Bóng đá Philippines - con dê tế thần của cuộc chiến giành thuộc địa
Cẩm Chi

Chia sẻ

Bình luận 1

Mới ngày nào, đâu đó vẫn văng vẳng những khẳng định chắc nịch rằng ở Philippines, bóng rổ mới là môn thể thao “đốn tim”. Nhưng một phần quan trọng của lịch sử bóng đá châu Á đặt trong mối tương quan với tiến trình phát triển bóng đá thế giới, lại gắn chặt với vùng đất này. Gọi Philippines là cái nôi của bóng đá châu Á, dưới khía cạnh nào đó, không hề quá lời. 

BÓNG ĐÁ DU NHẬP VÀO PHILIPPINES THẾ NÀO?
AFF Suzuki Cup 2010, sau rất nhiều năm “ngủ đông”, Philippines cuối cùng cũng tạo được dấu ấn cùng bóng đá, mà bằng chứng là chiến thắng trước ĐKVĐ Việt Nam và thành tích lọt vào bán kết. Kể từ đó tới nay, Philippines đã luôn vượt qua vòng bảng và là 1 trong 2 đội đạt thứ hạng FIFA cao nhất khu vực (cùng Thái Lan). 

Về cơ bản, bóng đá mới thực sự được chú ý tại Philippines khoảng nửa thập kỷ trở lại đây. Đại đa số xưa nay mặc nhiên thừa nhận môn thể thao mạnh nhất của Philippines là bóng rổ. 

Nhưng tốc độ phát triển chóng mặt của bóng đá Philippines, từ chỗ yếu nhất khu vực tới việc trở thành ứng viên vô địch hàng đầu buộc chúng ta đặt ra câu hỏi. Phải chăng, người Philippines yêu bóng đá từ trước, chỉ có điều tình yêu ấy chưa có dịp bộc lộ? 

Bóng đá được du nhập vào Philippines từ khá sớmBóng đá được du nhập vào Philippines từ khá sớm

Câu trả lời là “Đúng”, nếu quay ngược bánh xe lịch sử. LĐBĐ Philippines có tuổi đời 109 năm, thuộc diện “lão làng”. Thậm chí, bóng đá đã du nhập vào quốc gia này từ năm 1893, khi những thuyền viên người Anh cập bến. 

Manila Club là đội bóng đầu tiên xuất hiện ở Philippines. Song vì bóng đá là môn thể thao quá mới lạ nên cả thành phố rộng lớn không lập đủ 2 đội. Trong lúc chờ đợi hướng đi mới, đội cho các tiền đạo đối đầu với 5 hậu vệ hòng “rèn chân”. 

3 thanh niên ưu tú được cử tới Hong Kong để tìm hiểu thêm về bóng đá trước khi quay về truyền đạt lại cho mọi người. Sau một thời gian, có 8 CLB nghiệp dự được thành lập, đá vòng trong tính điểm như hệ thống League. 

TẠI SAO TỒN TẠI KHÁI NIỆM “BÓNG RỔ QUAN TRỌNG HƠN BÓNG ĐÁ”? 
Philippines lúc đầu là thuộc địa của Tây Ban Nha, cho tới khi Mỹ can thiệp. Chiến tranh Tây Ban Nha - Mỹ nổ ra. Thật trớ trêu, sứ mệnh của bóng đá bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cuộc chiến này. 

Trận chiến Manila năm 1898 từng khiến các hoạt động bóng đá bị đình chỉ, nhưng khi xung đột vũ trang lên tới cao trào cũng là lúc bóng đá “tạm” biến mất khỏi bản đồ Philippines. Lý do thật lãng nhách, ấy là do số đông thành viên của các đội bóng tới từ tầng lớp thượng lưu. 

Các gia đình bỏ chạy khỏi Manila để giữ lấy tính mạng, và điểm đến của họ là những doanh trại của lực lượng quân đội chính phủ khu ven ô nhờ những khoản đút lót. 

Mỹ là bên thắng cuộc trong cuộc chiến giành thuộc địa. Bạn cũng biết rồi đấy, ở Mỹ bóng đá chưa bao giờ là môn thể thao quốc gia. Không nhìn đâu xa, cứ xem cách họ đi ngược thế giới khi định nghĩa bóng đá là “soccer”, chứ không phải “football” là hiểu. 

Sau cuộc chiến giành thuộc địa giữa Mỹ và Tây Ban Nha, bóng rổ đã trở thành môn thể thao chủ đạo tại PhilippinesSau cuộc chiến giành thuộc địa giữa Mỹ và Tây Ban Nha, bóng rổ đã trở thành môn thể thao chủ đạo tại Philippines

Chính quyền mới ở Mỹ lập ra. Ngay lập tức bóng rổ thành môn thể thao bắt buộc trong hệ thống giáo dục. Sân đất nện trước dùng cho đá bóng bị phá bỏ, thay vào đó là hệ thống phòng tập thể chất đa năng với sàn gỗ. Ngoài ra, CLB khúc côn cầu Manila, phòng tập Paris được giới thiệu. 

Mặt khác, Mỹ là cường quốc xuất khẩu văn hóa. Họ không hoàn toàn bỏ qua bóng đá, song bóng rổ mới là biểu tượng thể thao ở hợp chủng quốc. Những đội cổ vũ, các cô nàng hoạt náo viên trải qua lớp đào tạo bài bản và dĩ nhiên, không gian rộng lớn của sân bóng không thể là sân khấu trình diện phù hợp cho các cô nàng váy ngắn cũn cỡn ấy. 

Bóng rổ, cứ như thế, âm thầm vượt qua bóng đá để trở thành trò vận động được ưa thích nhất trên hòn đảo. 

Vì sao Ronaldo lại buồn?

Khi tiếng còi dứt trận vang lên, Cristiano Ronaldo thở dài một cái, lắc lắc cái đầu lộ rõ vẻ thất vọng rồi mới đi...
LỜI KHẲNG ĐỊNH CỦA BÓNG ĐÁ 
Tính phức tạp trong trò chơi thực dân của người Mỹ không làm ĐT Philippines nản lòng. Trận thắng Nhật Bản… 15-2 năm 1917 ở giải vô địch Viễn Đông Tokyo là một ví dụ. 

Bóng rổ, lúc bấy giờ, đã dần dần ngấm vào huyết quản của dân chúng Philippines. Dù vậy, trên bề mặt đại chúng, bóng đá một lần nữa khẳng định tại sao nó được mệnh danh là môn thể thao vua. 

Khi tới Philippines, Mỹ muốn xây dựng nhà nước theo định hướng thuộc địa. Nghĩa là nước mẹ thế nào, nước con thế ấy. Thế là, Mỹ giới thiệu “Hội nghị lập pháp Philippines”. 

Chính sách đồng hóa trong công cuộc cai trị cần tạo ra tiếng vang với cộng đồng. Và đây là lúc lợi thế của bóng đá ra mặt. Rõ ràng, quy mô sân bóng rổ không thể chứa hàng vạn khán giả. Còn bóng đá thì ngược lại. 

Tuy không được coi trọng bằng bóng rổ nhưng ĐT bóng đá Philippines vẫn có những thành công nhất địnhTuy không được coi trọng bằng bóng rổ nhưng ĐT bóng đá Philippines vẫn có những thành công nhất định

Vì thế, nhân dịp khánh thành tòa nhà quốc hội kiểu Mỹ ở Philippines, một trận bóng đá được tổ chức cho đông đảo dân chúng thưởng thức. Ngày 15/10/1907, Sandow Athletic Club - đội bóng gồm các VĐV điền kinh Anh nhận cúp bạc từ tay tổng chưởng lý Hon.William H. Taft sau khi đánh bại Manila Club. 

Tới năm 1921, giải vô địch bán chuyên đầu tiên ở Philippines ra đời. Một kết quả tất yếu, khi tất cả các tập đoàn thể thao đều lần lượt giới thiệu CLB bóng đá vì tin rằng, sự kết hợp hài hòa giữa bóng đá và bóng rổ sẽ tạo ra tầm ảnh hưởng lớn tới hệ sinh thái thể thao ở Philippines. 

NƠI SINH RA “VĨ NHÂN”
Ngay từ đầu, bóng đá đã chiếm một phần quan trọng trong lịch sử thể thao Philippines. Chiều cao trung bình của đàn ông Philippines là 5 thước 7 inch, tức khoảng 1m69 - bằng với chiều cao của Lionel Messi. Một thống kê mang tính tượng hình nhưng duy tâm một chút, có thể phần nào nhận ra mối quan hệ chặt chẽ giữa Philippines và bóng đá. 

Nói về bóng đá Philippines là nói về trào lưu Fili-fors, những cầu thủ mang trong mình nửa dòng máu Filipino (có bố hoặc mẹ là người Philippines) kể từ chiến dịch AFF Suzuki Cup 2010 như anh em nhà Younghusbands, Borromeo…

Nhưng bóng đá Philippines xứng đáng nhiều hơn thế. Nền văn minh túc cầu với tuổi đời 115 năm có thể tự hào mà vỗ ngực, họ đã sản sinh ra cầu thủ vĩ đại nhất châu Á, ít nhất là tới bây giờ. Bậc vĩ nhân ấy có tên Paulino Alcantara Riestra, gọi tắt là Alcantara, có biệt danh “Gã điên”.

Alcantara sinh ngày 7/10/1896, đúng vào thời điểm làn sóng thương lái châu Âu đổ xô về thành phố Iloilo vì loại gia vị “hiếm có khó tìm khi ấy”, là đường trắng. Cha ông tới từ Tây Ban Nha, còn mẹ ông là người Philippines. 

Cuộc tranh giành chất tạo ngọt giữa chợ buôn Tây Ban Nha, Pháp và Anh khiến các nhà buôn xuyên lục địa trong mắt dân bản địa giống như những thằng điên. Con cái của họ không tránh khỏi đàm tiếu ấy. 

Tiền đạo thuận chân trái sau đó quay về Tây Ban Nha sinh sống, khởi nghiệp trong màu áo FC Galeno. Rất tình cờ, Alcantara lọt vào mắt xanh của Joan Gamper - chính trị gia, doanh nhân và là người sáng lập ra Barca. 

Bóng đá Philippines tự hào đã sản sinh ra cầu thủ vĩ đại nhất châu Á, Paulino Alcantara Riestra, một huyền thoại của CLB BarcelonaBóng đá Philippines tự hào đã sản sinh ra cầu thủ vĩ đại nhất châu Á, Paulino Alcantara Riestra, một huyền thoại của CLB Barcelona

Ở tuổi 15, 4 tháng và 18 ngày, Alcantara ra mắt khán giả Catalan, đi vào lịch sử với tư cách cầu thủ sinh ra ở châu Á đầu tiên chơi bóng chuyên nghiệp tại châu Âu, và cũng là cầu thủ trẻ nhất khoác áo đội một. Trận ấy, Barca gặp Catala SC, thắng 9-0. 3 bàn đầu tiên được ghi bởi Alcantara. 

Tới năm 1916, Alcantara quay về Philippines do công việc làm ăn của gia đình chuyển hướng. Lần này, ông làm cùng lúc 3 việc: Theo học trường y khoa (UP hoặc UST - tùy nguồn tài liệu tham khảo), đá bóng và đại diện cho ĐT bóng bàn Philippines. 

Trong khi đó, việc thiếu vắng chân sút chủ lực làm thành tích của Barca đi xuống rõ rệt. Đội không thể giành Cúp trong khoảng thời gian Alcantara vắng mặt. Đích thân Gamper trên chiếc tàu vượt đại dương tới Á châu năn nỉ cha mẹ cho phép Alcantara quay lại Barcelona.

Cha mẹ không tán thành ý kiến. Đúng lúc ấy, Alcantara đổ bệnh. Ông mắc chứng sốt rét. Đó là cơ hội. Alcantara kiên quyết không nuốt dù chỉ một viên thuốc nếu không được quay về Barca. 

Không những là 1 tài năng bóng đá kiệt xuất, Alcantara còn là 1 bác sĩ tài danhKhông những là 1 tài năng bóng đá kiệt xuất, Alcantara còn là 1 bác sĩ tài danh

Về Barca, ông như chim xổ lồng. 369 bàn sau 357 trận, kỷ lục phải mất tới 87 năm sau mới bị phá. Ông cũng được chọn làm đại diện cho đoàn thể thao Tây Ban Nha nhưng từ chối vì bận thi cuối kỳ, giải nghệ ở tuổi 31 và chuyển qua nghề bác sỹ. Song hành là công việc làm giám đốc kỹ thuật của Barca trong 3 năm (1931-1934). 

Alcantara cũng kịp khoác áo ĐT Tây Ban Nha 5 lần. Như một thói quen, ông ghi 6 bàn. Vẫn lại là hiệu suất hơn 1 bàn/trận, đủ khiến giới quan sát bấy giờ gọi ông bằng bí danh “Kẻ phá lưới”. 

Tất cả đã là quá khứ. Nhưng lịch sử thì luôn được các thế hệ viết tiếp. Chương hào hùng tiếp theo trong cuốn niên đại bóng đá Philippines đang chờ ĐTQG nước này viết tiếp tại AFF Suzuki Cup 2016, trong lần đầu tổ chức một giải vô địch Đông Nam Á. 

Chia sẻ

Bình luận 1