Kinh Thi

Chia sẻ

Bình luận 0

Người Pháp nghĩ ra World Cup cũng như chiếc cúp C1/Champions League danh giá. Họ cũng là tác giả của EURO tức giải Vô địch bóng đá châu Âu. Và năm nay, tại lần giải thứ 14, EURO đã quay lại với nước Pháp, quốc gia đầu tiên đăng cai giải đấu hàng đầu của các quốc gia châu Âu.
HÀNH TRÌNH 30 NĂM CHO MỘT Ý TƯỞNG
Ban đầu, giải này là “Cúp các quốc gia châu Âu” (European Nations Cup), sau đó đổi thành giải “Vô địch bóng đá châu Âu” (European Football Championship) từ năm 1968. Bây giờ, khắp thế giới đã quen với khái niệm EURO kèm theo năm tổ chức, như một cách gọi quy ước, như EURO 2016 chẳng hạn. Tiếc thay, khi EURO 1960 tức kỳ EURO đầu tiên chính thức khai diễn năm 1958 thì cha đẻ của giải này là Henri Delaunay đã qua đời.

Khi còn là tổng thư ký LĐBĐ Pháp, Delaunay đã đưa ra ý tưởng tổ chức EURO từ năm 1927. Nhưng ý tưởng của ông không được châu Âu hoan nghênh vì World Cup còn chưa ra đời. Suy cho cùng, vì sao một giải vô địch bóng đá thật hấp dẫn lại phải gói gọn trong phạm vi các nước châu Âu thay vì mở rộng ra toàn thế giới? 

Ở thời điểm Henri Delaunay kêu gọi tổ chức một giải bóng đá giữa các quốc gia châu Âu thì đội bóng số 1 thế giới là Uruguay (vô địch Olympic 1928) chứ không phải bất cứ đội tuyển châu Âu nào. Giải EURO của Henri Delaunay đành phải nhường chỗ cho World Cup, giải bóng đá mà người đồng hương Jules Rimet đang tích cực vận động.

Cha đẻ của giải đấu EURO và chiếc cúp mang tên ông Coupe de Henry DelaunayCha đẻ của giải đấu EURO và chiếc cúp mang tên ông Coupe de Henry Delaunay
Cha đẻ của giải đấu EURO và chiếc cúp mang tên ông Coupe de Henry Delaunay

Henri Delaunay phải đợi mãi đến năm 1954 mới có dịp làm sống lại ý tưởng của mình. Ông chính là TTK đầu tiên, khi LĐBĐ châu Âu được thành lập vào năm 1954. Nhưng đến năm 1955 thì Henri Delaunay qua đời. Con trai ông là Pierre Delaunay kế tục ghế TTK UEFA và tiếp tục nuôi dưỡng ý tưởng của cha. Đến ngày 28/6/1957 thì đứa con tinh thần của Delaunay mới được hình thành. 

Tại một phiên họp lịch sử của UEFA, 14 quốc gia thành viên (Tiệp Khắc, Đan Mạch, CHDC Đức, Pháp, Hy Lạp, Hungary, Luxembourg, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania, Liên Xô, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Nam Tư) đã bỏ phiếu thuận cho việc tổ chức EURO. 7 quốc gia bỏ phiếu chống là Bỉ, Phần Lan, Hà Lan, Italia, Na Uy, Thụy Sỹ, CHLB Đức. 5 thành viên bỏ phiếu trắng là CH Ireland, Bắc Ireland, Scotland, Anh, Thụy Điển. 

Lúc đó, UEFA có 29 thành viên và 3 thành viên vắng mặt trong phiên họp lịch sử năm 1957 là Iceland, Xứ Wale và Albania. 14/29 là số phiếu còn chưa quá bán, đủ thấy sự ra đời của đấu trường EURO khó khăn như thế nào!

PHÁT TRIỂN MẠNH MẼ
Để tưởng nhớ công lao của Henri Delaunay, chiếc cúp vô địch EURO được đặt tên là Henri Delaunay. Giải EURO đầu tiên (và vài kỳ sau đó nữa) diễn ra theo thể thức loại trực tiếp, 2 lượt. Đến khi chỉ còn 4 đội thì UEFA tổ chức VCK tại đất nước của một trong 4 đội ấy, tức là 2 trận bán kết, trận tranh hạng 3 và chung kết đều diễn ra ở nước ấy và đều chỉ có 1 lượt. Nước chủ nhà của các kỳ EURO đó chỉ được chọn sau khi đã kết thúc vòng tứ kết, và đội chủ nhà phải lọt vào vòng bán kết thì mới được chọn đăng cai VCK.

EURO 1980 (lần giải thứ 6) đánh dấu bước phát triển đầu tiên về mặt quy mô: UEFA mở rộng số đội dự VCK lên đến 8 đội. Các đội được chia thành 2 bảng, thi đấu vòng tròn, chọn 2 đội đầu bảng vào chung kết, 2 đội nhì bảng tranh hạng Ba. Để tổ chức thành công VCK EURO, nước chủ nhà phải có thời gian chuẩn bị thật tốt. Do vậy, nước chủ nhà phải được chọn từ trước. Hệ quả, đây là lần đầu tiên đội chủ nhà EURO được vào thẳng VCK. 

5 năm sau khi Henry mất, VCK EURO đầu tiên mới diễn ra và Liên Xô là nhà vô địch đầu tiền5 năm sau khi Henry mất, VCK EURO đầu tiên mới diễn ra và Liên Xô là nhà vô địch đầu tiền
5 năm sau khi Henry mất, VCK EURO đầu tiên mới diễn ra vào năm 1960 và Liên Xô là nhà vô địch đầu tiền

Đến EURO 1996 thì giải lại có thêm một bước tiến mới: có đến 16 đội dự VCK, chia thành 4 bảng thi đấu vòng tròn, chọn ra 8 đội vào tứ kết, tiếp tục đá loại trực tiếp cho đến khi xác định nhà vô địch. Đương nhiên, UEFA phải thay đổi như vậy cho phù hợp với hoàn cảnh mới: số quốc gia thành viên của UEFA đã tăng vọt sau khi Liên Xô tách ra thành 15 nước, Tiệp Khắc và Nam Tư cũng đều chia thành nhiều quốc gia khác nhau.

Năm nay (2016) là lần đầu tiên VCK EURO sẽ gồm đến 24 đội. Giải có 6 bảng, thi đấu vòng tròn. Các đội nhất, nhì mỗi bảng vẫn được đi tiếp. Ngoài ra còn có thêm 4 "vé vớt" dành cho 4 đội hạng 3 có thành tích tốt nhất. Từ vòng 2 trở đi, các đội đá loại trực tiếp (giống như thể thức cácVCK World Cup trong giai đoạn 1986-1994).

Khi VCK EURO liên tục "phình ra" như thế, lập tức nảy sinh vấn đề. Các nước nhỏ không dễ đăng cai. Trong 4 giải đấu gần đây nhất, đã có đến 3 giải diễn ra tại nhiều nước khác nhau (Bỉ - Hà Lan 2000, Áo - Thụy Sĩ 2008, Ba Lan - Ukraina 2012). Sắp tới, VCK EURO 2020 sẽ được tổ chức ở... 12 quốc gia khác nhau!

THÀNH  CÔNG KHÔNG TỰ ĐẾN
Bây giờ, số đông cho rằng EURO là đấu trường lớn thứ 3 trong thế giới thể thao, chỉ đứng sau Olympic và World Cup. Thậm chí, không ít người khẳng định rằng, vì sự đồng đều giữa các đội, chất lượng chuyên môn của EURO còn cao hơn World Cup. Khi FIFA mở rộng đấu trường World Cup lên 24 đội (năm 1982) thì có đến 14 đội châu Âu dự VCK. Nhưng ở thời điểm ấy, chỉ có 7 đội châu Âu vượt qua vòng loại để cùng đội chủ nhà Pháp dự VCK EURO 1984. Điều đó cho thấy: có hẳn một giai đoạn, được dự EURO khó hơn được dự World Cup.

Nhưng xin nhắc lại: đấy là EURO trong thời kỳ hiện đại. Ngày xưa, EURO chán hơn rất nhiều so với bây giờ. Cũng giống như World Cup trong thời buổi đầu, có những cường quốc bóng đá nhìn về EURO bằng cặp mắt nghi ngờ và chưa vội tham gia. Anh, Italia, Đức, Thụy Điển, Scotland, Xứ Wale, Bắc Ireland đều quay mặt với kỳ EURO đầu tiên. Mà Thụy Điển và Đức khi ấy là 2 trong 4 đội mạnh nhất thế giới (dựa vào thành tích tại World Cup 1958). Anh và Đức sẽ là 2 đội đá trận chung kết World Cup 1966, nhưng mãi đến kỳ EURO 1968, Đức mới tham gia lần đầu tiên.


Trải qua nhiều thay đổi, EURO trở thành giải đấu hấp dẫn nhất cấp châu lục dù có tuổi đời non trẻ nhất

Thật ra, EURO trong thời kỳ đầu không hẳn là kém chất lượng. Khó khăn chủ yếu chỉ đến từ khâu tổ chức. Pierre Delaunay phải khiêm tốn đề nghị thể thức đá loại trực tiếp để tránh mật độ thi đấu dày đặc, dù thật các đội chỉ đá vài trận trong suốt 2 năm! Chẳng hạn, Liên Xô đá trận đầu tiên tại EURO 1960 với Hungary (vòng 1/8) vào ngày 28/9/1958, tại Moscow. Gần 1 năm sau, đôi bên mới lại gặp nhau trong trận lượt về, tại Budapest. Đối thủ của Liên Xô ở vòng tứ kết là TBN bỏ cuộc vì nguyên nhân chính trị. Mãi đến tháng 7/1960, Liên Xô mới lại đá trận bán kết (tức một trong các trận đấu của VCK). Các trận đấu của EURO do vậy thường chìm vào quên lãng. 

Chỉ từ khi VCK EURO được chia bảng một cách quy củ (năm 1980), thì vòng loại EURO mới được định hình. Trước đó, trừ một vài trường hợp đặc biệt, EURO không có vòng loại mà các trận đấu đều là chính thức. Thế nên, gọi một cách chính xác thì mỗi kỳ EURO ngày xưa phải có khoảng thời gian 2 năm đi kèm, chứ không chỉ là một thời điểm nhất định. Ví dụ: EURO 1958-1960, EURO 1962-1964.

Dù sao đi nữa, EURO vẫn phát triển chắc chắn và bền vững. Đấy là vì bóng đá châu Âu luôn có những yêu cầu rất cao, về mọi mặt. Dứt khoát EURO phải là giải bóng đá tầm châu lục số 1 thế giới về chất lượng. Một chi tiết lạ để kết thúc bài này: so với tất cả các giải vô địch bóng đá tầm châu lục khác, EURO chính là giải… non trẻ nhất, ra đời muộn nhất!

Chia sẻ

Bình luận 0