Helenio Herrera và nỗi oan lịch sử Helenio Herrera - người mang nỗi oan lịch sử
Hoàng Hải

Chia sẻ

Bình luận 1

Ngày 9/11/1997, HLV huyền thoại Helenio Herrera qua đời ở tuổi 87, để lại di sản vô giá của ông trong sự phát triển của bóng đá thế giới. Thế nhưng, Herrera vẫn mang tiếng là đã làm bóng đá trở nên xấu xí đi vì những ý tưởng của mình. Liệu đây có phải là đánh giá công bằng dành cho một trong những nhà cách mạng vĩ đại nhất trong lịch sử bóng đá?

TẤN CÔNG LÀ LẼ SỐNG
Sinh ra tại Buenos Aires nhưng lớn lên chủ yếu ở Casablanca, Helenio Herrera có sự nghiệp cầu thủ hoàn toàn nằm ở nước Pháp. Ông không phải là một người chơi bóng xuất sắc và chuyển sang công tác huấn luyện năm 34 tuổi, đúng thời điểm chiến tranh thế giới thứ 2 nổ ra.

Năm 1948, Herrera đến Tây Ban Nha. Ông giành 12 năm trong cuộc đời mình ở đây, ngoại trừ một thời gian ngắn đến Bồ Đào Nha làm HLV cho Belenenses. Tại Tây Ban Nha, người được ghi danh với việc đưa catenaccio lên nghệ thuật phòng ngự sau này lại bắt đầu nổi lên như một chiến lược gia ưa thích lối chơi tấn công hoa mỹ.

Helenio Herrera thời dẫn dắt Atletico

Helenio Herrera được thừa nhận tài năng ở Atletico. Dưới sự dẫn dắt của ông, đội bóng của thủ đô Madrid vô địch Tây Ban Nha hai mùa liên tiếp 1949/50 và 1950/51.

Với chủ công là ngôi sao người Morocco, Labri Ben Barek, một tiền vệ vô cùng tài năng và cũng là một trong những cầu thủ da đen đầu tiên của La Liga; Los Colchoneros ghi được tới 238 bàn thắng trong 3 mùa mà Herrera nắm quyền, đạt hiệu suất trung binh 2,74 bàn/trận, nhiều hơn bất cứ đối thủ nào tại Tây Ban Nha lúc đó.

Khi Herrera đến Barcelona năm 1958, đội bóng xứ Catalunya đang nỗ lực để phá vỡ sự thống trị ở cả đấu trường trong nước lẫn châu Âu của kình địch Real Madrid. Đội hình của Barca thời điểm đó cũng rất mạnh với những ngôi sao như Sandor Kocsis, Luis Suarez, Laszlo Kubala, Zoltan Czibor, Eulogio Martínez và Evaristo.

Herrera đem đến cho Barcelona một luồng sinh khí mới với lối chơi tấn công khoáng đạt và đầy cảm xúc. Ngay mùa giải đầu tiên, ông giúp đội chủ sân Camp Nou giành được cú đúp danh hiệu La Liga và Copa del Rey đầu tiên trong lịch sử CLB.

Herrera được đặt biệt danh El Mago (thầy phù thủy); ông tiếp tục giúp Barca bảo vệ thành công chức vô địch La Liga mùa giải sau đó. Trong hai mùa được chiến lược gia huyền thoại dẫn dắt, Barca ghi được hơn 200 bàn thắng trên mọi mặt trận.

Herrera đến Inter với mong muốn duy trì lối bóng đá đẹp mà ông thể hiện tại Tây Ban Nha

Mâu thuẫn với những ngôi sao trong đội, đặc biệt là Laszlo Kubala, khiến nhiệm kỳ tại Barca của Herrera không dài như ông mong đợi (sau này chiến lược gia Argentina còn trở lại Camp Nou một lần nữa để dẫn dắt đội bóng xứ Catalunya từ 1979-81 trước khi tuyên bố giải nghệ). Herrera nhận lời đến Inter Milan, mang theo tiền vệ Luis Suarez.

Khi đến Italia, Herrera đã là một HLV nổi tiếng, và tên tuổi của ông được ghi nhận nhờ phong cách thi đấu rất cởi mở ở những CLB mà ông từng dẫn dắt.

ẢNH HƯỞNG TỪ NEREO ROCCO
Herrera vẫn trung thành với phong cách của mình trong hai mùa giải đầu tiên dẫn dắt Inter. Nhưng sự phóng khoáng trên đất Tây Ban Nha không đem lại thành công ở Italia. Inter chỉ về thứ 2 và thứ 3 trong hai mùa đầu tiên dưới sự dẫn dắt của Herrera,.

Nereo Rocco, người sản sinh ra catenaccio

Đội bóng mạnh nhất Italia lúc bấy giờ là AC Milan, được dẫn dắt bởi một HLV huyền thoại khác là Neoro Rocco. Đây mới chính là người đã phát minh ra thứ bóng đá mà chúng ta vẫn gọi là catenaccio sau này.

Đi ngược thời gian về những năm 1930, đây là thời điểm bóng đá có cuộc cách mạng về chiến thuật phòng ngự đầu tiên và nó diễn ra tại Thụy Sỹ. Karl Rappan, HLV người Áo khi đó dẫn dắt CLB Servette, đã tạo ra hệ thống có tên “verrou”, tập trung vào việc phòng thủ và phát triển lối chơi dựa vào phối hợp đồng đội thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ năng cá nhân của từng cầu thủ như nhữn HLV trước đó.

Karl Rappan là người đầu tiên sử dụng hàng phòng ngự 4 người, chấp nhận nhường quyền kiểm soát bóng cho đối thủ và tổ chức tấn công nhanh nhất khi đoạt lại bóng với một cầu thủ chuyên làm nhiệm vụ phân phối.

Ngày nay, chúng ta gọi đó là “phòng ngự phản công”. Tuy nhiên ở thời của Rappan, ý tưởng của ông bị phản đối bởi bóng đá khi đó đơn giản là tấn công điên cuồng dựa vào phẩm chất cá nhân của một vài cầu thủ xuất sắc.

Helenio Herrea và Nereo Rocco trong một trận derby Milan

Sau khi thế chiến thứ 2 kết thúc, “verrou” được phát triển thành catenaccio, với công lao lớn nhất thuộc về Neoro Rocco. Năm 1947 tại đội bóng quê hương Triestina, ông nghĩ ra vị trí libero, một “đặc sản” của catenaccio. Đó là những hậu vệ chơi tự do, lo bọc lót cho các đồng đội khi đội nhà bị tấn công và là người dẫn đầu những đợt phản công khi có bóng.

Chiến thuật sáng tạo Rocco giúp Triestina vị trí thứ hai tại Serie A. Ông cũng dẫn dắt Padova từ khu vực xuống hạng Serie B đến vị trí thứ ba của Serie A trong vòng bốn năm. Cuối cùng Rocco lên đỉnh vinh quang vào năm 1961 khi chuyển sang AC Milan. Trong hai mùa giải, ông đem về chức vô địch Serie A và châu Âu cho Rossoneri.

Thứ bóng đá tấn công chân phương của Helenio Herrera không thể giúp ông vượt qua catenaccio của Neoro Rocco. Đến mùa giải thứ 3 của mình tại Inter, chiến lược gia người Argentina buộc phải thay đổi và đưa Nerazzurri đến thời kỳ hoàng kim bậc nhất trong lịch sử đội bóng.

CUỘC CÁCH MẠNG TẠI INTER
Không nghĩ được ra cách hạ AC Milan của Neoro Rocco, Helenio Herrera quyết định… sao chép công thức thành công của đối thủ và bằng sự sáng tạo cá nhân, biến nó thành của mình.

Nếu chỉ là một kẻ copy bình thường, Helenio Herrera chắc chắn đã không thể có được vị thế đặc biệt trong làng bóng đá thế giới. Về lý thuyết, thứ catenaccio của Inter dưới thời Herrera vẫn được giữ nguyên cấu trúc cơ bản. Tuy nhiên HLV người Argentina cũng cách tân vài điểm để chiến thuật của ông trở thành tối ưu trong thời kỳ đó.

Đội hình mà Herrera sử dụng trong thời hoàng kim của Inter thập kỷ 60

Đầu tiên là vị trí hai biên. Có thể nói Herrera đã phát minh ra vị trí cầu thủ chạy cánh nửa tiền vệ nửa hậu vệ (wing-back) với cách Inter của ông khai thác khoảng trống hai biên. Ở bên phải, Herrera có Jair da Costa. Cầu thủ người Brazil luôn đá rất thấp mỗi khi đội nhà bị tấn công, nhưng cũng là người dẫn đầu các cuộc phản công với tốc độ khủng khiếp cùng khả năng giữ bóng rất tốt của mình.

Ở cánh bên kia là Giacinto Facchetti. Trên danh nghĩa là hậu vệ trái nhưng ông được phép di chuyển rất rộng. Trong sự nghiệp của mình, huyền thoại người Italia ghi tới 59 bàn trong 476 lần ra sân cho Inter. Một minh chứng cho việc catenaccio của Herrera không phải chiến thuật phòng ngự cực đoan.

Cầu thủ chạy cánh phải Jair Da Costa

Jair và Facchetti luôn là điểm khởi nguồn cho các đợt phản công của Inter, còn nếu không đưa bóng ra cánh, họ sẽ sử dụng những đường chuyền dài. Khởi phát của những đường chuyền này thường là tiền vệ Luis Suarez hoặc libero Armando Picchi; và đích đến là Sandro Mazzola vĩ đại, người được bố trí di chuyển tự do sau lưng trung phong cắm Peiro.

Tất nhiên hiệu quả phòng ngự vẫn được đặt lên hàng đầu. Trong 3 mùa giải mà Inter chơi catenaccio theo phong cách Herrera, họ là đội thủng lưới ít nhất Serie A. Tuy nhiên Nerazzurri cũng luôn nằm trong tốp 2 đội ghi nhiều bàn thắng nhất giải, một thống kê cho thấy lối chơi của họ đạt đến độ cân bằng giữa công và thủ chứ không nghiêng hoàn toàn về phòng ngự như cách hiểu của rất nhiều người ở thời điểm hiện tại.

Huyền thoại Facchetti của Inter, được xem là hậu vệ cánh xuất sắc nhất mọi thời đại

Dấu ấn của Helenio Herrera không chỉ nằm ở mặt chiến thuật. Ông còn là HLV đầu tiên áp dụng kỷ luật nghiêm ngặt lên đội bóng mình dẫn dắt. Chiến lược gia người Argentina đặc biệt quan tâm đến chế độ ăn uống và nghỉ ngơi của các cầu thủ. Ông còn thường xuyên tổ chức những chuyến tập huấn xa nhà trước các trận đấu quan trọng để tăng cường sự tập trung và tránh áp lực cho các học trò.

Bây giờ thì điều đó là hết sức bình thường, nhưng ở thời điểm thập kỷ 1960 thì khác. Đó là lúc các cầu thủ vẫn chưa có thái độ chuyên nghiệp, việc có một vài người nghiện rượu và thuốc lá là điều không hiếm gặp. Để quản lý học trò, Herrera không ngại việc gõ cửa nhà họ lúc nửa đêm để kiểm tra. 

Ba chức vô địch Serie A, 2 Cúp vô địch châu Âu và 2 Cúp Liên lục địa là những gì Herrera đem về cho Inter trong 8 năm dẫn dắt Nerazzurri.

Rất lâu trước khi những Sir Alex Ferguson, Fabio Capello hay bây giờ là Jose Mourinho, Juergen Klopp… xuất hiện, Herrera đã là điển hình cho khái niệm “HLV siêu sao” sánh ngang với các cầu thủ vĩ đại nhất. Thật không công bằng cho ông khi cách nhìn nhận phiến diện từ nhiều người lại cho rằng chiến lược gia Argentina đã sáng tạo ra một thứ chiến thuật ảnh hưởng xấu tới bóng đá.

Chia sẻ

Bình luận 1