Silvio Berlusconi: Khi Premier League phải gọi ông là “sư tổ”
Cẩm Chi

Chia sẻ

Bình luận 1

LTS: Đã bao giờ bạn tự hỏi, tại sao người ta phải mua một CLB bóng đá? Những nhà tài phiệt chẳng phải đã quá giàu có và bận rộn để dành chút thời gian ít ỏi còn lại cho bóng đá hay sao? 

Berlusconi, Abramovic, Kroenke - những người như vậy từ đâu đến? Động cơ của họ khi chen chân vào môn thể thao hấp dẫn nhất hành tinh? Vì tiền, vì mục đích chính trị hay đơn giản là tình yêu bóng đá? 

Loạt hồ sơ về các “bóng ma quyền lực” - những ông trùm bóng đá trên BĐ&CS bắt đầu từ hôm nay sẽ mang đến cho bạn đọc cái nhìn bao quát, toàn cảnh nhất về những nhân vật đầu sỏ - nhóm thiểu số nằm hàng ngày vẫn thâu tóm, điều khiển thế giới bóng đá. 

Sáng 8/7/1986, 10.000 CĐV Milan tới tập trung ở SVĐ Arena Civica. Đám đông chen chúc trong buổi sớm mưa, hướng tầm mắt về phía bầu trời xanh. Tất cả chờ đợi đoàn tùy tùng trên 3 chiếc trực thăng Agusta. 

Quang cảnh giống như món sinh tố giữa bộ phim “Lời Sấm Truyền” và chương trình truyền hình thực tế nhảm nhít. Từ xa, đội trưởng Baresi bước xuống vẫy tay chào NHM. Theo sau là giám đốc thể thao, HLV trưởng và chủ đầu tư mới. Ông ta là Silvio Berlusconi. 

30 năm trôi qua, “di sản” Berlusconi để lại quả thật vô cùng đồ sộ. Đó là những bữa tiệc xác thịt bunga-bunga đình đám, là những tranh luận xoay quanh câu chuyện chính trị, là tình yêu bóng đá điên cuồng. Và dù đã chuyển giao Milan cho nhà đầu tư Trung Quốc thì cuối cùng, cái tên Berlusconi xứng đáng được nhớ đến theo nghĩa hiểu tích cực. Chính ông góp phần quan trọng định hình thế giới bóng đá đương đại. 

Đừng đổ tiếng oan cho Wenger

Giáo sư Arsene Wenger luôn bị chỉ trích hà tiện, không chịu chi tiêu vào đội hình, hay than vãn giá cầu thủ đắt đỏ....
CÓ MỘT MILAN RỆU Rà
Milan là CLB hàng đầu, giàu truyền thống bậc nhất thế giới. Chắc chắn rồi. Nhưng trước khi có sự hiện diện của Berlusconi ở kinh đô thời trang, Milan tưởng như đã là cái tên đi vào dĩ vãng. 
Khủng hoảng nổ ra, khi Milan xuống hạng vì vụ Totonero dính vào nghi án bán độ, chỉ một năm sau khi giành Scudetto thứ 10 trong lịch sử. 

Hè 1981, Joe Jordan chuyển tới từ Man United. Tiền đạo này không đáp ứng được nhiều kỳ vọng, song vẫn để lại dấu ấn bằng bàn thắng giúp Milan thăng hạng. Trên đà trở lại, đội mua tiếp Luther Blissett năm 1983 – chiếc giày vàng châu Âu. 

Khổ nỗi, Blissett không thể thích ứng tại Serie A. Vụ đầu tư coi như vứt đi, chẳng thu lại chút vốn liếng nào. Đấy lại là dấu hiệu khác cho thấy sự sa sút nghiêm trọng của Milan. 

Giuseppe Farina, chủ tịch đương thời phải chịu trách nhiệm cho những thất bát mang tính hệ thống ấy. Farina được giới quan sát đặt cho biệt hiệu Il Agricoltore, nghĩa là “nông dân”. Nói thẳng toẹt, thì ông ta thuộc mẫu đại gia “chân đất”. 

Milan  thời chủ tịch Farina là một đống đổ nát và vô tổ chứcMilan thời chủ tịch Farina là một đống đổ nát và vô tổ chức

Căn bệnh trầm kha của Farina là thường xuyên cường điệu hóa, thổi phồng tình trạng tài chính và ưa sĩ diện hão. Năm 1984, Fabio Capello đặc biệt ấn tượng với Hateley sau khi theo dõi anh này ở đội U21 Anh. Capello tiến cử Hateley, Farina gật đầu. 

Nhưng Farina cứ nhất quyết chối bỏ xuất phát điểm “quê mùa” của Hateley. Thay vì giới thiệu anh ta chơi ở giải hạng Nhì cho Portsmouth, Farina lại bảo “Hateley tới từ Liverpool”. 

Cũng tại vì Farina, mà Milan mất đi Man United như đối tác làm ăn quan trọng. Hóa ra, Farina vẫn nợ Man United tới 600.000 euro như đã hứa lúc mua Wilkins. Chưa kể, lương lậu cầu thủ bị “gác” vài tháng liền.

Đã có thời, Milan “cùi bắp” như vậy đấy. 

KẺ CỨU RỖI ĐẾ CHẾ
Như thường lệ, câu hỏi quen thuộc: Vì sao Berlusconi mua Milan?

Năm 1986, khoản nợ của Milan đã tăng lên 3 lần. Sở điều tra liên ngành sẵn sàng vào cuộc khi dấu hiệu của nạn tham ô và biển thủ công quỹ dần lộ ra. Farina vội vàng bỏ trốn, bỏ lại cương vị chủ tịch “chẳng ai thèm” cho Rosario Lo Verde.

Silvio Berlusconi, một doanh nhân mới nổi trong lĩnh vực truyền hình thể thao chú ý tới Milan. Có điều, ông cố thủ, nằm im chờ Lo Verde đưa ra mức giá thấp nhất có thể. 

Đừng vội nói Berlusconi “yêu” Milan. Vì thực ra, đâu có gì là ngẫu nhiên. Sau nhiều năm lang bạt kỳ hồ, nhặt từng xu lẻ qua các công việc như hát dạo ở bến tàu, tổ chức đám cưới và nhân viên bán hàng tận nhà, Berlusconi tích cóp chút vốn liếng, đầu tư vào bất động sản và may mắn “trúng số”. 

Từ đấy, Berlusconi mở ra đặc khu kinh tế Milan Due bằng nỗ lực “bê tông hóa” vùng ngoại ô nghèo rớt tại thủ phủ Lombard. Tiền lại đẻ ra tiền, Berlusconi tiếp tục khánh thành công ty Fininvest, chuyển hướng sang thị trường truyền hình trả tiền sớm nở rộ cuối thập niên 70.

Sự xuất hiện của Berlusconi (thứ 4 từ phải sang) vapf năm 1986 đã mang đến 1 diện mạo mới cho MilanSự xuất hiện của Berlusconi (thứ 4 từ phải sang) vapf năm 1986 đã mang đến 1 diện mạo mới cho Milan

Năm 1980, Berlusconi chính thức sở hữu kênh Canale 5, mua độc quyền gói bản quyền phát sóng dịp World Cup kỷ niệm 50 năm ngày ra đời. Cú hích kinh tế từ sự kiện thể thao quan trọng bậc nhất thế kỷ thúc giục Berlusconi đầu tư trọng điểm vào truyền hình thể thao. 4 năm sau, Berlusconi nắm trong tay 3 kênh lớn. 

Khi quan tâm tới Milan, Berlusconi thực chất đang chờ thông qua gói bản quyền truyền hình Serie A. Nếu thắng thầu, việc sở hữu một CLB sẽ giúp công việc làm ăn của Berlusconi thuận lợi hơn rất nhiều. Trong thương vụ, Berlusconi hoàn toàn nắm đằng chuôi. 

Tình hình của Milan nguy kịch lắm rồi. Lo Verde không thể xin ngân hàng cho khất nợ thêm ngày nào nữa. Ở khu khán đài huyền thoại Curva Sud, các tifosi giương cao khẩu hiệu: “Silvio, chúng tôi yêu ông”. Đấy, là Milan “yêu” Berlusconi “trước” chứ. 

40 triệu euro chìa ra, và Berlusconi nắm toàn quyền kiểm soát Milan, cứu rỗi một tên tuổi lớn theo cách chẳng thể “rẻ mạt” hơn.

NGƯỜI THAY ĐỔI QUAN NIỆM “BÓNG ĐÁ”
Không nằm ngoài dự đoán, Milan trở thành công cụ phục vụ mục đích tuyên truyền của Berlusconi. Mùa Hè đầu tiên cầm quyền, việc đầu tiên Berlusconi cho làm là tổ chức sản xuất chương trình quảng cáo quảng bá hình ảnh của Milan, phát trên kênh của tập đoàn Fininvest. 

Trong đoạn TVC (clip quảng cáo) ấy, Berlusconi xuất hiện trong hình ảnh của một đấng quý tộc: Áo măng-tô trùm qua đầu gối, sơ mi tím, giày âu và đôi găng tay bóng lộn như một mafia đích thực. Thông điệp được phát đi: “Chào các bạn, hãy tự thưởng cho mình món quà nhỏ vào ngày Chủ nhật với màu xanh biếc của bầu trời, màu xanh lá của mặt cỏ và sắc đỏ-đen của Milan”. 

Hơn 6 vạn vé vào sân cả mùa được bán ra, xô đổ mọi kỷ lục phòng vé của các sân bóng ở Italia. 

Vào thuở hồng hoang, lúc bóng đá còn đúng là bóng đá theo định nghĩa sơ khai và nguyên thủy nhất, Berlusconi đã có hướng tư duy hoàn toàn khác về khái niệm “bóng đá”. Trong suy nghĩ của Berlusconi, Milan là một CLB chuyên nghiệp, và cũng là sản phẩm được định giá đàng hoàng trên chợ giao dịch. 

Berlusconi không có thói quen “bao dung, chờ đợi”, một đặc tính thường thấy trong mối quan hệ chủ - tớ ở thế kỷ 20, với HLV trưởng. Ông thẳng tay gạt Liedholm – người đã cống hiến cho Milan dưới hai vai trò khác nhau (cầu thủ và HLV), đẩy Hateley khỏi kế hoạch ngay khi Milan đi chệch quỹ đạo, thành tích trồi sụt. 

Van Basten, Gullit và HLV Sacchi được Berlusconi mang về. Quan niệm của người từng làm nghề phục vụ khách hàng cho ông biết, khách hàng luôn là thượng đế. Làm hài lòng khách hàng, mà ở đây là CĐV, cũng có nghĩa là thành công. 

Berlusconi đã đưa về những ngôi sao hàng đầu cũng như HLV lão luyện Arrigo Sacchi (thứ 2 từ trái sang) để ngay lập tức mang về vinh quang cho MilanBerlusconi đã đưa về những ngôi sao hàng đầu cũng như HLV lão luyện Arrigo Sacchi (thứ 2 từ trái sang) để ngay lập tức mang về vinh quang cho Milan

Dưới sự lèo lái của Berlusconi, Milan chuyển mình, thoát khỏi cung cách hoạt động đậm chất giáo điều ở Italia. Họ tiến hóa, khoác lên mình chiếc áo hoàn toàn mới của một tổ chức có quy mô, một tập thể hừng hực khí thế chiến đấu. Bằng cách nào? 

Đòn bảy của Berlusconi là ông không chịu thu mình trong lớp vỏ bọc của các vị chủ tịch điển hình. Ông hoàn toàn không phải mẫu chủ tịch đi lên từ cơ sở, ẩn mình sau vẻ ngoài hào nhoáng, coi bóng đá là dự án phù phiếm cố che lấp đi công việc làm ăn thật sự. Với Berlusconi, bóng đá đã vượt qua giới hạn thể thao khiên cưỡng của nó. 

Phòng họp báo tại trụ sở CLB không thể là nơi đối – đáp “cho có” giữa CLB và truyền thông. Nó phải đóng vai trò như cái rốn của vũ trụ. Tại đây, các lời cáo buộc tới công tác trọng tài, thuyết âm mưu về thế lực ngầm nào đó đứng sau thay đổi kịch bản trận đấu, những câu chuyện tầm bậy nhưng luôn khơi gợi những bộ óc tò mò ra đời. 

Milan lập tức là điểm cắt của mọi điểm nóng bóng đá trên bản đồ Italia. Và họ cũng là đội đầu tiên, và cũng là duy nhất tìm ra khe hở tận thu tối đa gói bản quyền truyền hình – chất xúc tác tối quan trọng trong các quá trình phản ứng hóa học diễn ra hàng ngày xoay quanh trái bóng. 

Năm 1982, giá bản quyền truyền hình ở Italia là 3,8 tỷ lire, tương đương 1,25 triệu euro. Tới mùa Hè 1988, con số ấy đã tăng lên 605 triệu euro, tức cao gấp… 500 lần. Ba kênh truyền hình do Berlusconi làm chủ thầu trọn những trận quan trọng nhất. 

Hàng loạt chương trình ăn theo xuất hiện, như bình luận trước và sau trận hay video tổng hợp vòng đấu. Riêng với những fan túc cầu cuồng nhiệt, họ được phép chọn thêm gói xem bản tin thể thao hàng ngày. Dĩ nhiên, là với gói cước cao hơn.

Milan, hay nói chính xác hơn là Berlusconi đã tập trung quyền lực tối thượng về mình. Khán giả mê bóng đá ở Italia cũng đồng nghĩa là “tập khách hàng” trong tay Berlusconi. Hệ thống dữ liệu khổng lồ như vậy là điều kiện vừa đủ giúp kế hoạch cải tổ sân San Siro mà Berlusconi vạch ra được hội đồng thành phố thông qua, bất luận quá trình bàn giao công việc chỉ vừa kết thúc.

Một chuyên gia tâm lý cũng được mời tới văn phòng hàng tuần, thuyết giảng về định hướng phát triển của một công ty mang tầm vóc quốc gia, rằng làm sao sau buổi học, tất cả mọi người đều thấm nhuần lý thuyết của bộ môn “PR nội bộ” - hoạt động giúp gắn kết, nâng cao tinh thần đoàn thể.

KHAI SÁNG NHỮNG GIÁ TRỊ TIÊN PHONG 
Berlusconi có thể “chiều” 8 chân dài trong một đêm, tới tìm bác sỹ thẩm mỹ giúp hồi xuân. Berlusconi có thể dính vào hàng loạt rắc rối chính trị, tranh giành từng ghế trong nghị viện, chịu điều tiếng khi thành lập “Đảng tiến lên Italia”. Song tuyệt nhiên, chúng ta không thể phủ nhận những đóng góp của ngài cựu thủ tướng vào tiến trình phát triển bóng đá ngày nay. 

Nếu như người Anh tâm đắc nhờ nghĩ ra mô hình công ty cổ phần, thương mại hóa bóng đá bằng cách gắn giải Ngoại hạng vào ngân hàng, biến bóng đá thành kênh truyền thông siêu lợi nhuận thì Berlusconi, từ cái lúc chưa mấy ai hiểu khái niệm cổ phiếu, đã biết nhân danh túc cầu kiếm tiền hay sao? 

Xưa nay, Arsene Wenger luôn vỗ ngực tự hào là đi đầu trong lĩnh vực “hậu cần bóng đá”, chú ý tới các chế độ trị liệu như mát-xa, ngâm nước lạnh hay nghiên cứu thông số cầu thủ sau trận. Vậy mà đặt cạnh Berlusconi, ý tưởng của Wenger mới nhỏ bé làm sao. 

Từ tít thập niên 90, Berlusconi đã cho xây phòng thể chất Milanello riêng biệt. Đầu năm 2002, Milan cũng là CLB đầu tiên trên thế giới có phòng lab chuyên biệt về y học thể thao. 

Là ai, nếu không phải Berlusconi một công gây dựng mô hình kỷ nguyên mới cho truyền hình bóng đá Italia vốn đã bão hòa trước đấy? Cũng lại là Berlusconi mở ra thời cực thịnh cho chủ nghĩa Calcio trong thập niên 90, tác động trực tiếp tới quyết định hình thành thể thực thi đấu mới ở Champions League. 

Berlusconi không phải chính trị gia đầu tiên “dựa hơi” bóng đá. Song ông có lẽ là chính trị gia duy nhất đảm bảo tính toàn vẹn của đội bóng ông ta đầu tư: Vừa đảm bảo thành tích chuyên môn, vừa bảo vệ lợi ích, cơ đồ của ông chủ. 

Hiếm có chính trị gia nào thánh công trong linhc vực bóng đá như BerlusconiHiếm có chính trị gia nào thánh công trong linhc vực bóng đá như Berlusconi

Jack Walker, tỷ phú Mỹ mở đầu trào lưu đầu tư vào bóng đá Anh (Blackburn, 1992). Nhưng Premier League được như ngày hôm nay là nhờ cơ chế mở, tư duy kinh doanh thông thoáng tạo điều kiện cho giải VĐQG “nhân bản” thêm nhiều Jack Walker. Abramovich, Kroenke, nhà Fenway, nhà Glazers – rất rất nhiều nhà đầu tư ngoại quốc cùng chung tay mới gây dựng được Premier League phát triển thế này. 

Chỉ riêng Berlusconi cứ mặc kệ tất cả, gạt tư duy “gia đình trị” tại quốc gia Nam Âu sang một bên, lầm lũi bước đi trên chính con đường ông tự khám phá và tạo dựng một Milan là riêng, là duy nhất. Để sau khi buông tay sau 30 năm gắn bó, thương hiệu Milan cũng chính là bộ nhận diện của cá nhân Berlusconi. 

Nhắc tới Milan, là phải nói về Berlusconi. 

Chia sẻ

Bình luận 1