, Nasri, Fabregas, Van Persie lần lượt rời đội.

Các cầu thủ ra đi vì họ mất niềm tin ở đội bóng. Fabregas luôn vững niềm tin ở Wenger, nhưng anh không còn tin vào chiến lược phát triển đội bóng nữa. Anh từng cay đắng chia sẻ: "Không còn cảm giác thua trận nữa, nó thành thói quen thường ngày rồi. Năm này qua năm khác, lúc nào cũng vậy. Quyết đá tới phút giây cuối cùng chỉ để thấy mình không có khả năng vô địch. Wenger là người rất đặc biệt, luôn như người cha thứ hai của tôi. Tôi không thể dùng lời nào diễn tả lòng biết ơn vì những gì ông làm cho tôi. Ông bị bôi xấu ở đây, và không đáng bị như vậy. Tôi ở đây được là nhờ ông".


Ở LẠI VÌ TÌNH YÊU

Việc mất đi Van Persie và Alex Song là những phát bắn cuối cùng hạ gục tham vọng vô địch cùng những cầu thủ trẻ của Wenger. Hạn hán danh hiệu khiến ông buộc phải quyết bạo chi trên thị trường chuyển nhượng. Bản thân Arsenal hiểu họ không thể chi tiền như Chelsea hay Man City, những đội bóng có ông chủ giàu sụ. Wenger cũng hiểu điều đó, và ông phải vận dụng kiến thức kinh tế từng học để giúp Arsenal đạt được mục tiêu giành danh hiệu, trong khi vẫn đảm bảo không bị phá sản như Rangers.

Về bản chất, Wenger không phải gã tằn tiện. Trước khi Abramovich làm náo loạn bóng đá Anh, ông chính là HLV chịu chi tiền mua cầu thủ nhất cùng Alex Ferguson. Ông chỉ buộc phải chi ít đi khi kinh phí câu lạc bộ không cho phép. Trong điều kiện liên tục cắt giảm quỹ lương và bán sao, ông vẫn thực hiện được điều tưởng như bất khả thi: Liên tục cùng Arsenal cán đích ở top 4 Premier League và vượt qua vòng bảng Champions League, điều ngay cả M.U cũng không làm được.

Trong tình cảnh Arsenal trắng tay nhiều năm, và các ông chủ vẫn tiếp tục keo kiệt, Arsene Wenger hoàn toàn có thể lựa chọn quyết định ra đi. Sự thực là Wenger từng nhận lời mới từ không ít các câu lạc bộ lớn, nơi có những ông chủ giàu có cùng cổ động viên trân trọng ông hơn. Nhưng Wenger không làm vậy. Ông chọn ở lại Arsenal.

Nếu phán xét Wenger, khách quan nhất nên thấy ông đã đóng góp nhiều cho đội bóng đến thế nào, lèo lái Arsenal vượt qua luật công bằng tài chính ra sao. Wenger đã để lại di sản là một Arsenal có nền tảng tài chính ổn định, với cơ sở vật chất hoàn thiện. Wenger đến Arsenal, xây dựng Arsenal và ở lại Arsenal không chỉ vì tiền bạc, mà còn vì tình yêu và lòng tin ở câu lạc bộ.

Vậy nên thay vì chỉ trích, hô hào "Wenger Out", người hâm mộ Arsenal nên tiếp tục ủng hộ và đặt lòng tin ở ông: In Arsene We Trust.

Bình luận của bạn

Sử dụng tài khoản Facebook của bạn để thêm bình luận cho bài viết. Tên, hình ảnh và thông tin cá nhân khác của bạn công khai trên Facebook sẽ xuất hiện với bình luận của bạn, và có thể được sử dụng trên nền tảng truyền thông của Báo Bóng đá Cuộc sống!