Những bí ẩn xung quanh Cúp C1 1991 của Sao Đỏ Belgrade
CHIÊU VĂN (theo vice.com)

Chia sẻ

Bình luận 1

Sao Đỏ Belgrade từng là 1 thế lực của bóng đá châu Âu những năm đầu thập niên 1990. Nhưng sự tàn nhẫn của chiến tranh đã cướp đi tất cả và để lại cho thế hệ sau những nuối tiếc khôn nguôi về nền bóng đá Nam Tư từng huy hoàng rực rỡ.

TRẬN CHUNG KẾT CỦA NHIỀU ĐIỀU ĐẦU TIÊN
“Trong quá khứ, nhiều trận chung kết Cúp C1 thật tẻ nhạt, nhưng đây quả là một buổi tối của những vì sao lấp lánh”.

Những lời đó, với giọng đầy phấn khích, là của BLV đài BBC David Coleman ngày 29/5/1991, ngay trước trận Olympique Marseille gặp Sao Đỏ Belgrade, trận chung kết Cúp C1 cuối cùng mà giải vẫn còn diễn ra theo thể thức chỉ toàn loại trực tiếp ở sân San Nicola của Bari. Trong một sự nghiệp BLV lừng lẫy với rất nhiều tuyên bố điên loạn, trận đấu đó vẫn là ấn tượng nhất của Coleman.

Coleman, trước đó là BLV bóng đá chính của BBC và tới năm 1991 là một tay kỳ cựu đã có 37 năm kinh nghiệm. “Đây là 2 đội bóng đều chơi tấn công điên loạn, cả châu Âu đang chờ đợi một màn pháo hoa tưng bừng”, Coleman nói về trận đấu. Nhưng những gì diễn ra sau đó là 2 tiếng đồng hồ nặng nề tẻ ngắt, như thể tâm trạng phấn khích thái quá của Coleman đã trở thành lời nguyền cho cuộc đấu. Nhưng cho tới ngày nay, cách tiếp cận thiên về phòng ngự của Sao Đỏ đã và vẫn đang là một chủ đề nghiên cứu cho giới am tường bóng đá.

Trận chung kết C1 năm 1991 giữa Sao Đỏ Belgrade và Olympique Marseille là cơ hội để 1 CLB của Nam Tư và Pháp lần đầu có chức vô địch châu ÂuTrận chung kết C1 năm 1991 giữa Sao Đỏ Belgrade và Olympique Marseille là cơ hội để 1 CLB của Nam Tư và Pháp lần đầu có chức vô địch châu Âu

Đó là trận chung kết của nhiều điều đầu tiên. Cả Pháp và Nam Tư chưa bao giờ có nhà vô địch C1, dù  Stade Rennes, St Etienne và Partizan đều đã góp mặt ở chung kết. Marseille thời bấy giờ là một đội bóng nhà giàu mới nổi, với rất nhiều tên tuổi lớn nhờ tiền bạc và tài tháo vát của chính trị gia Bernard Tapie. Trước Real Madrid những năm 1990 và 2000, đội bóng của Tapie chính là Galaticos của châu Âu.

Chris Waddle, ngôi sao của World Cup Italy 1990, và Jean-Pierre Papin dẫn dắt hàng công, với người hỗ trợ là Jean Tigana, đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Thú vị hơn nữa, trong đội hình của họ còn có người hùng cũ của Sao Đỏ, Dragan Stojković, một trong những tài năng lớn nhất của bóng đá Nam Tư mọi thời. Ở Bari, anh sẽ mặt đối mặt với đội bóng thời thơ ấu của mình. Bên cánh trái là ngôi sao châu Phi đích thực đầu tiên ở châu Âu, Abedi Pele; ngay cả trên ghế dự bị cũng là các tên tuổi lớn, bao gồm tiền đạo tuyển thủ Pháp Philippe Vercruysse.

ĐỘI BÓNG VÔ DANH ĐẦY NGUY HIỂM
Phía bên kia, Sao Đỏ là một tập hợp những cái tên lúc bấy giờ còn vô danh, và chỉ chiến thắng nhờ vào lối chơi phòng ngự tổ chức cực tốt. Robert Prosinečki, 7 năm trước khi đưa Croatia vào bán kết World Cup, chơi bên cạnh thiên tài chân xoắn quẩy Siniša Mihajlović. 

Bên cánh là Dragiša Binić, người chạy 100 mét trong 10,5 giây. Binić, từng thách thức nhà vô địch Olympic Carl Lewis chạy thi, trước đó đã tỏa sáng ở trận bán kết gặp Bayern Munich. Vào lúc Sao Đỏ đang dẫn 1-0 ngay trên sân Olympic ở Munich, anh đã bứt tốc độ sau một pha chọc khe của Prosinečki để có đường kiến tạo cho Darko Pancev ghi bàn quyết định.

Tuy là 1 đội bóng gồm nhiều cầu thủ trẻ lúc đó chưa có tên tuổi nhưng Belgrade đã đánh bại Glasgow Rangers tới 3-0 tại vòng 2Tuy là 1 đội bóng gồm nhiều cầu thủ trẻ lúc đó chưa có tên tuổi nhưng Belgrade đã đánh bại Glasgow Rangers tới 3-0 tại vòng 2

Khi Glasgow Rangers của HLV Graham Souness bắt được lá thăm mang tên Sao Đỏ ở vòng 2, trợ lý HLV Walter Smith đã được cử tới Nam Tư để điều tra về đội bóng lúc đó tại Tây Âu chẳng mấy người biết này. Khi trở về Scotland từ Belgrade, bản báo cáo của Smith thẳng thắn đúng kiểu Glasgow: “Chết mẹ rồi!”. 

John Motson, một BLV kỳ cựu khác của BBC, cũng bị ngợp bởi lối chơi của đội bóng Nam Tư, khi họ đè bẹp các học trò của Souness. “Những cầu thủ này di chuyển quá nhanh”, Motson nói sau khi Pancev ghi bàn thứ 3 trong trận thắng 3-0 trước Rangers. Sau này, Souness sẽ nói đội bóng của ông chưa bao giờ lép vế như thế trên sân khách.

Binić, từng đánh bại một VĐV chạy nước rút chuyên nghiệp của Nam Tư chỉ để lên báo, không phải là người duy nhất có quyền ngạo nghễ trong đội hình Sao Đỏ. Miodrag Belodedici, trung vệ, đã bỏ chạy khỏi chế độ độc tài Ceausescu ở Romania vào năm 1989, lãnh án 10 năm tù vắng mặt, và anh tới chơi cho Sao Đỏ bằng cách đến sân của đội ở Belgrade và hỏi liệu đội có cần một cầu thủ hay không. 

Trong đội hình của Sao Đỏ khi đó có những cầu thủ sau này rất nổi danhTrong đội hình của Sao Đỏ khi đó có những cầu thủ sau này rất nổi danh

Từng giành Cúp C1 với Steaua Bucharest năm 1986, Belodedici ngay lập tức được chào đón. Chính từ đường bóng khởi phát của anh ở Munich mà Prosinečki đã đưa Binić vào thế kiến tạo. Tối hôm đó ở Bari, Belodedici trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử giành Cúp C1 với 2 CLB khác nhau.

Người kết thúc những đường chuyền từ Mihajlović và Prosinečki, ngoài Pancev, còn có Dejan Savićević, đứng thứ 2 trong bình chọn Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu 1991. Savićević suýt nữa thì đã đưa được Nam Tư vào bán kết World Cup 1 năm trước ở Florence, chỉ dừng bước trước đội á quân Argentina, trong khi Pancev ghi 34 bàn cho Sao Đỏ mùa 1990/91 và giành Chiếc giày vàng châu Âu. Cả 4 người sau này sẽ tỏa sáng ở những giải đấu hàng đầu châu Âu khi bóng đá Nam Tư trải qua thời hoàng kim của họ.

TẺ NHẠT NHƯNG ĐẦY TOAN TÍNH
Nhưng trước đó là trận chung kết Cúp C1, và Marseille cũng là một đội chơi tấn công điên loạn khiến cả châu Âu phải ngả mũ. CLB của Tapie đã ghi 22 bàn trong 4 lượt đấu trước trận chung kết. Cả Sao Đỏ và Marseille đều ghi được ít nhất 4 bàn mỗi lượt (2 trận đi và về). Marseille sút tung lưới Lech Poznan 8 lần ở Ba Lan vào tháng 10. Vì thế, Coleman không hề lạc quan tếu.

“Tôi cho rằng đó là trận chung kết C1 tẻ nhạt nhất trong lịch sử”, Mihajlović nói nhiều năm sau đó. 2 tiếng đồng hồ không bàn thắng nào được ghi. Papin và Waddle đều bỏ lỡ các cơ hội khá ngon ăn. Tại sao hai đội bóng chơi tấn công dồn dập nhất châu Âu lại trở nên như thế? 

“Nếu chúng tôi vào trận với tinh thần tấn công, chúng tôi có lẽ đã thua, không hẳn vì Olympique Marseille mạnh hơn, mà vì các cầu thủ của họ quen với những trận đấu lớn thế này hơn”, Mihajlović phân tích. “Chúng tôi có cả một đội hình gồm toàn những chú nhóc 21, 22 và 23 tuổi”.

Sao Đỏ vào trận với tâm thế cửa dưới, nhường hoàn toàn thế trận cho MarseilleSao Đỏ vào trận với tâm thế cửa dưới, nhường hoàn toàn thế trận cho Marseille

Ngay trước trận, Tapie, nổi tiếng là một tay bợm già, đã nghĩ rằng những chú nhóc của Belgrade có thể bị mua đứt. “Chuyện không có gì bí mật”, Mihajlović nói vào năm 2011. “Tôi chưa bao giờ phủ nhận chuyện này: chúng tôi đã được đề nghị 500.000 mark Đức để buông trận đấu. Chúng tôi từ chối, nhưng mọi người đều biết là có chuyện đó”. Tuy nhiên, ngoài danh dự còn một vấn đề nữa: làm sao để đánh bại Olympique Galaticos.

“Vài giờ trước trận, 7 người chúng tôi được xem các đoạn ghi hình những trận đấu của Marseille”, Mihajlović nhớ lại. “Tôi nhớ (HLV) Ljupko Petrovic đã nói với chúng tôi: Nếu ta tấn công, ta sẽ bị họ phản công. Tôi đã hỏi: Vậy ta làm gì? Ông ấy đáp: Khi có bóng, hãy trả lại cho họ. Vì thế chúng tôi trải qua 120 phút trên sân về cơ bản là không có bóng”.

Đó là lần thứ 4 một trận chung kết C1 phải quyết định trên chấm luân lưu, nhưng Sao Đỏ đã được ngày may mắn nhất lịch sử CLB: Ở giải vô địch Nam Tư mùa đó, mọi trận đấu hòa được quyết định trên chấm luân lưu, đồng nghĩa với việc các cầu thủ Sao Đỏ đã có nhiều dịp thực chiến với trò cân não. 

Bằng chiến thuật hợp lý, Sao Đỏ đã lần đầu lên ngôi tại Cúp C1Bằng chiến thuật hợp lý, Sao Đỏ đã lần đầu lên ngôi tại Cúp C1

Thêm vào đó, 2 cầu thủ Marseille ra sân ngày hôm đó đã trải qua những cảm xúc tồi tệ với những quả 11 mét ở World Cup Italy. 10 tháng trước, Prosinečki và Savićević sút thành công cho Nam Tư ở loạt luân lưu trận tứ kết World Cup với Argentina, nhưng Dragan Stojković, cựu cầu thủ Sao Đỏ và giờ là người của Marseille, đá hỏng quả quyết định khiến Nam Tư bị loại. 4 ngày sau đó ở Turin, Waddle sút bóng đập xà trong trận gặp Tây Đức và Anh dừng bước ở bán kết. 

Cả hai đều không tình nguyện tham gia loạt luân lưu ở Bari. Thay vào đó là hậu vệ phải Manuel Amoros, người thực hiện quả đầu tiên cho Marseille, và anh bị thủ môn-đội trưởng Sao Đỏ Stevan Stojanović từ chối. 7 quả sau đó diễn ra gọn gàng, trước khi Pancev bước lên sút bóng qua tay Pascal Olmeta ghi bàn quyết định.

BÓNG ĐÁ PHẢI TRẢ GIÁ VÌ CHIẾN TRANH
Nhưng vào lúc các cầu thủ ăn mừng danh hiệu lớn bên bờ Địa Trung Hải, ở quê nhà, đất nước của họ bắt đầu tan tác. Vào lúc Sao Đỏ bắt đầu chiến dịch bảo vệ danh hiệu vô địch tháng 9 năm sau, Nam Tư không còn là Nam Tư nữa, nội chiến bùng phát ở bán đảo Balkan, đội hình vĩ đại của họ bị cấm tham dự EURO 1992, và thế hệ lẫy lừng năm 1991 không bao giờ còn có dịp chơi cùng nhau trên sân khấu quốc tế nữa.

“Chúng tôi lẽ ra có thể cùng nhau chiến thắng thêm nhiều năm nữa nếu không có cuộc chiến”, Belodedici nói. “Một số cầu thủ bắt buộc phải ra đi, nhưng chúng tôi vẫn còn những người trẻ rất giỏi”. Stojanović nữa, nhiều năm sau đó, vẫn còn đầy tiếc nuối về những năm tháng hào hùng mà đau thương đó: “Bi kịch là ở chỗ chúng tôi không bao giờ được biết chúng tôi có thể tiến xa tới đâu”.

Thế nhưng tiếc rằng cuộc nội chiến Nam Tư đã khiến bóng đá bị tàn phá và các ngôi sao chỉ còn cách ly hương thi đấu ở nước ngoàiThế nhưng tiếc rằng cuộc nội chiến Nam Tư đã khiến bóng đá bị tàn phá và các ngôi sao chỉ còn cách ly hương thi đấu ở nước ngoài

Lật lại một chút hồ sơ có thể giúp chúng ta tưởng tượng ra sự kỳ vĩ của đội bóng không bao giờ trở thành hiện thực đó. Năm 1998, Prosinečki và Croatia mới độc lập của anh về thứ 3 tại World Cup Pháp 1998. 

Nếu như cũng trong giải đó, Savićević (lúc đó là người Nam Tư, giờ là người Montenegro) chơi tiền vệ tổ chức đằng sau bộ đôi Pancev (người Nam Tư, sinh ở Macedonia) và Chiếc giày vàng của giải Davor Suker (Croatia), với Mihajlović (người Nam Tư, sinh ở Croatia) cầm trịch thế trận và cơn bão Robert Jarni (Croatia) bên cánh, ai có thể cản nổi họ ở Pháp? Bóng đá, vì thế, đã phải trả cái giá rất đắt cho cuộc chiến Balkan.

Chỉ trong 1 năm, nhà vô địch ở Bari đã tan tác. Prosinečki chuyển sang TBN chơi cho Real Madrid; Pancev, Mihajlović và Savićević tới Serie A và chơi tất cả hơn 400 trận ở đó. Di sản mà Sao Đỏ để lại, vì thế, có thể thấy ở khắp châu Âu. Với những người hâm mộ bóng đá chân chính, sẽ chỉ có một Sao Đỏ của Bari, dù cho các chính trị gia có nói gì đi nữa.

Chia sẻ

Bình luận 1