Tài năng đến từ các thuộc địa cũ Các ngôi sao vừa giúp Bồ Đào Nha giành chức vô địch EURO 2016 như (trái sang) William Carvalho, Renato Sanches hay Eder đều có gốc từ các thuộc địa cũ của đế quốc Bồ Đào Nha
Kinh Thi Các bài viết

Chia sẻ

Bình luận 0

Bóng đá BĐN luôn có dấu ấn sâu đậm của những ngôi sao có nguồn gốc từ bên ngoài. Nhưng đội tuyển BĐN khác hẳn các đội tuyển Pháp hoặc Đức. Càng không giống Bỉ, Thụy Điển, Thụy Sỹ. BĐN giống Hà Lan nhiều hơn.

TRÒ CHÍNH TRỊ Ở ĐỨC, PHÁP VÀ BỈ
Bàn thắng quyết định đưa BĐN lên ngôi vô địch EURO 2016 được ghi bởi Eder, một cầu thủ gốc Guinea-Bissau. Nhưng Eder chỉ được vào sân từ ghế dự bị. Xuất sắc nhất trong trận chung kết BĐN - Pháp là cầu thủ gốc Brazil Pepe. Trong khi đó, ngôi sao mới nhất mà đội tuyển BĐN giới thiệu tại EURO 2016 là Renato Sanches, mới 18 tuổi. Bố của Sanches là người Sao Tome and Principe, còn mẹ anh là người Cape Verde.

Huyền thoại Eusebio của bóng đá BĐN đến từ Mozambique. Đồng hương của Eusebio là Mario Coluna đã gia nhập Benfica và tỏa sáng trên sân cỏ BĐN gần chục năm trước khi họ trở thành đồng đội ăn ý và thân thiết với nhau. Vào thời của Eusebio, Benfica và BĐN còn có danh thủ Jose Augusto, người gốc Angola. Sau này, đồng hương của Augusto là Rui Jordao đã tỏa sáng, ghi 2 bàn trong trận bán kết EURO 1984, suýt làm tan nát đội chủ nhà Pháp của Michel Platini.


Còn những ai nữa? Riêng tại EURO 2016 thôi, đã phải kể thêm Nani hoặc Eliseu, đều là đồng hương người Cape Verde với Renato Sanches. William Carvalho là người Angola, hoặc Danilo là người Guinea-Bissau.

Tóm lại, bóng đá BĐN luôn có dấu ấn sâu đậm của những ngôi sao có nguồn gốc từ bên ngoài. Nhưng đội tuyển BĐN khác hẳn các đội tuyển Pháp hoặc Đức. Càng không giống Bỉ, Thụy Điển, Thụy Sỹ. BĐN giống Hà Lan nhiều hơn. Ở những chỗ nào?

Tại World Cup 2010, đội tuyển Đức chỉ xếp hạng 3, và đấy là lần thứ hai liên tiếp đội bóng nổi tiếng này không lọt được vào chung kết. Với 4 lần vô địch, 4 lần về nhì, 4 lần dừng chân ở vòng bán kết chỉ trong 16 kỳ World Cup (đội tuyển CHLB Đức chỉ được thành lập vào năm 1948 và dự World Cup lần đầu vào năm 1954), thì chuyện hai lần liên tiếp "chỉ" đứng hạng ba có gì là hay? 

Thế mà HLV Joachim Loew và các thành viên Mannschaft vẫn được Tổng thống Christian Wulff trao tặng những chiếc huân chương cao quý nhất nước Đức. Tất nhiên, đấy là đề nghị của Thủ tướng Angela Merkel. Bà này khen ngợi: "Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức là tấm gương phản chiếu thật chuẩn xác hình ảnh một xã hội Đức đa sắc tộc".

Thủ tướng Angela Merkel quan tâm nhiều tới ĐTQG Đức với mục đích chính trị nhằm cho thấy nước Đức có sự hòa hợp của nhiều dân tộcThủ tướng Angela Merkel quan tâm nhiều tới ĐTQG Đức với mục đích chính trị nhằm cho thấy nước Đức có sự hòa hợp của nhiều dân tộc

Đấy rõ ràng là trò chính trị. Bà Merkel nhấn mạnh cho cả thế giới thấy rằng Mannschaft là một tập hợp của những cầu thủ có nguồn gốc Nigeria, TNK, Ba Lan, Brazil, Ghana, Tunisia, TBN... Phân nửa đội Đức vốn không có nguồn gốc Đức.

Pháp cũng vậy. Khi Zinedine Zidane (gốc Algeria) và các đồng đội có nguồn gốc Senegal, Ghana, Guiana, Armenia, Guadeloupe, Martinique, New Caledonia, Argentina... đem về cho nước Pháp vinh quang vô địch World Cup lần đầu tiên, người ta xem đó trước tiên là một thắng lợi chính trị, có tác dụng cản bước nhân vật cực hữu Jean-Marie Le Pen.

Các chính khách Pháp, Đức hoặc Bỉ muốn cả thế giới nhìn vào ĐTQG để hiểu thêm về xã hội của họ ngày nay, hiểu thêm về sự hòa đồng, cởi mở của những xã hội ấy. Những cộng đồng đến từ bên ngoài sẽ nhìn vào đội tuyển bóng đá, nhìn vào xã hội, suy ra chủ trương của các chính khách, để... bỏ phiếu?

CHUYỆN VỀ BỒ ĐÀO NHA HAY HƠN HẲN
Chuyện về những Eusebio, Jordao, Renato Sanches đậm chất bóng đá hơn, và có lẽ là hay hơn. Ngôi sao có nguồn gốc nước ngoài trong làng bóng BĐN phản ánh lịch sử hơn là xã hội, chính trị. Cape Verde, Angola, Mozambique, Brazil, Sao Tome và Principe, Guinea-Bissau đều là thuộc địa cũ của BĐN - đế quốc đầu tiên có lãnh thổ trải rộng khắp toàn cầu trong lịch sử thế giới. Tìm hiểu về nguồn gốc của Eusebio, có khi giới trẻ sẽ được dẫn dắt sang cả một lĩnh vực hấp dẫn khác.

Một bên là các bài diễn văn rao giảng xã hội châu Âu ngày nay. Bên kia là cả một lịch sử hàng hải, thám hiểm, chinh phục thuộc địa qua 6 thế kỷ. Đấy chính là khác biệt giữa các đội Pháp, Đức, Bỉ với đội tuyển BĐN. Đâu là đề tài hay hơn, giữa Angela Merkel hoặc Francois Hollande với Vasco da Gama hoặc Ferdinand Magellan? Tùy bạn, dĩ nhiên!

Nhìn lại lịch sử, bóng đá BĐN thật ra chỉ có đúng một "thế hệ vàng". Đó là thế hệ của Luis Figo, với những thất bại tức tưởi tại hai kỳ EURO 1996, 2000. Gọi là thế hệ không chỉ vì họ đồng đều cả về tài năng lẫn tuổi tác. Còn phải có những điểm tương đồng quan trọng khác nữa. 

Chẳng hạn như họ cùng thấm đẫm một triết lý bóng đá, cùng nhau chơi một thứ bóng đá quen thuộc trong suốt một thời gian dài. Họ đã cùng nhau vô địch giải U20 thế giới vào các năm 1989, 1991. Đáng chú ý: đa số thành viên của "thế hệ vàng" đều là ngôi sao da trắng. Đây chính là chi tiết chuyên môn quan trọng kết nối đặc điểm của bóng đá BĐN với bóng đá Hà Lan.

"Thế hệ vàng" của bóng đá Bồ Đào Nha với những Figo hay Rui Costa dù tài năng nhưng không có được danh hiệu vì thiếu cầu thủ gốc thuộc địa"Thế hệ vàng" của bóng đá Bồ Đào Nha với những Figo hay Rui Costa dù tài năng nhưng không có được danh hiệu vì thiếu cầu thủ gốc thuộc địa

Cũng vì quan hệ với thuộc địa cũ, đội tuyển Hà Lan tại EURO 1988 bỗng xuất hiện (lần đầu tiên) hàng loạt cầu thủ gốc Surinam. Đâu cần giới thiệu Frank Rijkaard, Ruud Gullit ngày xưa hoặc Edgar Davids, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert gần đây nữa. Chỉ xin nói thêm: bóng đá Hà Lan chỉ thật sự chuyển mình khi bổ sung được "chất thép Surinam" vào phẩm chất nghệ thuật của Dennis Bergkamp hoặc Marco Van Basten. 

Chức vô địch EURO 1988 không chỉ là vinh quang mà thế hệ của Johan Cruyff không có được. Đấy còn là bước ngoặt, là cột mốc lịch sử, làm cho bóng đá Hà Lan mãi mãi khác xa với thời Cruyff.

Bóng đá BĐN cũng vậy, nhưng theo chiều hướng ngược lại. Ngôi sao đến từ các thuộc địa cũ từ lâu đã giúp cho nền bóng đá eo hẹp về thị trường, thua sút về kinh tế ở khu vực Tây Âu này, trở thành một nền bóng đá tuyệt vời. Trớ trêu thay, "thế hệ vàng" của bóng đá BĐN thất bại tức tưởi vì, có lẽ chỉ là một sự tình cờ, đấy là thế hệ duy nhất không có nhiều tài năng đến từ các thuộc địa cũ của BĐN!

Chia sẻ

Bình luận 0